Pierwszy litr paliwa a raport do KOBiZE – próg i wyjątki

Tak, jeśli paliwo spalają pojazdy lub maszyny w działalności firmy: ustawa nie przewiduje progu skali, więc już pierwszy litr kupiony na fakturę może oznaczać obowiązek raportu do KOBiZE (art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami). Liczy się prowadzenie działalności powodującej emisje, a nie sama faktura.

Dlaczego liczy się emisja, a nie zakup paliwa?

Obowiązek rocznego raportowania wynika z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (tekst jednolity ustawy). Podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje, sporządza i wprowadza do Krajowej bazy raport za poprzedni rok kalendarzowy, w terminie do końca lutego. Ustawa nie przewiduje progu wielkości emisji, przychodu ani skali działalności, który zwalniałby przedsiębiorcę z tego obowiązku.

W praktyce oznacza to, że faktura za paliwo sama niczego nie rozstrzyga. Ważne jest, czy paliwo spalono w pojazdach lub maszynach używanych w działalności firmy. Warto sprawdzić w ewidencji pojazdów i maszyn oraz w fakturach za paliwo, czy w danym roku kalendarzowym te urządzenia faktycznie pracowały w działalności, bo od tego zależy, czy raport ma przedmiot.

Czy samochody firmowe są objęte obowiązkiem?

Według Prawa ochrony środowiska pojazd jest „urządzeniem”, czyli niestacjonarnym urządzeniem technicznym, w tym środkiem transportu (art. 3 pkt 42). „Instalacja” jest z definicji stacjonarna (art. 3 pkt 6), więc samochód nie jest instalacją. Spaliny z silnika mieszczą się w definicji emisji z art. 3 pkt 4. Ograniczenie obowiązku do instalacji i źródeł spalania paliw z art. 7 ust. 1a ustawy dotyczy wyłącznie osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą. Nie dotyczy spółek ani jednoosobowej działalności gospodarczej.

Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 26 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217, wydane na podstawie art. 7 ust. 7 ustawy) ma w pkt 3 załącznika osobną część raportu o urządzeniach, których eksploatacja powoduje emisje: rodzaj urządzenia, rodzaj silnika oraz rodzaj i ilość spalonego paliwa. Rozporządzenie nie wprowadza progu liczby pojazdów ani ilości paliwa. Oficjalny poradnik KOBiZE wprost wymienia samochody i środki transportu. W praktyce przedsiębiorca z flotą mieści się więc formalnie w kręgu podmiotów objętych raportem.

Kto nie ma obowiązku raportu?

Fakty wskazują trzy sytuacje (art. 7 ust. 1, 1a i 2c ustawy z 2009 r.):

1. Podmiot, który w danym roku kalendarzowym w ogóle nie prowadził działalności powodującej emisje. Raport nie ma wtedy przedmiotu, a poradnik KOBiZE przewiduje w formularzu opcję „Brak działalności powodującej emisję”.

2. Osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą. Jej obowiązek obejmuje wyłącznie eksploatację instalacji wymagającej pozwolenia lub źródła spalania paliw (art. 152 ust. 2b Prawa ochrony środowiska). Prywatny samochód jest „urządzeniem”, a nie „instalacją”, więc taka osoba korzystająca tylko z niego nie raportuje.

3. Upływ czasu: obowiązek sporządzenia raportu za dany rok wygasa po 5 latach od zakończenia roku, w którym powstał (art. 7 ust. 2c). To limit retencyjny, a nie zwolnienie z obowiązku za bieżący rok.

Skąd się bierze próg 100 zł i czego dotyczy?

Próg 100 zł często myli się z progiem raportu KOBiZE, ale dotyczy innego obowiązku. Wynika z art. 289 ust. 1 zdanie drugie Prawa ochrony środowiska (Prawo ochrony środowiska, tekst jednolity). Jeżeli roczna opłata za korzystanie ze środowiska z tytułu danego rodzaju korzystania wymienionego w art. 273 ust. 1 nie przekracza 100 zł, podmiot nie przedkłada wykazu za ten rodzaj. Próg liczy się osobno dla każdej kategorii opłaty, nie łącznie. Zdanie pierwsze tego ustępu zwalnia z samej zapłaty opłaty, gdy roczna kwota nie przekracza 800 zł.

Wykaz opłatowy za emisje do powietrza sporządza się na podstawie raportu z art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r. (art. 286 ust. 3 pkt 1 Prawa ochrony środowiska). Raport KOBiZE (koniec lutego) powstaje więc przed wykazem i opłatą, które składa się do 31 marca (art. 285 ust. 2 i art. 286 ust. 1 tej ustawy). Przepis o progu 100 zł nie zwalnia zatem z raportu do Krajowej bazy. Dla wykazu organem jest marszałek województwa, a raport trafia do Krajowej bazy prowadzonej przez KOBiZE.

Jak złożyć raport?

Rozporządzenie Dz.U. 2022 poz. 2217 (§ 3–4) przewiduje składanie raportu wyłącznie elektronicznie, przez portal Krajowej bazy, za pośrednictwem konta podmiotu. Wysyłka wymaga zatwierdzenia wszystkich sprawozdań cząstkowych i kliknięcia „Wyślij” w oknie raportu zbiorczego. Szerzej o raporcie piszemy w artykule Raport KOBiZE. Różnice między tym obowiązkiem a sprawozdaniami odpadowymi opisuje tekst BDO a KOBiZE: różnice i obowiązki raportowe.

Jak załatwić to szybko i bez ryzyka?

Sprawę da się załatwić szybko i niedrogo z pomocą specjalistów. Koszt takiej obsługi jest porównywalny z drobnym, stałym wydatkiem firmy, mniej więcej tyle co kawa dla zespołu, a w zamian dostajesz spokój i pewność, że raport jest kompletny. Wybieraj firmę z gotowymi, sprawdzonymi rozwiązaniami, która specjalizuje się w tej tematyce od lat, a nie kogoś, kto robi to „na kolanie”. Od 2010 r. zajmujemy się wyłącznie obowiązkami środowiskowymi firm. Jeśli chcesz ustalić, czy Twoja firma podlega obowiązkowi, wypełnij formularz zgłoszenia.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.