Gabinet weterynaryjny i stomatologiczny: zasady postępowania z odpadami i kary

Gabinet weterynaryjny i stomatologiczny jako wytwórca odpadów jest obowiązany gospodarować wytworzonymi przez siebie odpadami i może zlecić to wyłącznie podmiotowi, który ma wymagane zezwolenie lub wpis do rejestru (art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach). Za zakaźne odpady gabinet jest zwolniony z odpowiedzialności dopiero wtedy, gdy kolejny posiadacz unieszkodliwi je w spalarni odpadów niebezpiecznych. Wynika to z art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1587), a nieprawidłowe unieszkodliwianie lub odzysk odpadów medycznych i weterynaryjnych grozi karą aresztu albo grzywny (art. 183 ust. 1 i 2 tej ustawy).

Które odpady z gabinetu obejmują te przepisy?

Ustawa o odpadach wyróżnia odpady medyczne i odpady weterynaryjne, a wśród nich ich zakaźną część. Gabinet stomatologiczny wytwarza odpady medyczne, a gabinet weterynaryjny – odpady weterynaryjne, więc obie grupy podlegają tym samym zasadom. Przepis o zwolnieniu z odpowiedzialności dotyczy wytwórcy zakaźnych odpadów medycznych lub weterynaryjnych (art. 27 ust. 5 ustawy o odpadach). Odpadów niezakaźnych ta reguła nie obejmuje, więc to, czy dany odpad jest zakaźny, decyduje o tym, którą ścieżką postępowania idziesz. Kod odpadu ustalisz według poradnika jak dobrać kod odpadu.

Komu gabinet może przekazać odpady?

Wytwórca odpadów jest obowiązany do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami (art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach). Wykonanie tego obowiązku gabinet może zlecić wyłącznie podmiotom, które posiadają zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów, inną decyzję wymienioną w art. 27 ust. 2 pkt 2 albo wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 – chyba że działalność taka nie wymaga uzyskania decyzji lub wpisu do rejestru (art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach). Przed podpisaniem umowy z odbiorcą sprawdź więc, czy ma takie uprawnienie.

Kiedy gabinet przestaje odpowiadać za zakaźne odpady?

Wytwórca zakaźnych odpadów medycznych lub zakaźnych odpadów weterynaryjnych jest zwolniony z odpowiedzialności za zbieranie lub przetwarzanie tych odpadów z chwilą dokonania ich unieszkodliwienia przez następnego posiadacza (art. 27 ust. 5 ustawy o odpadach). Zwolnienie ma więc dwa warunki, które muszą zajść razem:

• odpady unieszkodliwia następny posiadacz, czyli podmiot, któremu gabinet je przekazał,
• unieszkodliwienie polega na termicznym przekształceniu zakaźnych odpadów w spalarni odpadów niebezpiecznych.

Z tego wynika w praktyce, że samo wystawienie odpadów do odbioru nie kończy odpowiedzialności gabinetu. Przepis wiąże zwolnienie z chwilą unieszkodliwienia, a nie z chwilą przekazania. Dlatego warto przechowywać dokumenty potwierdzające, komu i kiedy odpady zostały przekazane.

Co grozi za niewłaściwe postępowanie z odpadami medycznymi?

Przepisy karne ustawy o odpadach nazywają trzy zachowania, za które odpowiada się przed sądem:

Ustawa w tych przepisach nie podaje kwoty grzywny, dlatego jej wysokości nie da się wskazać na podstawie samego art. 183. Przepis karuje samo zachowanie, więc o sposobie pozbycia się odpadów warto decydować świadomie, a nie wyłącznie według ceny usługi.

Przykład: gabinet stomatologiczny zmienia firmę odbierającą odpady

Właścicielka gabinetu stomatologicznego dostaje ofertę od nowego odbiorcy odpadów medycznych, tańszą od dotychczasowej. Zanim podpisze umowę, robi cztery rzeczy:

1. Pyta, jakie odpady odbiorca przyjmie i gdzie zostaną ostatecznie unieszkodliwione.

2. Upewnia się, że zakaźne odpady trafią do spalarni odpadów niebezpiecznych, a nie do współspalania – zwolnienie z art. 27 ust. 5 opisuje unieszkodliwienie właśnie w spalarni odpadów niebezpiecznych.

3. Rozdziela odpady zakaźne od niezakaźnych, bo różne grupy idą różnymi ścieżkami.

4. Archiwizuje dokumenty przekazania i potwierdzenia odbioru.

Jeśli odbiorca nie potrafi wskazać miejsca unieszkodliwienia zakaźnych odpadów, to sygnał, żeby poszukać innego.

Co zrobić teraz?

• Sprawdź, jakie obowiązki ma wytwórca odpadów, w opisie BDO dla wytwórców odpadów.
• Szczegóły dla dentystów znajdziesz w artykule BDO dla gabinetu stomatologicznego.
• Jeśli dopiero poznajesz system, zacznij od wyjaśnienia, czym jest BDO.
• Zrób listę rodzajów odpadów, które powstają w gabinecie, i dla każdego zapisz, kto je odbiera i co się z nimi dzieje.

Jak możemy pomóc

Jeśli prowadzisz gabinet i nie masz pewności, jakie obowiązki wobec rejestru BDO ciążą na Tobie, przygotujemy je za Ciebie. Napisz do nas przez formularz kontaktowy – oddzwonimy. Zakres prowadzenia BDO dla dentystów opisuje strona Obsługa BDO dla gabinetu stomatologicznego.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.