Oznaczenie butelki zwrotnej ma wskazywać, że opakowanie objęto systemem kaucyjnym, i określać wysokość kaucji (art. 40l ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Wzór oznakowania określa załącznik nr 4 do tej ustawy (art. 40l ust. 2). Obowiązek umieszczenia go spoczywa na wprowadzających produkty w opakowaniach na napoje.
Co musi zawierać oznaczenie butelki zwrotnej?
Według art. 40l ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619) oznakowanie na opakowaniu ma dwa elementy. Pierwszy to wskazanie, że opakowanie jest objęte systemem kaucyjnym. Drugi to określenie wysokości kaucji.
W praktyce oznacza to, że osoba biorąca butelkę do ręki powinna z samego oznakowania odczytać dwie rzeczy: że opakowanie podlega systemowi kaucyjnemu i ile wynosi kaucja. To wniosek z art. 40l ust. 1, a nie osobny przepis.
Kształt i układ graficzny oznakowania wyznacza wzór, a nie opis słowny. Art. 40l ust. 2 ustawy stanowi, że wzór oznakowania, o którym mowa w ust. 1, określa załącznik nr 4 do ustawy. Dlatego do sprawdzenia etykiety potrzebny jest sam załącznik. Jego graficzną postać pokazujemy osobno w artykule jak wygląda znak systemu kaucyjnego na butelce.
Jak rozpoznać oznaczenie na butelce, krok po kroku?
Ponieważ ustawa wprost wymienia dwa elementy treści, a wygląd graficzny odsyła do załącznika nr 4, rozpoznanie oznaczenia sprowadza się do trzech sprawdzeń. To wnioski praktyczne oparte na art. 40l ust. 1 i 2, a nie dodatkowe przepisy.
1. Poszukaj na opakowaniu oznakowania, które wskazuje na objęcie opakowania systemem kaucyjnym (art. 40l ust. 1).
2. Sprawdź, czy oznakowanie określa wysokość kaucji (art. 40l ust. 1).
3. Porównaj układ graficzny z wzorem z załącznika nr 4 (art. 40l ust. 2).
Oznakowanie spełniające te trzy punkty jest tym, o którym mówi art. 40l. Gdy brakuje któregoś elementu z ust. 1, etykieta nie odpowiada opisowi z ustawy.
Kto musi umieścić oznakowanie na opakowaniu?
Art. 40l ust. 1 ustawy nakłada obowiązek na dwie grupy: wprowadzających produkty w opakowaniach na napoje oraz wprowadzających bezpośrednio produkty w opakowaniach na napoje. Obie grupy są obowiązane umieszczać na opakowaniach oznakowanie kaucyjne.
W praktyce oznacza to, że za etykietę odpowiada podmiot, który wprowadza napój w opakowaniu do obrotu. Dla pozostałych osób oznakowanie jest wskazówką rozpoznawczą: pozwala odróżnić opakowanie objęte systemem kaucyjnym i odczytać z niego wysokość kaucji. Jest to wniosek z art. 40l ust. 1, który mówi o treści oznakowania.
Skąd wziąć wzór oznakowania i jak go porównać z etykietą?
Wzór jest częścią samej ustawy. Art. 40l ust. 2 odsyła do załącznika nr 4, więc źródłem jest tekst jednolity ustawy opublikowany w Dzienniku Ustaw (Dz.U. 2026 poz. 619). Znajdziesz go w aktach prawnych na eli.gov.pl.
1. Otwórz tekst jednolity ustawy i przejdź do załącznika nr 4.
2. Zestaw wzór z oznakowaniem na etykiecie lub projekcie etykiety.
3. Sprawdź, czy oznakowanie wskazuje na objęcie opakowania systemem kaucyjnym (art. 40l ust. 1).
4. Sprawdź, czy oznakowanie określa wysokość kaucji (art. 40l ust. 1).
Warto sprawdzić zgodność z załącznikiem nr 4 przed zleceniem druku etykiet, bo to ten załącznik, zgodnie z art. 40l ust. 2, jest wzorem oznakowania. Podobne zestawienia znajdziesz w tekstach o logo na butelkach zwrotnych oraz o oznaczeniu plastikowej butelki z kaucją.
Jakie opakowania obejmuje system kaucyjny?
