Jakie instalacje podlegają zgłoszeniu do KOBiZE?

Raport do KOBiZE składa podmiot, którego działalność powoduje emisje (art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r.); formularz Krajowej bazy wymienia m.in. kotły, agregaty prądotwórcze i instalacje LPG. Osobne zgłoszenie organowi ochrony środowiska dotyczy instalacji bez pozwolenia na emisję (art. 152 ust. 1 Prawa ochrony środowiska), a ich rodzaje określa rozporządzenie z art. 153 ust. 1.

Jakie instalacje trzeba ująć w raporcie KOBiZE, a jakie zgłosić organowi?

Pytanie o „zgłoszenie do KOBiZE” dotyczy w praktyce dwóch różnych obowiązków. Pierwszy to raport do Krajowej bazy, który wynika z art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Drugi to zgłoszenie instalacji organowi ochrony środowiska z art. 152 ust. 1 Prawa ochrony środowiska.

W praktyce oznacza to, że ta sama kotłownia czy agregat mogą wymagać ujęcia w raporcie KOBiZE, a niezależnie od tego sprawdzenia, czy rodzaj instalacji wymaga zgłoszenia organowi. Każdy z tych obowiązków ocenia się osobno.

Które instalacje podlegają zgłoszeniu do organu ochrony środowiska?

Zgodnie z art. 152 ust. 1 Prawa ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647) instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 8 tego artykułu.

Art. 153 ust. 1 stanowi, że minister właściwy do spraw klimatu określi w rozporządzeniu rodzaje instalacji, z których emisja nie wymaga pozwolenia, a których eksploatacja wymaga zgłoszenia, uwzględniając ich negatywne oddziaływanie na środowisko. Według art. 153 ust. 3 wymóg zgłoszenia dla danego rodzaju instalacji może być uzależniony od stosowanej techniki oraz od parametrów charakteryzujących wydajność lub moc instalacji.

W praktyce oznacza to, że o zgłoszeniu konkretnej instalacji rozstrzyga jej rodzaj, technika i moc zestawione z rozporządzeniem wydanym na podstawie art. 153 ust. 1. Przed zgłoszeniem warto sprawdzić w tym rozporządzeniu w Dzienniku Ustaw, czy rodzaj Twojej instalacji jest w nim wymieniony i jakie parametry go dotyczą.

Czy raport KOBiZE zależy od rodzaju urządzenia?

Nie. Podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje, sporządza i wprowadza do Krajowej bazy raport za poprzedni rok kalendarzowy w terminie do końca lutego (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.). Obowiązek wynika z samego faktu emitowania, a w art. 1-7 tej ustawy nie wskazano odrębnego progu rejestracyjnego.

Dla osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą obowiązuje odrębne, węższe ograniczenie z art. 7 ust. 1a tej ustawy. Przed ustaleniem obowiązku warto sprawdzić w tym przepisie, czy Twoja sytuacja się do niego zalicza.

Wniosek praktyczny: pytanie „czy mam raportować do KOBiZE” rozstrzyga się przez ustalenie, czy firma w danym roku prowadziła działalność powodującą emisje. Rodzaj urządzenia nie jest tu punktem wyjścia. Więcej o samym raporcie przeczytasz w artykule raport KOBiZE.

Czy agregat prądotwórczy i zbiornik LPG trafiają do raportu KOBiZE?

Oficjalny formularz raportu Krajowej bazy opisany w Poradniku KOBiZE (grudzień 2024) klasyfikuje oba te urządzenia jako instalacje lub źródła spalania paliw. „Agregat prądotwórczy” jest kategorią „rodzaju obiektu”, a „agregat prądotwórczy/silnik energetyczny” kategorią „rodzaju źródła”. „Instalacja do magazynowania lub przeładunku ropy naftowej, produktów naftowych, LPG lub CNG” jest nazwaną pozycją w katalogu rodzajów instalacji.

Dla przedsiębiorcy ta klasyfikacja nie zmienia podlegania obowiązkowi z art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r. Wpływa na to, którą częścią formularza zgłasza się daną pozycję, oraz na możliwość raportu w wersji uproszczonej.

