Zmiana odbiorcy odpadów: co sprawdzić i jak udokumentować przekazanie?

Przed zmianą odbiorcy sprawdź, czy ma on zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów albo wpis do rejestru BDO. Wynika to z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, który pozwala zlecić gospodarowanie odpadami wyłącznie takim podmiotom, chyba że ich działalność nie wymaga decyzji ani wpisu do rejestru. Samo przekazanie dokumentujesz kartą przekazania odpadów (KPO) w BDO, którą zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o odpadach sporządza posiadacz przekazujący odpady następnemu posiadaczowi, przed rozpoczęciem ich transportu.

Co sprawdzić u nowego odbiorcy przed pierwszym przekazaniem?

Wytwórca odpadów jest obowiązany gospodarować wytworzonymi przez siebie odpadami. Może zlecić to innemu podmiotowi, ale tylko takiemu, który ma jedno z uprawnień wymienionych w art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. W praktyce sprawdzasz, czy nowy odbiorca ma:

• zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów;
• albo koncesję na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych albo wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych;
• albo wpis do rejestru BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 tej ustawy.

To lista alternatyw: wystarczy jedno z uprawnień, ale musi pasować do tego, co faktycznie odbiorca ma od Ciebie przejąć. Zakres uprawnienia sprawdzisz w samej decyzji lub we wpisie, a rodzaje odpadów, które przekazujesz, ustalisz według kodów opisanych w tekście jak dobrać kod odpadu.

Katalog z art. 27 ust. 2 nie ma zastosowania, gdy działalność odbiorcy nie wymaga decyzji ani wpisu do rejestru. Taki wyjątek wynika z końcowej klauzuli tego przepisu i trzeba go odczytywać wąsko: nie wolno z niego wnioskować, że brak dokumentu zawsze jest dopuszczalny.

Kiedy odpowiedzialność za odpady przechodzi na odbiorcę?

Sama zmiana umowy nie przenosi odpowiedzialności. Decyduje moment przekazania odpadów i uprawnienia tego, kto je przejmuje. Gdy wytwórca lub inny posiadacz przekazuje odpady następnemu posiadaczowi, który ma zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów (albo inną decyzję z art. 27 ust. 2 pkt 2) lub wpis do BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a, odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami przechodzi na tego posiadacza z chwilą przekazania (art. 27 ust. 3, 3a, 3b, 3c, 4 i 7 ustawy o odpadach).

Ta zasada ma kilka wyjątków, które łatwo przeoczyć przy zmianie odbiorcy:

Szczególna reguła dla odpadów niebezpiecznych obowiązuje od 6 września 2019 r. i nie stosuje się jej wstecz do wcześniejszych przekazań.

Jak udokumentować przekazanie?

Podstawowym dokumentem przekazania jest karta przekazania odpadów (KPO) w BDO. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o odpadach sporządza ją posiadacz odpadów, który przekazuje odpady następnemu posiadaczowi, przed rozpoczęciem ich transportu. Nowy odbiorca niezwłocznie, każdorazowo po przejęciu, potwierdza w BDO przejęcie odpadów i dodaje datę i godzinę przejęcia oraz masę, jeżeli jest inna niż podana przez przekazującego (art. 69 ust. 3). Transportujący potwierdza w BDO transport niezwłocznie po jego zakończeniu (art. 69 ust. 3b), a kierujący pojazdem musi mieć w trakcie transportu potwierdzenie wygenerowane z BDO (art. 69 ust. 1a).

Poza KPO warto zachować dowody na uprawnienia odbiorcy i chwilę przekazania, bo od nich zależy przejście odpowiedzialności z art. 27 ust. 3. To zalecenie praktyczne, a nie wymóg ustawowy:

1. Zachowaj kopię zezwolenia, decyzji albo potwierdzenie wpisu do BDO odbiorcy wraz z datą, kiedy je sprawdzono, i z zakresem odpadów, którego dotyczą.

2. Sprawdź, czy odbiorca potwierdził w BDO przejęcie odpadów z datą i godziną przejęcia (art. 69 ust. 3 ustawy o odpadach), i zachowaj to potwierdzenie razem z KPO, aby dało się wskazać dzień, w którym odpowiedzialność przeszła na odbiorcę.

3. Przy odpadach niebezpiecznych dołącz dokument pokazujący, że trafiły one do podmiotu prowadzącego ostateczny proces odzysku lub unieszkodliwiania; samo oddanie przewoźnikowi tego nie potwierdza.

4. Ujmij przekazanie w ewidencji i sprawozdaniach, które i tak prowadzisz w BDO; pomoże w tym tekst o sprawozdaniu odpadowym.

Przykład: firma produkcyjna zmienia odbiorcę zużytych rozpuszczalników. Nowy odbiorca zbiera odpady i ma zezwolenie na zbieranie, ale ich dalszy los to odzysk u innego podmiotu. Ponieważ rozpuszczalniki są odpadem niebezpiecznym, wytwórca nie jest zwolniony z odpowiedzialności w dniu przekazania zbieraczowi. Zwolnienie następuje dopiero z chwilą przekazania do ostatecznego procesu odzysku lub unieszkodliwiania. Warto więc zachować dokument potwierdzający także ten kolejny etap.

Wyjątki i przypadki brzegowe

• Zakaźne odpady medyczne i weterynaryjne podlegają odrębnej regule z art. 27 ust. 5 ustawy o odpadach, której ten tekst nie opisuje.
• Decyzja nakazująca usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania (art. 26) może obciążyć solidarnie wszystkich odpowiedzialnych posiadaczy. To odrębna sytuacja od zwykłej zmiany odbiorcy.
• Jeśli zmieniasz odbiorcę, bo odpady zmieniły charakter, najpierw zweryfikuj ich kod i klasyfikację, a dopiero potem dobieraj uprawnienie odbiorcy.

Co zrobić teraz?

Zanim podpiszesz umowę z nowym odbiorcą, sprawdź jego uprawnienie i jego zakres. Następnie ustal, czy Twoje odpady są niebezpieczne, bo od tego zależy, kiedy zostaniesz zwolniony z odpowiedzialności. Dopiero potem zaplanuj pierwsze przekazanie i zapisz jego dzień. Jeśli odpowiadasz za odpady w firmie i dopiero poznajesz obowiązki, zacznij od tekstów BDO dla wytwórców odpadów oraz czym jest BDO. Jeżeli chcesz sprawdzić, czy ewidencja zgadza się z przekazaniami, pomoże audyt BDO.

Jak możemy pomóc

Jeśli nie masz pewności, czy uprawnienia nowego odbiorcy pokrywają Twoje odpady i jak ująć przekazanie w BDO, możesz zostawić zgłoszenie na stronie kontakt z doradcą BDO.

Kto musi sprawdzić uprawnienia odbiorcy odpadów?

Obowiązek dotyczy wytwórcy odpadów, który zleca gospodarowanie odpadami, oraz każdego innego posiadacza odpadów, który zleca ich zagospodarowanie innemu podmiotowi. Zlecić to można wyłącznie podmiotowi z zezwoleniem, inną decyzją lub wpisem wskazanym w art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

Czy przy każdym przekazaniu trzeba sporządzić KPO?

Nie zawsze. Zgodnie z art. 69 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach można nie sporządzać karty przekazania odpadów, jeżeli jeden z posiadaczy odpadów nie jest objęty obowiązkiem prowadzenia ewidencji odpadów. W pozostałych przypadkach KPO sporządza przekazujący przed rozpoczęciem transportu (art. 69 ust. 1).

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.