Co jeśli firma nie złoży raportu do KOBiZE mimo obowiązku?

Za niezłożenie rocznego raportu do KOBiZE ustawa nie przewiduje kary pieniężnej, ale obowiązek z art. 7 ust. 1 nadal ciąży na firmie. Podstawą jest ustawa o systemie zarządzania emisjami (Dz.U. 2026 poz. 526), a kara z art. 54g-54h dotyczy wyłącznie unijnego obowiązku CBAM.

Co ustawa mówi o karze za brak raportu?

Ustawa z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 526) nie zawiera przepisu, który ustanawiałby karę lub inną sankcję za niezłożenie rocznego raportu do Krajowej bazy, o którym mowa w art. 7 ust. 1. Jedyna administracyjna kara pieniężna, którą przewiduje ta ustawa (art. 54g-54h), dotyczy kwartalnego sprawozdania CBAM, czyli niezgłoszonych emisji wbudowanych w towarach przywożonych do Unii. To odrębny, unijny mechanizm sprawozdawczy, niepowiązany z krajowym raportem rocznym z art. 7.

W internecie krążą kwoty kar „za brak raportu KOBiZE”. Ustawa o systemie zarządzania emisjami nie zawiera przepisu, z którego dałoby się je wyprowadzić, dlatego w tym tekście żadnej takiej kwoty nie podajemy.

Czy brak kary w ustawie oznacza brak obowiązku?

Raport składa podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje w danym roku kalendarzowym. Wynika to z art. 2 pkt 5 i pkt 20 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa ochrony środowiska i art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami. Obowiązek powstaje z samego faktu emitowania: nie trzeba być wpisanym do żadnego rejestru ani składać wniosku. Ustawa nie przewiduje progu wielkości emisji, przychodu ani skali działalności, który zwalniałby przedsiębiorcę z raportowania.

Raport za dany rok kalendarzowy składa się do końca lutego roku następnego. Przedsiębiorca, który używa w działalności samochodów służbowych, mieści się w zakresie obowiązku: pojazdy są w Prawie ochrony środowiska „urządzeniami”, a rozporządzenie wykonawcze (Dz.U. 2022 poz. 2217) ma osobną część raportu o urządzeniach, których eksploatacja powoduje emisje (rodzaj silnika, rodzaj i ilość spalonego paliwa).

Trzy obowiązki, które łatwo pomylić

Złożenie jednego z tych dokumentów nie zastępuje pozostałych: raport KOBiZE i wykaz opłatowy to dwa odrębne obowiązki, z różnymi terminami i różnymi organami.

Jak raport wiąże się z opłatą za korzystanie ze środowiska?

Wykaz opłatowy za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest sporządzany na podstawie tego samego rocznego raportu, który podmiot składa do Krajowej bazy (art. 286 ust. 3 pkt 1 Prawa ochrony środowiska w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.). Dane między tymi dwoma systemami są więc powiązane, nawet jeśli obowiązki są prawnie odrębne.

Nie oznacza to, że każda firma płaci opłatę lub składa wykaz. Zgodnie z art. 289 ust. 1 Prawa ochrony środowiska opłaty nie wnosi się, jeżeli jej roczna wysokość z tytułu danego rodzaju korzystania ze środowiska nie przekracza 800 zł. Ten sam przepis przewiduje osobny, niższy próg dla samego składania wykazu. Warto zweryfikować w urzędzie marszałkowskim, czy opłata za dany rodzaj korzystania ze środowiska w Twojej firmie przekracza te progi, zanim zdecydujesz, czy wykaz jest potrzebny.

Odrębnie od obowiązku firmy art. 7a ustawy z 2009 r. daje organom wgląd do Krajowej bazy: GIOŚ i WIOŚ mają dostęp bez dodatkowych ograniczeń, a marszałek województwa w zakresie informacji dotyczących eksploatacji urządzeń (art. 7a ust. 1 pkt 3); dostęp jest nieodpłatny (art. 7a ust. 4). Ustawa o systemie zarządzania emisjami nie mówi, jak organy wykorzystują te dane wobec firm, które raportu nie złożyły. Warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim albo w wojewódzkim inspektoracie ochrony środowiska, czy w sytuacji Twojej firmy z brakiem raportu wiążą się jakieś dalsze obowiązki środowiskowe.

