Z systemu kaucyjnego nie wyłącza się całych firm: poza nim są opakowania spoza trzech kategorii z załącznika nr 1a. Sklepy do 200 m2 muszą co najmniej pobierać kaucję (art. 44 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi), a szkło wielokrotnego użytku jest dobrowolne w systemie scentralizowanym do 31 grudnia 2028 r. (art. 40h ust. 2a, Dz.U. 2026 poz. 174), lecz wtedy obowiązuje własna zbiórka (art. 34 ust. 2d).
Stan prawny na: 2026-10-27
Jak wygląda odpowiedź w skrócie?
Ustawa nie zna pełnego zwolnienia podmiotowego z systemu kaucyjnego, czyli takiego, które pozwalałoby małej firmie w ogóle go pominąć. Obowiązki zależą od tego, jakie opakowania firma wprowadza do obrotu i jak duży jest jej sklep. Poniższa tabela porządkuje trzy sytuacje, w których firma bywa uznawana za „zwolnioną”.
| Sytuacja | Co naprawdę wynika z przepisów | Podstawa |
|---|---|---|
| Napój w opakowaniu spoza trzech kategorii | Opakowanie nie jest objęte systemem kaucyjnym | załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi |
| Szklana butelka wielokrotnego użytku do 1,5 l | Udział w systemie scentralizowanym jest dobrowolny do 31 grudnia 2028 r., ale obowiązuje własna zbiórka | art. 40h ust. 2a w zw. z art. 34 ust. 2d ustawy; Dz.U. 2026 poz. 174 |
| Sklep o powierzchni sprzedaży nie większej niż 200 m2 | Musi co najmniej pobierać kaucję; zwrot kaucji i zbiórka pustych opakowań są dobrowolne | art. 44 ust. 1 ustawy; Dz.U. 2026 poz. 619 |
Które opakowania są objęte systemem kaucyjnym?
Załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi wymienia trzy kategorie opakowań na napoje: jednorazowe butelki plastikowe do 3 l z zakrętkami, puszki metalowe do 1 l oraz butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l. Dla tych opakowań ustawa przewiduje poziomy zbiórki: 77% w latach 2025-2028 i 90% od 2029 r. System rozpoczął działanie 1 października 2025 r. (art. 40g ust. 1 ustawy w brzmieniu z Dz.U. 2024 poz. 1911).
Z tego wynika prosty wniosek: napój w opakowaniu, które nie mieści się w żadnej z tych trzech kategorii, nie podlega systemowi kaucyjnemu z tego tytułu. O tym, czy opakowanie jest poza systemem, decyduje jego rodzaj, a nie wielkość firmy. Przed decyzją warto sprawdzić w załączniku nr 1a, czy każdy produkt z oferty mieści się w którejś z trzech kategorii, i zrobić to osobno dla każdego rodzaju opakowania.
Czy dobrowolność dla szkła oznacza zwolnienie?
Nie. Od 18 lutego 2026 r. udział w scentralizowanym systemie kaucyjnym dla opakowań szklanych wielokrotnego użytku do 1,5 l jest dobrowolny do 31 grudnia 2028 r. (art. 40h ust. 2a ustawy, Dz.U. 2026 poz. 174). Podmiot, który z udziału rezygnuje, nie jest jednak zwolniony z obowiązku. Ustawa kieruje go do alternatywnej ścieżki, czyli własnej zbiórki (art. 34 ust. 2d).
Ta dobrowolność dotyczy tylko opakowań szklanych wielokrotnego użytku. Jednorazowe butelki plastikowe i puszki metalowe jej nie mają, więc udział w systemie pozostaje dla nich obowiązkowy. Dobrowolność obowiązuje do 31 grudnia 2028 r.; przy umowach i inwestycjach sięgających dalej warto sprawdzić w tekście jednolitym ustawy (Dz.U. 2026 poz. 619), czy ten przepis nadal obowiązuje.
Od jakiej powierzchni sklep musi zwracać kaucję?
Obowiązki sklepu zależą od powierzchni sprzedaży (art. 44 ust. 1, 2, 2a i 3 ustawy, Dz.U. 2026 poz. 619). Progi nie dają sklepowi pełnego zwolnienia, a jedynie zmieniają zakres obowiązków:
| Powierzchnia sprzedaży | Obowiązki | Podstawa |
|---|---|---|
| nie więcej niż 200 m2 | pobiera kaucję; zwrot kaucji i zbiórka pustych opakowań są dobrowolne, z wyjątkiem butelek szklanych wielokrotnego użytku | art. 44 ust. 1 |
| powyżej 200 m2 | pobiera i zwraca kaucję oraz zbiera puste opakowania i odpady opakowaniowe | art. 44 ust. 2 |
| powyżej 2000 m2 (sklep detaliczny) | jak wyżej, a dodatkowo na własny koszt selektywnie zbiera odpady opakowaniowe po produktach ze swojej oferty, z wyłączeniem opakowań objętych systemem kaucyjnym | art. 44 ust. 3 |
Próg brzmi „powyżej 200 m2″, a nie „co najmniej 200 m2″: sklep o powierzchni dokładnie 200 m2 należy do grupy mniejszych sklepów. Od 18 lutego 2026 r. obowiązuje też art. 44 ust. 2a (Dz.U. 2026 poz. 174): w systemie zbierania butelek wielokrotnego użytku sklep oferujący takie napoje przyjmuje puste opakowania po napojach oferowanych w danej jednostce i zwraca kwotę bez dowodu zakupu. Szczegółowy opis progu znajdziesz w artykule od jakiej powierzchni sklep musi przyjmować opakowania w systemie kaucyjnym.
