Oznaczenia opakowań zwrotnych na napoje to oznakowanie systemem kaucyjnym: wskazuje objęcie opakowania systemem i określa wysokość kaucji. Obowiązek umieszczania go ma wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje (art. 40l ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 619). Wzór oznakowania określa załącznik nr 4 do tej ustawy.
Co musi zawierać oznakowanie kaucyjne opakowania?
Zgodnie z art. 40l ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619) wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje oraz wprowadzający bezpośrednio produkty w opakowaniach na napoje są obowiązani umieszczać na opakowaniach oznakowanie. Ma ono wskazywać, że opakowanie jest objęte systemem kaucyjnym, oraz określać wysokość kaucji.
Art. 40l ust. 2 tej ustawy stanowi, że wzór takiego oznakowania określa załącznik nr 4 do ustawy. Dokładny wygląd znaku sprawdzisz więc w samym załączniku, w tekście jednolitym dostępnym pod powyższym adresem.
Których opakowań dotyczy system kaucyjny?
Załącznik nr 1a do ustawy z 9 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2026 poz. 174) wymienia trzy kategorie opakowań objętych systemem kaucyjnym:
- jednorazowe butelki plastikowe na napoje do 3 litrów z zakrętkami,
- puszki metalowe do 1 litra,
- butelki szklane zwrotne do 1,5 litra.
Ten sam załącznik ustala cele zbiórki: 77% w latach 2025–2028 i 90% od 2029 r.
W praktyce oznacza to, że pytanie, czy musisz oznakować opakowanie, zaczyna się od sprawdzenia, czy mieści się ono w jednej z tych kategorii. Jeśli tak, dotyczy go obowiązek z art. 40l ust. 1 ustawy o opakowaniach. Wyjątek dotyczy szklanych opakowań wielokrotnego użytku: udział w scentralizowanym systemie kaucyjnym jest dla nich dobrowolny do 31 grudnia 2028 r. (art. 40h ust. 2a ustawy o opakowaniach, Dz.U. 2026 poz. 174), przy czym rezygnacja z udziału nie zwalnia z obowiązków, tylko kieruje do alternatywnej ścieżki własnej zbiórki (art. 34 ust. 2d). Plastikowe butelki i puszki metalowe tego wyjątku nie mają.
Czym oznakowanie kaucyjne różni się od etykiety PPWR i klas recyklowalności?
Na opakowaniach możesz zobaczyć też oznaczenia z unijnego rozporządzenia (UE) 2025/40 (PPWR, tekst na EUR-Lex). To odrębny akt i odrębne wymogi.
Zharmonizowana etykieta materiałowa (art. 12 ust. 1 PPWR). Opakowania wprowadzane do obrotu mają mieć etykietę z informacją o składzie materiałowym, z piktogramami, ułatwiającą konsumentom sortowanie. Obowiązek nie dotyczy opakowań transportowych (z wyjątkiem opakowań dla handlu elektronicznego) ani opakowań objętych systemem kaucyjnym.
Etykieta opakowań wielokrotnego użytku (art. 12 ust. 2 PPWR). Opakowania wielokrotnego użytku mają nieść etykietę informującą, że nadają się do ponownego użycia. Dalsze informacje udostępnia się za pomocą kodu QR lub innego znormalizowanego, otwartego cyfrowego nośnika danych.
Klasy recyklowalności (art. 6 PPWR). To klasyfikacja wagowa: A (co najmniej 95%), B (co najmniej 80%) i C (co najmniej 70%). Opakowanie poniżej 70% jest technicznie nierecyklowalne. Klas D ani E nie ma. Od 1 stycznia 2030 r. do obrotu w UE mogą trafiać tylko opakowania klasy A, B lub C, a od 1 stycznia 2038 r. minimalna klasa to B. Metodologię obliczania klasy dla konkretnego materiału ma ustalić akt delegowany do 1 stycznia 2028 r., więc do tego czasu nie ma jednolitej, wiążącej metody.
| Oznaczenie | Podstawa | Od kiedy |
|---|---|---|
| Oznakowanie kaucyjne (objęcie systemem i wysokość kaucji) | art. 40l ust. 1–2 ustawy o opakowaniach, załącznik nr 4 | obowiązuje od 2023-10-13 |
| Zharmonizowana etykieta materiałowa | art. 12 ust. 1 PPWR | od 12.08.2028 lub 24 miesiące od wejścia w życie aktu wykonawczego z art. 12 ust. 6 lub 7 – zależnie od tego, która data jest późniejsza |
| Etykieta zdatności do ponownego użycia i kod QR | art. 12 ust. 2 PPWR | od 12.02.2029 lub 30 miesięcy od wejścia w życie aktu wykonawczego z art. 12 ust. 6 – zależnie od tego, która data jest późniejsza |
| Klasy recyklowalności A/B/C | art. 6 PPWR | od 1.01.2030 (minimum klasy B od 1.01.2038) |
Jakie wyjątki przewiduje art. 12 PPWR?