Kiedy raportu składać nie trzeba?

• Brak działalności powodującej emisje. Jeśli w danym roku kalendarzowym firma nie prowadziła takiej działalności, nie ma przedmiotu raportu; w formularzu Krajowej bazy jest na to osobna opcja „Brak działalności powodującej emisję”.
• Osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą. Jej obowiązek jest węższy (art. 7 ust. 1a): dotyczy tylko eksploatacji instalacji wymagającej pozwolenia lub źródła spalania paliw. Dla przedsiębiorcy, także prowadzącego jednoosobową działalność, takiego ograniczenia nie ma.
• Zmiana podmiotu w trakcie roku. Gdy działalność przejmuje inny podmiot, obowiązek za ten rok co do zasady przechodzi na następcę (art. 7 ust. 2a); bez następstwa prawnego każdy podmiot rozlicza własny okres prowadzenia działalności (art. 7 ust. 2b).
• Upływ czasu. Obowiązek sporządzenia raportu za dany rok wygasa po upływie 5 lat od zakończenia roku, w którym powstał (art. 7 ust. 2c). To limit czasowy, a nie zwolnienie z obowiązku w danym roku.

Ten tekst nie obejmuje instalacji objętych unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji.

Co zrobić, gdy raportu nie złożono?

• Ustal rok i zakres. Sprawdź, za które lata kalendarzowe firma prowadziła działalność powodującą emisje (flota, kotły, agregaty) i czy któryś z wyjątków powyżej ma zastosowanie.
• Zbierz dane o emisjach. Przy pojazdach potrzebne są m.in. rodzaj silnika oraz rodzaj i ilość spalonego paliwa.
• Załóż konto i wypełnij raport. Raport składa się wyłącznie elektronicznie w Krajowej bazie na portalu KOBiZE (rozporządzenie Dz.U. 2022 poz. 2217, § 3-4). Konto zakłada się przyciskiem „Zarejestruj podmiot”, po uwierzytelnieniu przez login.gov.pl, profil zaufany albo e-dowód. Raport wypełnia się etapami, zatwierdza każde sprawozdanie cząstkowe, a następnie wysyła w oknie raportu zbiorczego; system odrzuca wysyłkę, jeśli wykryje błędy.
• Zachowaj potwierdzenie. Po wysłaniu można pobrać podgląd PDF i potwierdzenie wprowadzenia raportu.
• Zapytaj o zaległe lata. Przed złożeniem raportu za rok, w którym termin już minął, warto sprawdzić w KOBiZE, czy portal przyjmie raport za ten rok i w jakim trybie.
• Sprawdź wykaz opłatowy. Jeśli firma wprowadza gazy lub pyły do powietrza, warto zweryfikować w urzędzie marszałkowskim, czy za ten sam rok trzeba złożyć wykaz i czy opłata przekracza progi z art. 289 ust. 1 Prawa ochrony środowiska.

Przykład: firma z kilkoma samochodami służbowymi

Spółka usługowa użytkuje cztery samochody służbowe i nie ma żadnej instalacji. Raport za 2025 rok miała złożyć do końca lutego 2026 r., ale tego nie zrobiła. Sam fakt eksploatowania pojazdów w działalności gospodarczej wystarcza, by obowiązek powstał, więc zaległy raport za 2025 rok nadal należy sporządzić, choć ustawa nie przewiduje za jego brak kary. Natomiast osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą, która jeździ wyłącznie prywatnym samochodem, nie ma obowiązku raportowania.

Jak możemy pomóc

Jeśli nie wiesz, za które lata firma ma zaległy raport i jakie dane trzeba zebrać, możesz najpierw sprawdzić, czy Twoją firmę dotyczy obowiązek, a potem skorzystać z naszej obsługi: raport KOBiZE przygotowujemy i składamy za klienta. Więcej o tym, skąd urząd zna emisje firmy, które nie złożyła raportu, znajdziesz w artykule Brak raportu KOBiZE nie oznacza, że urząd nie zna emisji Twojej firmy. Różnice między rejestrem odpadów a emisjami opisujemy w tekście BDO a KOBiZE, a sytuację małych firm w artykule Czy mała firma jest zwolniona z raportu do KOBiZE?.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.