Kto jest zobowiązany do zgłoszenia instalacji przemysłowych do KOBiZE?
Obowiązek rejestracji dotyczy każdego podmiotu korzystającego ze środowiska, który prowadzi działalność powodującą emisję substancji do powietrza. Wynika to z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz.U. 2020 poz. 1077 ze zm.).
Obowiązkiem zgłoszenia instalacji przemysłowych do KOBiZE objęte są firmy prowadzące kotłownie i piece przemysłowe, lakiernie i malarnie, instalacje spawalnicze, agregaty prądotwórcze spalające paliwa płynne, jak również przedsiębiorstwa posiadające flotę pojazdów spalinowych. Nie ma tu znaczenia wielkość przedsiębiorstwa — próg obowiązku wyznacza sam fakt korzystania ze środowiska poprzez emisję, nie zaś moc urządzenia.
Instalacje objęte unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) podlegają dodatkowo bardziej rygorystycznym zasadom monitorowania i raportowania. Instalacje spalania paliw o mocy nominalnej co najmniej 20 MW termicznych podlegają pełnemu systemowi EU ETS, podczas gdy mniejsze instalacje realizują obowiązek wyłącznie poprzez Krajową bazę KOBiZE w formie uproszczonej.
Jakie dane techniczne instalacji wykazuje się przy zgłoszeniu do KOBiZE?
Formularz rejestracji i raportowania w Krajowej bazie KOBiZE wymaga szczegółowych informacji o każdej instalacji przemysłowej eksploatowanej przez przedsiębiorstwo. Dane te muszą być aktualne i zgodne z dokumentacją techniczną urządzenia lub instalacji.
Przy zgłoszeniu instalacji przemysłowych KOBiZE konieczne jest podanie następujących informacji:
- Moc nominalna — wyrażona w MW lub kW, zgodna z tabliczką znamionową urządzenia lub dokumentacją techniczną. Dla kotłów podaje się moc cieplną, dla generatorów — moc elektryczną.
- Rodzaj paliwa — gaz ziemny, olej opałowy lekki lub ciężki, węgiel kamienny, biomasa, LPG, olej napędowy lub inne. Rodzaj paliwa determinuje wartości opałowe i wskaźniki emisji stosowane do obliczeń.
- Rok uruchomienia instalacji — data pierwszego uruchomienia decyduje o przypisaniu do właściwych wskaźników emisji i może mieć znaczenie przy kwalifikacji do EU ETS lub zwolnieniu z niektórych obowiązków.
- Lokalizacja instalacji — dokładny adres miejsca eksploatacji (ulica, numer, miejscowość, województwo), a w przypadku instalacji objętych pozwoleniem — numer działki ewidencyjnej.
- Kod i nazwa rodzaju działalności — zgodny z rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie zakresu i sposobu przekazywania informacji do Krajowej bazy.
- Zużycie paliwa — roczne zużycie w tonach lub tys. m³ za rok sprawozdawczy, stanowiące podstawę do obliczenia wielkości emisji CO₂ i innych substancji.
Warto pamiętać, że każda zmiana parametrów instalacji — wymiana kotła, zmiana paliwa, rozbudowa instalacji — wymaga aktualizacji danych w systemie KOBiZE w terminie do 45 dni od zaistnienia zmiany. Niedopełnienie tego obowiązku jest traktowane tak samo jak brak sprawozdania i może skutkować nałożeniem kary administracyjnej.
Jak krok po kroku przebiega zgłoszenie instalacji przemysłowych w KOBiZE?
Proces rejestracji i raportowania przebiega przez portal Krajowej bazy KOBiZE dostępny pod adresem kobize.pl. Przed złożeniem pierwszego raportu konieczne jest założenie konta oraz aktywacja dostępu przez Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami.
Rejestracja podmiotu obejmuje podanie danych firmy (NIP, REGON, KRS lub CEIDG, adres siedziby, dane kontaktowe osoby odpowiedzialnej za raportowanie). Następnie dla każdej eksploatowanej instalacji przemysłowej należy wypełnić formularz techniczny z danymi opisanymi w poprzedniej sekcji. Raport roczny za poprzedni rok kalendarzowy składa się do 28 lutego każdego roku.
