Podmiotem korzystającym ze środowiska jest przedsiębiorca, jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna w zakresie wymagającym pozwolenia (art. 3 pkt 20 POŚ). Zgodnie z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647) do przedsiębiorców zalicza się też przedsiębiorcę zagranicznego i osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie.
Stan prawny na: 2026-10-15
Które kategorie podmiotów obejmuje definicja?
Art. 3 pkt 20 ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647), w skrócie POŚ, dzieli podmioty korzystające ze środowiska na trzy grupy. Tabela porządkuje je według liter przepisu.
| Grupa | Kogo obejmuje | Podstawa |
|---|---|---|
| a | przedsiębiorca w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, przedsiębiorca zagraniczny oraz osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie | art. 3 pkt 20 lit. a POŚ |
| b | jednostka organizacyjna niebędąca przedsiębiorcą | art. 3 pkt 20 lit. b POŚ |
| c | osoba fizyczna spoza grupy a, tylko w zakresie, w jakim jej korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia | art. 3 pkt 20 lit. c POŚ |
W praktyce oznacza to, że spółka, jednoosobowa firma czy zagraniczny przedsiębiorca mieszczą się w grupie a, a część podmiotów publicznych – w grupie b. Osoba prywatna, która nie prowadzi działalności i nie potrzebuje pozwolenia na korzystanie ze środowiska, nie jest podmiotem korzystającym ze środowiska w rozumieniu art. 3 pkt 20 POŚ.
Czy status podmiotu oznacza od razu opłatę?
Nie. Status jest punktem wyjścia, a o samej opłacie decyduje jej wysokość. Zgodnie z art. 284 ust. 1 POŚ podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Według art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze POŚ nie wnosi się jednak opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska, wymienionych w art. 273 ust. 1 POŚ, których roczna wysokość nie przekracza 800 zł. Opłata równa dokładnie 800 zł również nie jest wnoszona, a próg liczy się osobno dla danego rodzaju korzystania.
| Próg | Co oznacza | Podstawa |
|---|---|---|
| 800 zł | roczna opłata z tytułu danego rodzaju korzystania, wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego, nie przekracza tej kwoty – opłaty nie wnosi się | art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze POŚ |
| 100 zł | roczna opłata z tytułu danego rodzaju korzystania nie przekracza tej kwoty – nie trzeba składać wykazu za ten rodzaj | art. 289 ust. 1 zdanie drugie POŚ |
Zwolnienie z płatności nie zwalnia więc automatycznie z wykazu: próg 100 zł z art. 289 ust. 1 zdanie drugie POŚ (Dz.U. 2025 poz. 647) jest niższy i liczy się osobno dla każdego rodzaju korzystania, a nie łącznie. Jak przygotować wykaz, opisuje tekst Jak wypełnić wykaz opłat za korzystanie ze środowiska, a kiedy go nie składać – Kiedy nie trzeba składać wykazu opłat za korzystanie ze środowiska?. Zasady progów omawia też artykuł Od jakiego progu powstaje obowiązek zapłaty opłaty za korzystanie ze środowiska?.
Art. 289 ust. 2 POŚ stanowi: „Sejmik województwa może, w drodze aktu prawa miejscowego, uchwalić podwyższenie kwoty, o której mowa w ust. 1, jednak nie więcej niż do 50%”. Zgodnie z przyjętą interpretacją „kwota” w ust. 2 oznacza próg 800 zł ze zdania pierwszego ust. 1, a nie próg 100 zł. Przed obliczeniem opłaty warto więc sprawdzić, czy sejmik Twojego województwa podjął taką uchwałę.
Czy status podmiotu przesądza o raporcie do KOBiZE?
Status jest jednym z warunków, ale nie jedynym. Art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji, w związku z art. 2 pkt 5 i pkt 20 oraz art. 3 pkt 20 POŚ, nakłada obowiązek rocznego raportu do Krajowej bazy na podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje w danym roku kalendarzowym. Szczegóły są w FAQ poniżej.
Kiedy status podmiotu nie wystarcza do sprawozdania o odpadach?
W przypadku odpadów samo bycie podmiotem korzystającym ze środowiska nie przesądza o obowiązku. Roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach (art. 75 ust. 1 pkt 1-2 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach) jest prawnie powiązane z byciem podmiotem obowiązanym do prowadzenia ewidencji odpadów (art. 66 tej ustawy) – to jeden status prawny, a nie dwa niezależne progi. Podmiot zwolniony z ewidencji na podstawie art. 66 ust. 4, także z powodu progu ilościowego dla danego kodu odpadu określonego w rozporządzeniu wykonawczym, nie ma z tego tytułu obowiązku złożenia rocznego sprawozdania o wytwarzanych odpadach.
