Poziom recyklingu opakowań osobno dla każdego materiału

Poziom recyklingu liczy się osobno dla każdego materiału: masę odpadów opakowaniowych poddanych recyklingowi w danym roku dzieli się przez masę opakowań wprowadzonych w roku poprzednim i porównuje z wymaganym poziomem (art. 20 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Przy wprowadzeniu do 1 Mg opakowań rocznie możliwe jest zwolnienie (art. 6 ust. 3 i art. 7).

Jaki wzór obowiązuje przy liczeniu poziomu recyklingu?

Wprowadzający produkty w opakowaniach jest obowiązany zapewniać recykling odpadów opakowaniowych takiego samego rodzaju jak opakowania, w których wprowadził produkty do obrotu (art. 17 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Może to robić samodzielnie albo za pośrednictwem organizacji odzysku opakowań. Przy działaniu samodzielnym liczą się wyłącznie odpady wytworzone przez przedsiębiorcę albo zebrane od innych posiadaczy, tego samego rodzaju i w tej samej masie.

Poziom recyklingu to iloraz dwóch mas. W liczniku jest masa odpadów opakowaniowych poddanych recyklingowi w danym roku, a w mianowniku masa opakowań wprowadzonych do obrotu w roku poprzednim (art. 20 ust. 2 ustawy). Jeżeli w roku poprzednim nie wprowadzałeś do obrotu produktów w opakowaniach danego rodzaju, poziom recyklingu za dany rok liczysz względem masy opakowań tego rodzaju wprowadzonych w tym samym roku (art. 20 ust. 3).

Wzór stosuje się osobno dla każdego rodzaju opakowań. Dlatego w praktyce trzeba prowadzić odrębne zestawienia mas dla tworzyw sztucznych, aluminium, metali żelaznych, papieru i tektury, szkła oraz drewna. To wniosek z art. 17 ust. 1 i art. 34 ust. 2 ustawy, które operują rodzajem opakowań i poziomem dla wszystkich opakowań razem.

Jakie poziomy recyklingu obowiązują dla poszczególnych materiałów?

Poziomy docelowe zawiera załącznik nr 1 do ustawy (art. 20 ust. 1), w kolumnie 2030. Wymagany poziom odczytuje się z wiersza odpowiadającego materiałowi.

W poszczególnych latach do 2030 r. wymagane są roczne poziomy określone w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 20 ust. 6 ustawy (art. 20 ust. 1a). Dla lat 2022–2029 jest to rozporządzenie ogłoszone w Dz.U. 2021 poz. 2375. Wartości na bieżący rok odczytasz więc z tego rozporządzenia, a nie z tabeli powyżej. W 2026 r. rozporządzenie wymaga: razem 66%, tworzywa sztuczne 51%, aluminium 53%, metale żelazne 72%, papier i tektura 77%, szkło 71%, drewno 26% (Dz.U. 2021 poz. 2375).

Opakowania wielomaterialowe mają poziom określony w przepisach wydanych na podstawie art. 25 ust. 4 ustawy, a nie w kolumnie załącznika nr 1. Wprowadzający środki niebezpieczne w opakowaniach ma dodatkowo odrębny obowiązek z art. 18. Objaśnienie 1 do załącznika wyłącza opakowania mające bezpośredni kontakt z produktami leczniczymi.

Jak to policzyć na przykładzie?

Poniższy przykład jest ilustracją rachunku z art. 20 ust. 2 ustawy, przy poziomach z załącznika nr 1 (kolumna 2030). Masy opakowań bierzesz z własnej ewidencji.

• Tworzywa sztuczne: wymagana masa recyklingu to masa opakowań z tworzyw sztucznych wprowadzonych w roku poprzednim pomnożona przez 55% (art. 20 ust. 2 i zał. nr 1 do ustawy).
• Papier i tektura: masa opakowań wprowadzonych w roku poprzednim pomnożona przez 85% (art. 20 ust. 2 i zał. nr 1 do ustawy).
• Drewno: masa opakowań wprowadzonych w roku poprzednim pomnożona przez 30% (art. 20 ust. 2 i zał. nr 1 do ustawy).

W praktyce oznacza to, że kontrolujesz każdy materiał niezależnie: nadwyżka recyklingu papieru nie zastępuje braków w tworzywach. Wniosek ten wynika z art. 34 ust. 2 ustawy, według którego opłatę oblicza się oddzielnie dla nieosiągniętego poziomu recyklingu oraz poziomu dla wszystkich opakowań razem.

Masy opakowań i odpadów do tych zestawień pochodzą z Twojej ewidencji, a dane wykazuje się w sprawozdaniu opakowaniowym w BDO. Pomocne bywa też dobranie właściwego kodu odpadu.

Czy mieszczę się w zwolnieniu do 1 Mg?

