Emisje zakresu 1 i 2 z danych firmy – KOBiZE

Emisje zakresu 1 i 2 firma liczy, zaczynając od danych, które już ma: rodzaju i ilości spalonego paliwa oraz rodzaju silnika pojazdów. Takie informacje wskazuje raport do Krajowej bazy KOBiZE (art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. oraz pkt 3 załącznika do rozporządzenia, Dz.U. 2022 poz. 2217) dla każdego przedsiębiorcy, którego działalność powoduje emisje.

Kogo dotyczy raport do Krajowej bazy i czy obejmuje pojazdy?

Podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje, sporządza i wprowadza do Krajowej bazy roczny raport (art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji). Obowiązek dotyczy także przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą i nie jest ograniczony do posiadaczy instalacji.

Pojazd jest w Prawie ochrony środowiska „urządzeniem” (art. 3 pkt 42 – niestacjonarne urządzenie techniczne, w tym środki transportu), a „instalacja” jest z definicji stacjonarna (art. 3 pkt 6). Spaliny z silnika mieszczą się w definicji emisji (art. 3 pkt 4). Węższy zakres z art. 7 ust. 1a ustawy z 2009 r. – tylko instalacje wymagające pozwolenia i źródła spalania paliw – dotyczy wyłącznie osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą.

Firma z samochodami służbowymi formalnie mieści się w kręgu podmiotów objętych raportem. Operacyjny poradnik KOBiZE potwierdza, że eksploatacja urządzeń niestacjonarnych, w tym środków transportu (np. samochodów), kwalifikuje podmiot do uproszczonej wersji raportu, bez minimalnej liczby pojazdów. Szczegóły dla firm transportowych opisuje artykuł KOBiZE dla transportu.

Jakie dane z faktur i ewidencji pojazdów trzeba zebrać?

Załącznik pkt 3 do rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 26 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217) określa, co raport zawiera w części o urządzeniach, których eksploatacja powoduje emisje. Jest to rodzaj urządzenia oraz albo rodzaje i ilości gazów cieplarnianych i innych substancji wprowadzonych do powietrza, albo rodzaj silnika i rodzaj oraz ilość spalonego w nim paliwa. Według wykonawczego rozporządzenia (Dz.U. 2022 poz. 2217) ta część raportu nie ma progu ilościowego.

Z faktur i ewidencji warto wyciągnąć dla każdego pojazdu: rodzaj urządzenia, rodzaj silnika, rodzaj paliwa i ilość spalonego paliwa w roku. Faktury za paliwo mogą być źródłem ilości paliwa. Przed zbieraniem danych warto sprawdzić w portalu krajowabaza.kobize.pl, jakie pola ma formularz sprawozdania z eksploatacji urządzeń.

Jak przejść od danych do emisji – krok po kroku?

Poniższa tabela porządkuje drogę od faktur do raportu. Wiersze wynikają z przepisów wskazanych w ostatniej kolumnie.

Rozporządzenie wymaga w raporcie rodzaju silnika oraz rodzaju i ilości spalonego paliwa albo rodzajów i ilości substancji wprowadzonych do powietrza (pkt 3 załącznika, Dz.U. 2022 poz. 2217). Metodę i wskaźniki, którymi przeliczy się paliwo na wielkość emisji, warto zweryfikować w KOBiZE (krajowabaza.kobize.pl), zanim firma wpisze wyliczone wartości do formularza.

A co z zakresem 2, czyli energią kupioną?

Podział na zakresy 1 i 2 pochodzi ze standardów raportowania emisji, a nie z przepisów opisanych w tym artykule. Spalanie paliwa we własnych pojazdach i źródłach to emisje bezpośrednie, które w tych standardach odpowiadają zakresowi 1. Dane o paliwie z faktur i ewidencji pojazdów są dla nich punktem wyjścia, zgodnie z pkt 3 załącznika do rozporządzenia (Dz.U. 2022 poz. 2217).

Przepisy przytoczone tu opisują raport do Krajowej bazy dotyczący emisji do powietrza z urządzeń. Dla energii elektrycznej i ciepła z faktur (zakres 2) warto zweryfikować u odbiorcy raportu (np. kontrahenta lub instytucji, która go od firmy wymaga) albo w standardzie, którego używa firma, jaką metodę obliczeń i jakie wskaźniki przyjąć. Z faktur zachowaj jako dane źródłowe ilość energii w jednostkach podanych przez sprzedawcę oraz okres rozliczeniowy.