Załącznik nr 1a do ustawy (zmienionej ustawą z 9 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174) wymienia trzy kategorie opakowań objętych systemem kaucyjnym. Zestawia też poziomy zbiórki.
| Kategoria opakowania (załącznik nr 1a) | Zakres |
|---|---|
| Jednorazowe butelki plastikowe na napoje, z zakrętkami | do 3 l |
| Puszki metalowe | do 1 l |
| Butelki szklane wielokrotnego użytku (zwrotne) | do 1,5 l |
| Cel zbiórki w latach 2025–2028 | 77% |
| Cel zbiórki od 2029 r. | 90% |
Butelka zwrotna, czyli szklana wielokrotnego użytku do 1,5 l, jest więc jedną z trzech kategorii z załącznika nr 1a. O tym, które sklepy przyjmują opakowania, piszemy w artykule od jakiej powierzchni sklep musi przyjmować opakowania w systemie kaucyjnym.
Czy udział butelek szklanych w systemie kaucyjnym jest dobrowolny?
Tak, w określonym zakresie i czasie. Art. 40h ust. 2a ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z 9 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 174, w mocy od 18 lutego 2026 r.) stanowi, że przystąpienie do systemu kaucyjnego utworzonego przez podmiot reprezentujący jest dobrowolne w zakresie produktów w opakowaniach szklanych wielokrotnego użytku (do 1,5 l) do dnia 31 grudnia 2028 r.
Dobrowolność dotyczy wyłącznie tych opakowań. Plastikowe butelki jednorazowe i puszki metalowe nie mają tego wyjątku, więc udział w systemie pozostaje dla nich obowiązkowy.
Podmioty, które nie przystąpią do scentralizowanego systemu, nie są zwolnione z obowiązku. Art. 40h ust. 2b w związku z art. 34 ust. 2d kieruje je do alternatywnej ścieżki: własnej zbiórki opakowań.
Stan prawny po 31 grudnia 2028 r. wykracza poza ten artykuł. Warto go zweryfikować w kolejnych zmianach ustawy publikowanych w Dzienniku Ustaw. Warto też zweryfikować z doradcą, jak wybrana ścieżka przekłada się na etykietę konkretnego produktu, bo art. 40l ust. 1 mówi o opakowaniach objętych systemem kaucyjnym.
Co zrobić teraz?
Podmiot wprowadzający napoje w butelkach szklanych wielokrotnego użytku powinien wykonać trzy kroki. To wnioski praktyczne oparte na art. 40l ust. 1 i 2 ustawy, a nie dodatkowe przepisy.
- Ustalić, czy jego opakowanie mieści się w kategoriach załącznika nr 1a (butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l).
- Porównać etykietę z wzorem z załącznika nr 4 i sprawdzić, czy zawiera informację o systemie kaucyjnym oraz o wysokości kaucji.
- W razie wątpliwości co do zakresu obowiązków, np. wyboru ścieżki z art. 40h ust. 2a-2b i art. 34 ust. 2d, skonsultować się z doradcą.
Obowiązki wprowadzających opakowania nie ograniczają się do etykiety. Zestawienie dotyczące raportowania opisujemy w tekście o sprawozdaniu opakowaniowym w BDO.
Źródła: tekst jednolity ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 619 (art. 40l ust. 1) oraz ten sam tekst jednolity, załącznik nr 4 i art. 40l ust. 2.
Stan prawny na: 2026-10-31
Podstawa prawna i źródła
Najczęściej zadawane pytania
Czy oznaczenie musi podawać wysokość kaucji?
Tak. Art. 40l ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi wymaga oznakowania, które wskazuje na objęcie opakowania systemem kaucyjnym oraz określa wysokość kaucji. Oba elementy są częścią obowiązku wprowadzających napoje w opakowaniach. Jak wygląda sam znak, pokazujemy w artykule jak wygląda znak systemu kaucyjnego na butelce.
Gdzie znajdę wzór oznakowania do porównania z etykietą?
Wzór znajduje się w załączniku nr 4 do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, do którego odsyła art. 40l ust. 2. Załącznik jest częścią tekstu jednolitego (Dz.U. 2026 poz. 619). Więcej o rozpoznawaniu znaków na szkle zwrotnym w artykule jakie logo jest na butelkach zwrotnych.
Czy obowiązek oznakowania dotyczy też butelek plastikowych i puszek?
Art. 40l ust. 1 dotyczy opakowań na napoje objętych systemem kaucyjnym. Załącznik nr 1a do ustawy wymienia jako objęte systemem jednorazowe butelki plastikowe do 3 l z zakrętkami, puszki metalowe do 1 l i butelki szklane zwrotne do 1,5 l. Więcej o plastiku w artykule jakie oznaczenie ma butelka plastikowa z kaucją.
Masz pytania o rejestrację BDO lub aktualizację wpisu? Skontaktuj się z naszym ekspertem — bezpłatnie.
Sprawdź obowiązki BDO →