Wprowadzający, który w danym roku kalendarzowym wprowadził do obrotu produkty w opakowaniach o łącznej masie nieprzekraczającej 1 Mg (1000 kg), nie podlega m.in. przepisom o wymaganych poziomach recyklingu i wnoszeniu opłaty produktowej (art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy). Zwolnienie obejmuje również publiczne kampanie edukacyjne z art. 19 ust. 1 (art. 6 ust. 3 pkt 2).

Zwolnienie działa pod warunkiem z art. 7 ust. 1 i 4. Do 15 marca każdego roku trzeba złożyć marszałkowi województwa, za pośrednictwem BDO, zaświadczenia lub oświadczenie o pomocy de minimis wraz z wymaganymi informacjami. Muszą też być spełnione unijne warunki dopuszczalności takiej pomocy. Jej wartość to wartość zwolnienia z opłaty według stawki maksymalnej (art. 35 ust. 1 lub 1a) oraz 2% wartości netto opakowań z art. 19 ust. 4 (art. 7 ust. 2). Przekroczenie limitu de minimis oznacza brak zwolnienia.

Zwolnienie nie obejmuje obowiązku wpisu do rejestru BDO (art. 10), bo art. 6 ust. 3 go nie wymienia. Nie obejmuje też rocznego sprawozdania (art. 45 w zw. z art. 73 ustawy o odpadach) poza częścią o środkach na kampanie edukacyjne.

Co grozi, gdy poziom nie zostanie osiągnięty?

Niewykonanie obowiązku z art. 17 ust. 1 skutkuje opłatą produktową. Obowiązani do jej wniesienia są wprowadzający produkty w opakowaniach oraz organizacja odzysku opakowań (art. 34 ust. 2). Opłatę oblicza się oddzielnie za nieosiągnięcie poziomu recyklingu dla danego rodzaju opakowań i za nieosiągnięcie poziomu dla wszystkich opakowań razem, według wzoru z załącznika nr 2 do ustawy. Od 1 stycznia 2022 r. nie ma opłaty za niedobór odzysku.

Stawka maksymalna wynosi 4,50 zł za 1 kg (art. 35 ust. 1). To pułap, a nie sama należność: konkretną stawkę dla materiału określa rozporządzenie wydane na podstawie art. 35 ust. 2, więc obowiązującą stawkę sprawdź w rozporządzeniu na dany rok. Pułap 4,50 zł nie jest jedyny: art. 35 ust. 1a ustala 25 zł za 1 kg dla niewykonania obowiązku z art. 21a ust. 1 albo 2, czyli poziomów selektywnego zbierania (załącznik nr 1a).

Opłata jest liczona na koniec roku i wnoszona do 15 marca roku następnego na rachunek marszałka województwa. Gdy nie zostanie wniesiona albo zostanie zaniżona, marszałek określa zaległość decyzją. Niewykonanie tej decyzji skutkuje drugą decyzją, nakładającą dodatkową opłatę w wysokości 50% niewniesionej kwoty, płatną w 14 dni od ostateczności decyzji (art. 34–38 ustawy). Szczegóły znajdziesz w artykule o opłacie produktowej za opakowania.

Co zrobić krok po kroku?

1. Zbierz masy opakowań wprowadzonych w roku poprzednim, osobno dla każdego materiału (podstawa: art. 20 ust. 2 ustawy).

2. Ustal wymagany poziom: dla bieżącego roku z rozporządzenia wydanego na podstawie art. 20 ust. 6 (Dz.U. 2021 poz. 2375 dla lat 2022–2029), a dla poziomów docelowych z załącznika nr 1.

3. Pomnóż masę przez poziom i porównaj z masą odpadów faktycznie poddanych recyklingowi samodzielnie lub przez organizację odzysku opakowań.

4. Jeśli łączna masa nie przekroczyła 1 Mg, do 15 marca złóż dokumenty de minimis przez BDO do marszałka województwa (art. 7 ust. 1 i 4).

5. Przy niedoborze oblicz opłatę według załącznika nr 2 i wnieś ją do 15 marca na rachunek marszałka województwa (art. 34–38 ustawy).

Szerzej o roli samego materiału piszemy w tekście o klasach recyklowalności opakowań w PPWR.

Jak załatwić to szybko i bez ryzyka?

Rozliczenie poziomów recyklingu da się załatwić szybko i niedrogo z pomocą specjalistów. Koszt takiej pomocy jest mniej więcej taki, jak miesięczny abonament za firmowy internet, a w zamian zyskujesz spokój i pewność, że liczby się zgadzają. Wybieraj firmę z gotowymi, sprawdzonymi rozwiązaniami, która specjalizuje się w tej tematyce od lat, a nie kogoś, kto robi to „na kolanie”. Od 2010 r. zajmujemy się wyłącznie obowiązkami środowiskowymi firm. Wystarczy wypełnić formularz zgłoszenia, a my wrócimy z konkretną propozycją.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.