To dotyczy tylko sprawozdania o wytwarzanych odpadach z art. 75 ust. 1 pkt 1-2. Sprawozdanie o produktach i opakowaniach (art. 73 ustawy o odpadach) ma odrębną podstawę i nie zależy od ewidencji odpadów. Podobnie sprawozdanie podmiotu wydobywającego odpady ze składowiska lub zwałowiska (art. 75 ust. 1 pkt 3) wynika z posiadanej zgody lub decyzji, a nie ze statusu podmiotu obowiązanego do ewidencji. O pojęciu korzystania ze środowiska w firmie przeczytasz w artykule Korzystanie ze środowiska – obowiązki firmy.
Co zrobić teraz?
1. Ustal, do której grupy (a, b czy c) należysz.
2. Sprawdź, czy Twoja działalność powoduje emisje – od tego zależy raport do Krajowej bazy KOBiZE.
3. Sprawdź, czy wytwarzasz odpady i czy nie jesteś zwolniony z ewidencji na podstawie art. 66 ust. 4 ustawy o odpadach.
4. Oszacuj opłatę osobno dla każdego rodzaju korzystania ze środowiska i porównaj ją z progami 800 zł i 100 zł z art. 289 ust. 1 POŚ (Dz.U. 2025 poz. 647). Jeśli korzystasz z pojazdów firmowych, zobacz artykuł Auto firmowe a BDO.
Przykład: gospodarstwo prowadzące chów zwierząt prowadzi działalność wytwórczą w rolnictwie, więc należy do grupy a. Jeśli roczna opłata z tytułu jednego rodzaju korzystania wyniesie dokładnie 800 zł, nie jest ona wnoszona (art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze POŚ), ale zwolnienie z wykazu ze zdania drugiego nie działa, bo opłata przekracza 100 zł. Kiedy korzystanie ze środowiska przez osobę fizyczną wymaga pozwolenia, zależy od rodzaju korzystania – tego artykuł nie rozstrzyga, więc w razie wątpliwości skonsultuj się z urzędem marszałkowskim lub specjalistą od sprawozdawczości środowiskowej.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa – Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647)
- Ustawa o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 526)
- Ustawa o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328)
Najczęściej zadawane pytania
Czy rolnik prowadzący produkcję jest podmiotem korzystającym ze środowiska?
Tak, jeśli prowadzi działalność wytwórczą w rolnictwie. Art. 3 pkt 20 lit. a POŚ (Dz.U. 2025 poz. 647) wymienia tu uprawy, chów lub hodowlę zwierząt, ogrodnictwo, warzywnictwo, leśnictwo i rybactwo śródlądowe. Czy z tego statusu wynika konkretna opłata, zależy od jej wysokości – więcej w tekście o opłacie za korzystanie ze środowiska.
Kto musi składać roczny raport do Krajowej bazy KOBiZE?
Raport składa podmiot korzystający ze środowiska w rozumieniu art. 3 pkt 20 POŚ, którego działalność powoduje emisje (art. 2 pkt 5 POŚ) w danym roku kalendarzowym – tak wynika z art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji w związku z art. 2 pkt 20 POŚ. Obowiązek powstaje przez sam fakt emitowania: nie wymaga wpisu do odrębnego rejestru ani wniosku, a w art. 1-7 tej ustawy nie ma odrębnego progu rejestracyjnego ani progu wielkości instalacji. Szerzej o obowiązkach firmy pisaliśmy w artykule Korzystanie ze środowiska.
Kiedy status podmiotu korzystającego ze środowiska nie oznacza obowiązku?
Są dwa przykłady. Po pierwsze, osoba fizyczna jest objęta definicją z art. 3 pkt 20 lit. c POŚ tylko w zakresie, w jakim jej korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia – poza nim nie jest podmiotem korzystającym ze środowiska. Po drugie, raport do Krajowej bazy (art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji) dotyczy podmiotu, którego działalność powoduje emisje w danym roku kalendarzowym; czy rozporządzenia wykonawcze do art. 7 przewidują dla danej instalacji dalsze wyjątki, warto potwierdzić w KOBiZE. Zasady zwolnienia z wykazu opisuje artykuł Kiedy nie trzeba składać wykazu opłat za korzystanie ze środowiska?.
Masz pytania o rejestrację BDO lub aktualizację wpisu? Skontaktuj się z naszym ekspertem — bezpłatnie.
Sprawdź obowiązki BDO →