Czym różni się raport KOBiZE od opłaty za emisje?

Wykaz opłatowy za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest sporządzany na podstawie raportu, który podmiot składa do Krajowej bazy (art. 286 ust. 3 pkt 1 Prawa ochrony środowiska w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.). Wykaz opiera się więc na danych z raportu KOBiZE.

To jednak dwa odrębne obowiązki, z różnymi terminami i organami: raport KOBiZE składa się do końca lutego, a wykaz i opłatę – do 31 marca, do marszałka województwa. Ponieważ termin raportu jest wcześniejszy, a wykaz opiera się na jego danych, raport warto przygotować najpierw. Samego rozliczenia opłaty w złotych ten artykuł nie omawia; stawki na dany rok warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim właściwym dla siedziby firmy. Różnice między systemami omawia też artykuł BDO a KOBiZE – różnice i obowiązki raportowe.

Kiedy opłata lub wykaz nie są wnoszone?

Nie wnosi się opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska spośród wymienionych w art. 273 ust. 1 POŚ, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł (art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze POŚ). Opłata równa dokładnie 800 zł również nie jest wnoszona (art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze POŚ).

Osobny, niższy próg dotyczy samego wykazu. Gdy roczna wysokość opłaty z tytułu każdego z rodzajów korzystania nie przekracza 100 zł, nie przedkłada się także wykazów z art. 286 ust. 1 (art. 289 ust. 1 zdanie drugie POŚ). Próg 100 zł liczy się osobno dla każdej kategorii opłaty. Przed obliczeniem warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim właściwym dla siedziby firmy stawki na dany rok.

Jak złożyć raport w Krajowej bazie?

Raport składa się elektronicznie, przez portal krajowabaza.kobize.pl, za pośrednictwem konta podmiotu (§ 3–4 rozporządzenia, Dz.U. 2022 poz. 2217, wydanego na podstawie art. 7 ust. 7 ustawy z 2009 r.). Konto zakłada się formularzem rejestracyjnym („Zarejestruj podmiot”) po uwierzytelnieniu przez węzeł krajowy identyfikacji elektronicznej (login.gov.pl, profil zaufany lub e-dowód).

Według oficjalnego poradnika KOBiZE raport wypełnia się etapami: dane podmiotu, miejsca korzystania ze środowiska, sprawozdania dla tych miejsc, sprawozdanie z eksploatacji urządzeń i raport zbiorczy. Przed wysyłką zatwierdza się sprawozdania przyciskiem „Zatwierdź sprawozdanie”, a potem klika „Wyślij”; system odrzuca wysyłkę przy wykrytych błędach. Sesja trwa 60 minut, a niezapisane dane przepadają, więc warto zapisywać dane na bieżąco. Poradnik opisuje też przycisk „Pobierz do korekty” dla własnych poprawek wysłanego raportu.

Jakie są wyjątki i granice tej odpowiedzi?

• Osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą raportuje tylko eksploatację instalacji wymagającej pozwolenia lub źródła spalania paliw (art. 7 ust. 1a ustawy z 2009 r. w zw. z art. 152 ust. 2b POŚ). Nie obejmuje to wprost jej pojazdów prywatnych.
• Według poradnika KOBiZE zwolnieniem z raportu jest całkowity brak działalności powodującej emisję w danym roku.
• Sankcji za brak lub spóźnienie raportu nie omawiamy – warto zweryfikować je w KOBiZE (Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami).
• Poza zakresem pozostaje faktyczna praktyka egzekwowania wobec firm z niewielką liczbą pojazdów.

Co zrobić teraz?

1. Zbierz faktury za paliwo i ewidencję pojazdów (rodzaj silnika, rodzaj paliwa, ilość spalona w roku) oraz faktury za energię elektryczną i ciepło (ilość i okres).

2. Pobierz z krajowabaza.kobize.pl poradnik wprowadzania raportu i sprawdź tam aktualną metodę oraz wskaźniki emisji.

3. Załóż konto podmiotu przez login.gov.pl.

4. Policz emisję i wprowadź ją do formularzy, a raport wyślij do końca lutego.

5. Gdy potrzebujesz opłaty, osobno policz ją według stawek na dany rok i złóż wykaz do marszałka do 31 marca. Więcej o raporcie w artykule raport KOBiZE.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.