Do czasu wejścia w życie aktu wykonawczego z art. 12 ust. 6 lub 7 nie da się wskazać ostatecznej daty stosowania etykiet, a jedynie najwcześniejszą możliwą: 12.08.2028 dla etykiety materiałowej i 12.02.2029 dla etykiety wielokrotnego użytku.
Art. 12 ust. 3 PPWR wyłącza wymogi z ust. 2 (etykieta i nośnik cyfrowy) dla systemów ponownego użycia o obiegu otwartym bez operatora systemu. Art. 12 ust. 11 wyłącza stosowanie art. 12 do opakowań bezpośrednich i zewnętrznych wyrobów medycznych, wyrobów do diagnostyki in vitro i produktów leczniczych, gdy brak miejsca ze względu na inne wymogi etykietowania lub gdy etykieta mogłaby zagrozić bezpiecznemu użyciu produktu leczniczego.
Co zrobić, gdy nie wiesz, czy musisz oznaczyć opakowania?
1. Sprawdź, czy Twoje opakowanie mieści się w kategoriach z załącznika nr 1a (butelka plastikowa jednorazowa do 3 l, puszka metalowa do 1 l, butelka szklana zwrotna do 1,5 l).
2. Jeśli tak, w tekście jednolitym ustawy (Dz.U. 2026 poz. 619) otwórz załącznik nr 4 i porównaj wzór z oznakowaniem na swoich opakowaniach. Oznakowanie ma wskazywać objęcie systemem kaucyjnym i wysokość kaucji.
3. Jeśli opakowanie nie jest objęte systemem kaucyjnym, sprawdź w art. 12 PPWR, czy etykieta materiałowa lub etykieta wielokrotnego użytku Cię dotyczy i od kiedy.
Warto sprawdzić zakres swojego obowiązku w załączniku nr 1a, zanim zamówisz nowe etykiety lub nadruki. Jeżeli kwalifikacja opakowania nadal budzi wątpliwości, skontaktuj się z nami, a pomożemy ją zweryfikować. Przy okazji przypomnij sobie, co oznacza skrót BDO, bo obowiązki opakowaniowe zwykle rozpatruje się łącznie.
Stan prawny na: 2026-10-31
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619)
- Rozporządzenie (UE) 2025/40
Najczęściej zadawane pytania
Kogo dokładnie dotyczy obowiązek (art. 40l ust. 1 ustawy o opakowaniach)?
Art. 40l ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2026 poz. 619) nakłada obowiązek na wprowadzającego produkty w opakowaniach na napoje oraz na wprowadzającego bezpośrednio produkty w opakowaniach na napoje. Dotyczy opakowań z kategorii z załącznika nr 1a: jednorazowych butelek plastikowych do 3 l, puszek metalowych do 1 l i butelek szklanych zwrotnych do 1,5 l. Więcej o obowiązkach wprowadzających opakowania znajdziesz w artykule Opłata produktowa od opakowań.
Jaki dokument jest potrzebny i co zawiera (art. 40l ust. 2 ustawy o opakowaniach)?
Nie potrzebujesz osobnego dokumentu: art. 40l ust. 2 ustawy stanowi, że wzór oznakowania określa załącznik nr 4 do ustawy, dostępny w tekście jednolitym pod adresem eli.gov.pl. To na tym wzorze opierasz oznakowanie, które według art. 40l ust. 1 wskazuje objęcie systemem kaucyjnym i wysokość kaucji. Zakres opakowań ustala osobny załącznik nr 1a. Powiązane obowiązki sprawozdawcze opisuje artykuł Sprawozdanie opakowaniowe w BDO.
Masz pytania o rejestrację BDO lub aktualizację wpisu? Skontaktuj się z naszym ekspertem — bezpłatnie.
Sprawdź obowiązki BDO →
