Instalacje przemysłowe a zgłoszenie do KOBiZE — co trzeba wykazać

Każdy przedsiębiorca eksploatujący instalację przemysłową, która powoduje emisje gazów lub pyłów do powietrza, składa co roku raport do Krajowej bazy o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji, prowadzonej przez KOBiZE (art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji, Dz.U. 2026 poz. 526). W raporcie wykazuje się miejsca korzystania ze środowiska, rodzaje instalacji i źródeł emisji oraz rodzaj i ilość spalonego paliwa.

Potoczne „zgłoszenie instalacji do KOBiZE” to w praktyce dwa kroki: założenie konta podmiotu w portalu Krajowej bazy i coroczny raport. Raport za poprzedni rok składa się do końca lutego; ustawa nie przewiduje kary pieniężnej za jego brak, ale obowiązek nadal obowiązuje.

Kto jest zobowiązany do wykazania instalacji przemysłowych w raporcie do KOBiZE?

Obowiązek dotyczy każdego podmiotu korzystającego ze środowiska, którego działalność powoduje emisje — wynika to z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Ustawa nie przewiduje progu wielkości emisji, przychodu ani skali działalności, który zwalniałby przedsiębiorcę z raportu.

W praktyce raport składają m.in. firmy eksploatujące kotłownie i piece przemysłowe, lakiernie i malarnie, agregaty prądotwórcze, turbiny gazowe i silniki kogeneracyjne, instalacje magazynowania lub przeładunku paliw, a także przedsiębiorcy używający w działalności pojazdów spalinowych (to w przepisach „urządzenia”, wykazywane w odrębnej części raportu). Nie ma tu znaczenia wielkość przedsiębiorstwa ani moc urządzenia — decyduje sam fakt powodowania emisji.

Raport do Krajowej bazy i unijny system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) to dwa odrębne systemy, oparte na dwóch różnych ustawach (EU ETS reguluje ustawa z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych), choć obsługuje je ta sama instytucja. Większość małych i średnich firm składa raport do Krajowej bazy, nie podlegając EU ETS.

Jakie dane instalacji wykazuje się w raporcie do KOBiZE?

Szczegółowy zakres informacji w raporcie określa załącznik do rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 26 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217). Raport wypełnia się etapami, osobno dla każdego miejsca korzystania ze środowiska. Poniższe zestawienie pokazuje, co wykazuje się na poszczególnych etapach:

Dane muszą odpowiadać rzeczywistości za rok sprawozdawczy — najlepiej opierać je na fakturach za paliwo, odczytach liczników i dokumentacji technicznej instalacji. Zmiany w instalacjach w ciągu roku (np. wymiana kotła, zmiana paliwa) wykazuje się w raporcie za ten rok; jeśli już wysłany raport zawiera błąd, portal Krajowej bazy pozwala pobrać go do korekty i wysłać ponownie.

Jak krok po kroku przebiega zgłoszenie instalacji przemysłowych w KOBiZE?

Całość odbywa się elektronicznie w portalu Krajowej bazy, prowadzonym przez KOBiZE. Pierwszym krokiem jest założenie konta podmiotu: formularz rejestracyjny (przycisk „Zarejestruj podmiot”) składa się elektronicznie po uwierzytelnieniu osoby składającej przez login.gov.pl — profilem zaufanym lub e-dowodem (§ 4 rozporządzenia Dz.U. 2022 poz. 2217).

Następnie, z tego konta, wypełnia się raport: dane podmiotu, miejsca korzystania ze środowiska, sprawozdania dla poszczególnych miejsc, sprawozdanie z eksploatacji urządzeń i raport zbiorczy. Każde sprawozdanie cząstkowe trzeba zatwierdzić przyciskiem „Zatwierdź sprawozdanie”, a potem wysłać raport przyciskiem „Wyślij” w oknie raportu zbiorczego. Raport za poprzedni rok kalendarzowy składa się do końca lutego każdego roku.

System odrzuca wysyłkę raportu z wykrytymi błędami, a po wysłaniu udostępnia podgląd PDF i potwierdzenie wprowadzenia. Za prawdziwość danych odpowiada jednak sam podmiot — ten sam raport jest podstawą sporządzenia wykazu do opłaty za korzystanie ze środowiska (art. 286 ust. 3 pkt 1 Prawa ochrony środowiska), więc błędy w raporcie przenoszą się na opłatę.

Jakie konsekwencje grożą za niezłożenie lub błędne dane o instalacjach w KOBiZE?