Jak ustalić własną sytuację? Przykład
Wyobraź sobie sklep o powierzchni sprzedaży dokładnie 200 m2, który sprzedaje wodę w jednorazowych butelkach plastikowych, piwo w puszkach i sok w szklanych butelkach wielokrotnego użytku. Taki sklep:
1. nie może uznać, że jest zwolniony: ma co najmniej pobierać kaucję za wodę i piwo (art. 44 ust. 1),
2. za wodę i piwo nie musi zwracać kaucji ani zbierać pustych opakowań, bo dla sklepu do 200 m2 jest to dobrowolne,
3. za sok w szkle wielokrotnego użytku zwraca kaucję i zbiera puste butelki, bo wyjątek z art. 44 ust. 1 obejmuje właśnie takie butelki.
Sklep powyżej 200 m2 w tym samym układzie zwraca kaucję za wszystkie trzy rodzaje opakowań.
Co zrobić teraz?
1. Wypisz rodzaje opakowań, w których wprowadzasz lub sprzedajesz napoje, i porównaj je z trzema kategoriami z załącznika nr 1a.
2. Jeśli sprzedajesz napoje w sklepie, sprawdź powierzchnię sprzedaży względem progu 200 m2.
3. Przy szkle wielokrotnego użytku zdecyduj, czy korzystasz z dobrowolności do 31 grudnia 2028 r. i jak zorganizujesz własną zbiórkę.
4. Pytanie o zwolnienie z wpisu do rejestru BDO jest odrębne od systemu kaucyjnego; omawiamy je w artykule czy zwolnienie z wpisu do BDO zwalnia też z ewidencji i sprawozdawczości.
Pokrewne tematy opisujemy w materiałach o systemie kaucyjnym a BDO, sprawozdaniu opakowaniowym w BDO, obowiązkach opakowaniowych PPWR oraz opłacie produktowej za opakowania.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619) – art. 34 ust. 2d, art. 40h ust. 2a, art. 44 ust. 1, 2, 2a i 3 oraz załącznik nr 1a.
- Ustawa z dnia 9 stycznia 2026 r. zmieniająca tę ustawę (Dz.U. 2026 poz. 174) – dobrowolność udziału dla szkła wielokrotnego użytku od 18 lutego 2026 r.
Jak możemy pomóc
Jeśli nie masz pewności, jakie obowiązki środowiskowe i opakowaniowe dotyczą Twojej firmy, możesz skorzystać z sprawdzenia obowiązku rejestracji w BDO, które pomaga ustalić, jakie wpisy i rejestry dotyczą Twojej działalności.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie opakowania w ogóle są objęte systemem kaucyjnym?
Trzy kategorie z załącznika nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi: jednorazowe butelki plastikowe do 3 l z zakrętkami, puszki metalowe do 1 l oraz butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l. Opakowania spoza tej listy nie podlegają systemowi z tego tytułu.
Czy mogę zrezygnować z udziału w systemie dla butelek szklanych wielokrotnego użytku?
Do 31 grudnia 2028 r. udział w systemie scentralizowanym jest dobrowolny (art. 40h ust. 2a ustawy, Dz.U. 2026 poz. 174), ale rezygnacja kieruje do własnej zbiórki (art. 34 ust. 2d), a nie zwalnia z obowiązku. Dla butelek plastikowych i puszek takiej możliwości nie ma.
Czy mały sklep może w ogóle nie uczestniczyć w systemie kaucyjnym?
Nie. Sklep o powierzchni sprzedaży nie większej niż 200 m2, który oferuje napoje w objętych opakowaniach, musi co najmniej pobierać kaucję (art. 44 ust. 1 ustawy, Dz.U. 2026 poz. 619). Dobrowolny jest dla niego zwrot kaucji i zbiórka pustych opakowań, z wyjątkiem butelek szklanych wielokrotnego użytku.
Co się zmienia, gdy sklep ma dokładnie 200 m2?
Sklep o powierzchni dokładnie 200 m2 należy do grupy mniejszych sklepów, bo obowiązki pełne zaczynają się powyżej 200 m2 (art. 44 ust. 1 i 2 ustawy). Przy butelkach szklanych wielokrotnego użytku nawet mały sklep zwraca kaucję i zbiera puste butelki.
Masz pytania o rejestrację BDO lub aktualizację wpisu? Skontaktuj się z naszym ekspertem — bezpłatnie.
Sprawdź obowiązki BDO →