System KOBiZE automatycznie oblicza emisję na podstawie zadeklarowanego zużycia paliwa i przypisanych wskaźników emisji. Przedsiębiorca musi jednak rzetelnie i zgodnie z prawdą zadeklarować ilość zużytego paliwa — system nie weryfikuje tych danych w czasie rzeczywistym, jednak Inspekcja Ochrony Środowiska przeprowadza kontrole, podczas których sprawdzane są faktury za paliwo, liczniki i dzienniki eksploatacji.
Jakie kary grożą za niezłożenie lub błędne zgłoszenie instalacji przemysłowych do KOBiZE?
Kary za niedopełnienie obowiązków związanych z Krajową bazą KOBiZE są poważne i nakładane przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w drodze decyzji administracyjnej. Przedsiębiorcy często bagatelizują ten obowiązek, mylnie sądząc, że dotyczy wyłącznie dużych zakładów przemysłowych.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami, za niezłożenie raportu w terminie lub złożenie raportu zawierającego nieprawdziwe dane grozi kara pieniężna do 500 000 zł. Organ ustalając wysokość kary bierze pod uwagę wagę naruszenia, czas trwania zaniedbania oraz dotychczasową historię naruszeń przez dany podmiot. Powtarzające się uchybienia mogą skutkować nałożeniem kary w maksymalnej wysokości.
Analogicznie, jeżeli instalacja przemysłowa emituje substancje i jednocześnie jej operator narusza przepisy o emisjach ujęte w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2022 poz. 699), możliwe jest równoległe postępowanie na gruncie art. 194 tej ustawy — w szczególności gdy instalacja jest powiązana z procesami wytwarzania lub przetwarzania odpadów. Kary z art. 194 wynoszą od 1 000 zł do 1 000 000 zł i mogą być nakładane niezależnie od sankcji wynikających z przepisów o KOBiZE.
Warto również pamiętać, że brak aktualnej rejestracji w Krajowej bazie może stanowić przesłankę odmowy wydania lub cofnięcia pozwolenia zintegrowanego lub pozwolenia na emisję gazów i pyłów. Utrata pozwolenia oznacza konieczność wstrzymania produkcji lub działalności przemysłowej.
Jak instalacje przemysłowe KOBiZE zgłoszenie wiąże się z obowiązkami BDO?
Przedsiębiorcy eksploatujący instalacje przemysłowe często łączą obowiązki wynikające z KOBiZE z obowiązkami ewidencyjnymi i sprawozdawczymi wobec Bazy Danych o Odpadach (BDO). Instalacje technologiczne generują bowiem nie tylko emisje do powietrza, ale również odpady — żużle paleniskowe, odpady po filtrach, zużyte oleje i smary, odpady z lakierni czy malarni.
Każdy wytwórca odpadów z instalacji przemysłowych jest zobowiązany do wpisu do rejestru BDO, prowadzenia ewidencji odpadów (karty ewidencji odpadów — KEO) oraz składania rocznego sprawozdania o wytwarzanych odpadach do 15 marca za rok poprzedni. Podstawą jest art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2022 poz. 699).
Zadbanie jednocześnie o poprawność danych w KOBiZE i w BDO jest kluczowe, gdyż inspektorzy IOŚ podczas kontroli mogą weryfikować oba systemy. Niespójności między zadeklarowanym zużyciem paliwa w KOBiZE a ilością odpadów paleniskowych wykazanych w BDO mogą budzić uzasadnione wątpliwości i prowadzić do wszczęcia postępowania wyjaśniającego. Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twoja firma spełnia wymogi obu systemów, skorzystaj z usługi sprawdź obowiązek KOBiZE i upewnij się, że Twoje zgłoszenia są kompletne.
Firmy, które potrzebują wsparcia zarówno przy rejestracji instalacji przemysłowych w KOBiZE, jak i przy kompleksowej obsłudze obowiązków ewidencyjnych wobec BDO, mogą skorzystać z kompleksowej obsługi BDO realizowanej przez specjalistów z doświadczeniem w branży przemysłowej.