Wersja uproszczona wymaga łącznie: braku urządzeń ograniczających emisję, automatycznej wyliczalności emisji ze wskaźników KOBiZE oraz łącznej nominalnej mocy cieplnej instalacji tego rodzaju w danym miejscu do 0,5 MW i nie więcej niż 10 takich instalacji. To uproszczenie raportu, a nie zwolnienie z niego.

A agregat używany tylko awaryjnie?

W oficjalnym Poradniku KOBiZE nie ma wyjątku dla agregatów uruchamianych wyłącznie awaryjnie lub sporadycznie. Takie zwolnienie pojawia się tylko na stronach doradczych, więc nie opieraj na nim decyzji o braku raportu. Szczegóły dla tego urządzenia opisuje artykuł agregat prądotwórczy a obowiązek KOBiZE, a inne obiekty omawia tekst o instalacjach przemysłowych i zgłoszeniu do KOBiZE.

Poradnik nie rozstrzyga, czy rozporządzenia wykonawcze do art. 7 ustawy z 2009 r. wprowadzają dodatkowy próg. Warto to zweryfikować w tych rozporządzeniach albo bezpośrednio w KOBiZE (Instytut Ochrony Środowiska-PIB).

Jak formularz Krajowej bazy nazywa kotły, agregaty i zbiorniki LPG?

Oficjalny Poradnik KOBiZE (grudzień 2024) pokazuje, jak formularz nazywa poszczególne instalacje:

W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca z takim urządzeniem sprawdza, czy jego działalność powoduje emisje (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.), a następnie wskazuje urządzenie w odpowiedniej części formularza. Przed przygotowaniem raportu warto zweryfikować w Poradniku KOBiZE na kobize.pl, którą kategorię wybrać dla Twojego urządzenia.

Czym KOBiZE różni się od PRTR?

Krajowy Rejestr Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń (PRTR) regulują art. 236a-236d Prawa ochrony środowiska, które wykonują rozporządzenie (WE) nr 166/2006. To system odrębny od KOBiZE.

Podmiot spełniający progi PRTR składa oba sprawozdania, do dwóch organów i w dwóch terminach. Złożenie jednego nie zwalnia z drugiego. Różnice omawia artykuł BDO a KOBiZE: różnice i obowiązki raportowe. Dokładne progi z załączników do rozporządzenia 166/2006 warto sprawdzić w jego tekście w Dzienniku Urzędowym UE (L 33 z 04.02.2006, str. 1).

Co zrobić teraz?

1. Ustal, czy w ostatnim roku kalendarzowym firma prowadziła działalność powodującą emisje, na przykład przez kocioł, agregat lub instalację LPG. Jeśli tak, art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r. nakłada obowiązek raportu do końca lutego.

2. Sprawdź w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 153 ust. 1 POŚ, czy rodzaj, technika i moc instalacji wymagają zgłoszenia organowi ochrony środowiska (art. 152 ust. 1 POŚ).

3. Zbierz dane o liczbie i mocy instalacji w każdym miejscu, bo od nich zależy możliwość raportu uproszczonego.

4. Jeśli firma prowadzi instalacje z załącznika I do rozporządzenia 166/2006, sprawdź osobno obowiązek PRTR z art. 236b ust. 1 POŚ.

Zmiany w instalacjach lub flocie w trakcie roku opisuje artykuł o aktualizacji danych KOBiZE. Podstawę prawną zgłoszenia znajdziesz w tekście jednolitym Prawa ochrony środowiska.

Jak załatwić to szybko i bez ryzyka?

Sprawę da się załatwić szybko i niedrogo z pomocą specjalistów. W zamian zyskujesz pewność, że raport jest kompletny i złożony na czas.

Wybieraj firmę z gotowymi, sprawdzonymi rozwiązaniami, która specjalizuje się w tej tematyce od lat, a nie kogoś, kto robi to „na kolanie”. Od 2010 r. zajmujemy się wyłącznie obowiązkami środowiskowymi firm. Jeśli chcesz ustalić, które instalacje wchodzą do Twojego raportu, wypełnij formularz zgłoszenia.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.