Kalkulator opłat środowiskowych dla samochodów firmy

Kalkulator opłat środowiskowych z tytułu eksploatacji samochodów pomaga wyliczyć opłatę, którą podmiot korzystający ze środowiska ustala sam i wnosi na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego, bez decyzji organu (art. 284 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, POŚ), za dany rok kalendarzowy do 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2 POŚ). Podmiot, który rozliczył emisje w EU ETS, nie płaci opłaty za gazy i pyły w zakresie emisji pokrytych uprawnieniami (art. 273 ust. 4 POŚ).

Kto ustala opłatę i na jakiej podstawie?

Zgodnie z art. 284 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska (POŚ, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 647) podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. W praktyce oznacza to, że urząd nie wydaje decyzji wymierzającej opłatę ani nie wzywa do jej obliczenia. Za poprawność wyliczenia odpowiada firma, a kalkulator jest tylko narzędziem pomocniczym.

Wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest jedną z kategorii opłat za korzystanie ze środowiska (art. 273 ust. 1 pkt 1 POŚ). Konkretne substancje i źródła emisji oraz ich stawki nie są wymienione w samej ustawie, tylko w aktach niższego rzędu opisanych poniżej. Więcej o całym obszarze piszemy w artykule Korzystanie ze środowiska.

Jakie dane przygotować przed użyciem kalkulatora?

Dane do wyliczenia znajdziesz we wzorach wykazów, w rozporządzeniu ustalającym stawki i w corocznym obwieszczeniu ministra. Wzory wykazów określa rozporządzenie Ministra Klimatu z 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443), wydane na podstawie art. 286 ust. 6 POŚ. Szczegółowe wykazy to załączniki nr 1–3, a załącznik nr 4 to zbiorcze zestawienie.

Zbiorcze zestawienie sumuje opłaty z czterech kategorii: gazy i pyły do powietrza, nierozliczone emisje gazów cieplarnianych objętych EU ETS, wydane uprawnienia do emisji oraz składowanie odpadów (załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2019 poz. 2443). Przed wprowadzaniem danych warto sprawdzić we wzorach wykazów w tym rozporządzeniu, w której pozycji mieści się źródło emisji Twoich pojazdów i jakie dane wzór wykazu przewiduje dla tej pozycji.

Skąd wziąć stawki do obliczeń?

Stawki opłaty za powietrze są ustalane na trzech poziomach (art. 290–291 POŚ), dlatego obliczenie wymaga uwzględnienia wszystkich trzech, a nie tylko ustawy.

Stawki na rok 2026 zostały ogłoszone w obwieszczeniu M.P. 2025 poz. 769 (art. 291 ust. 2 POŚ). Opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1 POŚ), a nie według stawek z dnia zapłaty. Za rok 2025 użyj więc stawek obowiązujących w 2025 r. Warto sprawdzić w Monitorze Polskim obwieszczenie ministra właściwego ds. klimatu na właściwy rok.

Od jakiej kwoty trzeba płacić i składać wykaz?

Art. 289 ust. 1 POŚ przewiduje dwa osobne progi, liczone osobno dla każdego rodzaju korzystania ze środowiska z art. 273 ust. 1, a nie łącznie. Zdanie pierwsze: nie wnosi się opłaty z tytułu rodzajów korzystania, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł, więc opłata równa dokładnie 800 zł również nie jest wnoszona. Zdanie drugie: gdy roczna opłata z tytułu danego rodzaju nie przekracza 100 zł, nie przedkłada się wykazów z art. 286 ust. 1.

Art. 289 ust. 2 POŚ stanowi dosłownie: „Sejmik województwa może, w drodze aktu prawa miejscowego, uchwalić podwyższenie kwoty, o której mowa w ust. 1, jednak nie więcej niż do 50%”. Warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim swojego województwa, czy sejmik podjął taką uchwałę.

Kiedy zapłacić i złożyć wykaz?

Podmiot wnosi opłatę za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2 POŚ). Ten sam termin dotyczy przedłożenia wykazu marszałkowi województwa (art. 286 ust. 1 POŚ), czyli jest jeden wspólny termin dla zapłaty i wykazu.

Wykaz ma dwie części: szczegółowe informacje o zakresie korzystania ze środowiska i wysokości opłat oraz zbiorcze zestawienie tych danych, z zastrzeżeniem art. 289 ust. 1 (art. 286 ust. 1 POŚ). Informacje o wysokości należnych opłat zawarte w wykazach stanowią podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 286 ust. 4 POŚ), więc niezapłacona opłata wykazana w złożonym wykazie może być egzekwowana bez dodatkowej decyzji.

Powiązania floty z BDO opisujemy w artykule Auto firmowe a BDO.

Jak wykaz łączy się z raportem do Krajowej bazy KOBiZE?

Wykaz za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza sporządza się na podstawie raportu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (art. 286 ust. 3 pkt 1 POŚ). To nie znaczy, że jeden dokument zastępuje drugi: raport do Krajowej bazy i wykaz opłatowy to dwa odrębne obowiązki, z różnymi terminami (koniec lutego dla raportu, 31 marca dla wykazu i opłaty) i różnymi organami. Zbiorcze zestawienie (załącznik nr 4 do rozporządzenia Dz.U. 2019 poz. 2443) jest wzorem wykazu składanym marszałkowi województwa na podstawie POŚ, nie elementem systemu KOBiZE.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• EU ETS. Podmiot, który rozliczył emisje gazów cieplarnianych w unijnym systemie handlu uprawnieniami, nie płaci opłaty za gazy i pyły w zakresie emisji pokrytych uprawnieniami (art. 273 ust. 4 POŚ). Wyłączenie dotyczy tylko emisji faktycznie rozliczonych w EU ETS, a nie całej działalności podmiotu.
• Progi per rodzaj korzystania. Niska opłata za jeden rodzaj korzystania nie zwalnia z wykazu dla innego rodzaju, którego opłata przekracza 100 zł (art. 289 ust. 1 zd. 2 POŚ).

Co zrobić teraz?

1. Ustal, jakie rodzaje korzystania ze środowiska dotyczą Twojej floty. Sprawdź to we wzorach wykazów w rozporządzeniu Dz.U. 2019 poz. 2443.

2. Sprawdź, czy część emisji została rozliczona w EU ETS (art. 273 ust. 4 POŚ); w zakresie emisji pokrytych uprawnieniami nie płacisz opłaty za gazy i pyły.

3. Pobierz obwieszczenie ministra ze stawkami na właściwy rok (art. 291 ust. 2 POŚ) i wylicz opłatę osobno dla każdego rodzaju korzystania, w kalkulatorze lub samodzielnie, pamiętając, że za wynik odpowiada firma (art. 284 ust. 1 POŚ).

4. Porównaj wynik dla każdego rodzaju z progami 100 zł i 800 zł (art. 289 ust. 1 POŚ) według tabeli powyżej.

5. Zapłać (gdy opłata za dany rodzaj przekracza 800 zł, art. 289 ust. 1 zd. 1 POŚ) i złóż wykaz (gdy opłata za dany rodzaj przekracza 100 zł, art. 289 ust. 1 zd. 2 POŚ) marszałkowi województwa do 31 marca następnego roku (termin: art. 285 ust. 2 i art. 286 ust. 1 POŚ).

Przegląd obowiązków związanych z pojazdami znajdziesz w artykule Samochody firmowe: jakie opłaty i raporty środowiskowe dotyczą floty. Podstawa prawna: Prawo ochrony środowiska, Dz.U. 2025 poz. 647.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.