Kaucją objęte są jednorazowe butelki plastikowe do 3 l z zakrętkami, puszki metalowe do 1 l i zwrotne butelki szklane do 1,5 l (załącznik nr 1a). Wyjątek dotyczy szkła wielokrotnego użytku, którego udział w systemie centralnym jest dobrowolny do 31 grudnia 2028 r. (art. 40h ust. 2a-2b).
Po czym poznać, że butelka jest kaucyjna?
Ustawa nie pyta o markę napoju. O objęciu systemem kaucyjnym decyduje rodzaj opakowania i jego pojemność. Załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi wymienia trzy kategorie, a każda ma własny limit pojemności.
| Rodzaj opakowania | Limit pojemności | Uwagi |
|---|---|---|
| Butelka plastikowa jednorazowa na napoje (z zakrętką) | do 3 l | udział w systemie jest obowiązkowy |
| Puszka metalowa na napoje | do 1 l | udział w systemie jest obowiązkowy |
| Butelka szklana zwrotna (wielokrotnego użytku) | do 1,5 l | udział w systemie centralnym dobrowolny do 31 grudnia 2028 r. |
Źródło: załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (zmiana wprowadzona ustawą z 9 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174) oraz art. 40h ust. 2a-2b tej ustawy.
W praktyce wystarczy odpowiedzieć sobie na trzy pytania. Z czego jest butelka: z tworzywa, ze szkła, a może to puszka? Czy jest jednorazowa, czy zwrotna? Ile mieści? Jeśli butelka mieści się w limicie dla swojej kategorii, jest opakowaniem kaucyjnym w rozumieniu załącznika.
Co oznacza znak na butelce?
Wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje są obowiązani umieszczać na opakowaniach oznakowanie wskazujące na objęcie opakowania systemem kaucyjnym oraz określające wysokość kaucji (art. 40l ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Obowiązek ciąży więc na wprowadzającym produkty w opakowaniach na napoje (także na wprowadzającym je bezpośrednio), a nie na kupującym. Dla konsumenta jest to najprostsza wskazówka: jeśli na butelce widać oznakowanie systemu kaucyjnego i kwotę kaucji, opakowanie jest oznaczone jako objęte systemem. O tym, jak takie oznakowanie wygląda, piszemy w artykule jak wygląda znak systemu kaucyjnego na butelce, a o stawkach w tekście ile wynosi kaucja za butelkę i za puszkę.
Brak znaku nie rozstrzyga sprawy sam w sobie. Zakres systemu wyznacza załącznik, a oznakowanie to obowiązek, który producent ma wykonać. Jeśli więc butelka mieści się w kategorii i limicie z tabeli, a znaku nie ma, warto sprawdzić u sprzedawcy lub producenta, czy opakowanie jest objęte kaucją.
Czy szkło wielokrotnego użytku ma wyjątek?
Do 31 grudnia 2028 r. udział w scentralizowanym systemie kaucyjnym jest dobrowolny dla opakowań szklanych wielokrotnego użytku do 1,5 l (art. 40h ust. 2a-2b ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, w brzmieniu nadanym ustawą z 9 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174, w mocy od 18 lutego 2026 r.). Dobrowolność nie oznacza zwolnienia z obowiązku. Podmioty, które nie przystępują do systemu centralnego, są kierowane do alternatywnej ścieżki własnej zbiórki (art. 34 ust. 2d).
Wyjątek dotyczy tylko szkła wielokrotnego użytku. Butelki plastikowe i puszki metalowe go nie mają: ich objęcie systemem pozostaje obowiązkowe. Przed zakupem zwrotnej butelki szklanej warto sprawdzić na etykiecie lub u producenta, czy jego butelki są objęte systemem centralnym, czy własną zbiórką producenta (art. 40h ust. 2a-2b, art. 34 ust. 2d).
Jak to wygląda na przykładach ze sklepu?
- Plastikowa butelka wody o pojemności pół litra: plastik, jednorazowa, w limicie do 3 l, więc mieści się w kategorii kaucyjnej.
- Puszka napoju o pojemności pół litra: metal, w limicie do 1 l, więc kategoria kaucyjna.
- Butelka szklana zwrotna o pojemności pół litra: szkło wielokrotnego użytku w limicie do 1,5 l, kategoria kaucyjna, ale udział producenta w systemie centralnym jest dobrowolny do 31 grudnia 2028 r.
- Plastikowa butelka o pojemności 5 l: przekracza limit do 3 l, więc nie mieści się w tej kategorii.
Te przykłady są ilustracją zastosowania limitów z załącznika, nie osobnymi przepisami. Decyzję zawsze podejmuje się według rodzaju i pojemności konkretnego opakowania.
Po co jest system kaucyjny?
System kaucyjny ma doprowadzić do zbiórki opakowań na poziomie 77% w latach 2025-2028 i 90% od 2029 r. (załącznik nr 1a).
Co zrobić, gdy prowadzisz sklep lub wprowadzasz napoje?
Jeśli sprzedajesz napoje w tych opakowaniach, najpierw ustal kategorię i pojemność każdego produktu z asortymentu, a potem sprawdź, czy opakowania mają oznakowanie wymagane art. 40l ust. 1. Jeśli jako wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje sam wprowadzasz je do obrotu, obowiązek oznakowania z art. 40l ust. 1 spoczywa na Tobie. Zagadnienia sklepu opisujemy w tekście od jakiej powierzchni sklep musi przyjmować opakowania w systemie kaucyjnym, a ogólny obraz systemu w artykule BDO a system kaucyjny.
Stan prawny na: 2026-10-25
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619) – załącznik nr 1a, art. 40h ust. 2a-2b, art. 34 ust. 2d, art. 40l ust. 1.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie opakowania obejmuje system kaucyjny?
Jednorazowe butelki plastikowe na napoje do 3 l z zakrętkami, puszki metalowe do 1 l oraz zwrotne butelki szklane do 1,5 l. Pozostałe opakowania, na przykład większe butelki, nie mieszczą się w tych kategoriach.
Kto musi oznaczyć butelkę jako kaucyjną?
Wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje oraz wprowadzający je bezpośrednio (art. 40l ust. 1). Oznakowanie ma wskazywać, że opakowanie jest objęte systemem kaucyjnym, i określać wysokość kaucji. Obowiązek dotyczy wprowadzającego, nie kupującego.
Czy szklana butelka zwrotna zawsze podlega systemowi kaucyjnemu?
Szkło wielokrotnego użytku mieści się w kategorii kaucyjnej, ale do końca 2028 r. udział w scentralizowanym systemie jest dla niego dobrowolny. Podmiot, który nie przystępuje, nie jest zwolniony z obowiązku, tylko kierowany do własnej zbiórki. Butelki plastikowe i puszki tego wyjątku nie mają.
Masz pytania o rejestrację BDO lub aktualizację wpisu? Skontaktuj się z naszym ekspertem — bezpłatnie.
Sprawdź obowiązki BDO →