Ustawa o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji nie przewiduje kary pieniężnej za niezłożenie rocznego raportu do Krajowej bazy ani za złożenie go po terminie. Jedyna kara pieniężna w tej ustawie (art. 54g–54h) dotyczy odrębnego mechanizmu CBAM. Krążące w internecie informacje o „karze do 500 000 zł z art. 17” są nieaktualne i błędne — art. 17 w ogóle nie występuje w obecnym tekście jednolitym ustawy.

Mechanizmem nadzoru jest korekta z art. 8: Krajowy ośrodek może żądać korekty raportu w terminach 14-dniowych, a przy jej niedopełnieniu — zawiadomić wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, jeśli podmiot eksploatuje instalację objętą pozwoleniem zintegrowanym lub pozwoleniem na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza albo źródło spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW (art. 8 ust. 4). Obowiązek sporządzenia raportu za dany rok wygasa dopiero po upływie 5 lat od końca roku, w którym powstał (art. 7 ust. 2c).

Instalacje przemysłowe wytwarzają też odpady, a to już obowiązki z ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Prowadzenie działalności objętej obowiązkiem wpisu do rejestru BDO bez wpisu grozi administracyjną karą pieniężną od 1 000 zł do 1 000 000 zł, nakładaną decyzją wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (art. 194 ustawy o odpadach) — niezależnie od obowiązków emisyjnych.

Odrębną sprawą są pozwolenia emisyjne: jeżeli dla źródła objętego opłatą wymagane jest pozwolenie, a firma go nie ma, jednostkową stawkę opłaty za korzystanie ze środowiska zwiększa się o 500% (art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska).

Jak instalacje przemysłowe KOBiZE zgłoszenie wiąże się z obowiązkami BDO?

Przedsiębiorcy eksploatujący instalacje przemysłowe często łączą obowiązki wobec Krajowej bazy z obowiązkami ewidencyjnymi i sprawozdawczymi w BDO. Instalacje technologiczne generują bowiem nie tylko emisje do powietrza, ale również odpady — żużle paleniskowe, odpady z filtrów, zużyte oleje i smary, odpady z lakierni czy malarni.

Wpisowi do rejestru BDO podlegają m.in. wytwórcy odpadów obowiązani do prowadzenia ewidencji — wniosek składa się przed rozpoczęciem takiej działalności (art. 50 ust. 1–2 ustawy o odpadach). Ewidencję prowadzi się w BDO m.in. na kartach ewidencji odpadów (KEO) i kartach przekazania odpadów (KPO), a roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach składa się do 15 marca za rok poprzedni (art. 76 ust. 1 ustawy o odpadach).

Warto dbać o spójność danych w obu systemach — zużycie paliwa wykazane w raporcie do Krajowej bazy i odpady paleniskowe wykazane w BDO opisują tę samą instalację. Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twoja firma spełnia wymogi obu systemów, skorzystaj z usługi sprawdź obowiązek KOBiZE i upewnij się, że Twoje raporty są kompletne.

Firmy, które potrzebują wsparcia zarówno przy raportach do Krajowej bazy, jak i przy kompleksowej obsłudze obowiązków ewidencyjnych wobec BDO, mogą skorzystać z kompleksowej obsługi BDO realizowanej przez specjalistów z doświadczeniem w branży przemysłowej.

FAQ — najczęstsze pytania o instalacje przemysłowe i raport do KOBiZE

Potrzebujesz pomocy z raportem instalacji do KOBiZE i obowiązkami BDO?

Połączenie obowiązków wobec Krajowej bazy z prowadzeniem prawidłowej ewidencji odpadów w BDO bywa złożone — szczególnie dla firm eksploatujących kilka instalacji w różnych miejscach. Błędne dane o paliwie czy pominięte źródło emisji to ryzyko wezwania do korekty i błędnie naliczonej opłaty za korzystanie ze środowiska.

Nasi eksperci zajmą się kompleksowo zarówno raportem instalacji przemysłowych do Krajowej bazy, jak i obowiązkami wobec BDO — od wpisu do rejestru, przez ewidencję odpadów, aż po roczne sprawozdania. Zamów obsługę BDO i KOBiZE i miej pewność, że Twoja firma działa w pełnej zgodności z przepisami ochrony środowiska.

Jeśli nie wiesz jeszcze, jakie konkretne obowiązki ciążą na Twojej firmie, zacznij od bezpłatnej weryfikacji — sprawdź obowiązek KOBiZE i dowiedz się, które instalacje musisz wykazać i w jakim terminie.