Zakup lub leasing floty pojazdów: jak wpływa na opłaty środowiskowe i raport KOBiZE?

Zakup lub leasing floty nie tworzy osobnego obowiązku, ale jeśli firma eksploatuje pojazdy spalinowe, składa roczny raport do KOBiZE. Wynika to z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji: obowiązek dotyczy każdego podmiotu korzystającego ze środowiska, którego działalność powoduje emisje, także jednoosobowej firmy, bez progu liczby pojazdów. Spalanie paliwa w silnikach pojazdów jest emisją w rozumieniu Prawa ochrony środowiska (art. 3 pkt 4, 6, 20 i 42 oraz art. 277 ust. 2).

Czy zakup lub leasing aut zmienia obowiązek raportu KOBiZE?

KOBiZE to Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami, który prowadzi Krajową bazę emisji. Obowiązek raportu powstaje dla każdego roku kalendarzowego, w którym działalność firmy powodowała emisje (art. 7 ust. 1 i 2c ustawy o systemie zarządzania emisjami). Wyzwala go sam fakt emitowania, a nie wpis do osobnego rejestru ani wniosek. Przepis pyta więc o to, czyja działalność powoduje emisje, a nie o formę nabycia pojazdu. Raport za dany rok składa się do końca lutego roku następnego.

Pojazdy są w Prawie ochrony środowiska „urządzeniami”, odrębną kategorią od stacjonarnych „instalacji”. Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 26 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217), wydane na podstawie art. 7 ust. 7 ustawy, ma osobną część raportu dla urządzeń, których eksploatacja powoduje emisje. Zgłasza się w niej rodzaj urządzenia, rodzaj silnika oraz rodzaj i ilość spalonego paliwa. Oficjalny poradnik KOBiZE potwierdza, że eksploatacja urządzeń niestacjonarnych, w tym środków transportu, np. samochodów, kwalifikuje podmiot do uproszczonej wersji raportu, bez minimalnego progu liczby pojazdów. O różnicach między tym raportem a rejestrem odpadowym piszemy w tekście BDO a KOBiZE.

Jak flota wpływa na opłaty środowiskowe?

Opłata za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (art. 273 ust. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska) opiera się na wykazie, który sporządza się na podstawie tego samego rocznego raportu, który składasz do Krajowej bazy (art. 286 ust. 3 pkt 1 Prawa ochrony środowiska w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.). Dane o paliwie z floty trafiają więc do dwóch rozliczeń.

Silniki spalinowe w pojazdach rozlicza się według tabeli D załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443), bez osobnego obliczania wielkości emisji. Opłata to dane o aktywności, czyli zużycie paliwa, pomnożone przez stawkę jednostkową właściwą dla danej kategorii źródła i rodzaju paliwa. Stawka ma już wbudowaną charakterystykę emisyjną. Gęstości przeliczeniowe paliw, potrzebne przy przeliczaniu litrów na masę, podają objaśnienia do tego załącznika.

To dwa odrębne obowiązki: złożenie jednego nie zastępuje drugiego. Raport trafia do KOBiZE do końca lutego, a wykaz i opłata do marszałka województwa do 31 marca. Marszałek ma przy tym własny, bezpłatny wgląd do Krajowej bazy (art. 7a ustawy z 2009 r.), więc dane w obu dokumentach warto trzymać spójne.

Wykaz i opłata nie zawsze powstają: według art. 289 ust. 1 Prawa ochrony środowiska nie wnosi się opłaty z tytułu danego rodzaju korzystania ze środowiska, jeśli jej roczna wysokość nie przekracza 800 zł, a wykazu za dany rodzaj korzystania nie trzeba w ogóle składać, gdy roczna opłata nie przekracza 100 zł. Progi liczy się osobno dla każdego rodzaju korzystania ze środowiska z art. 273 ust. 1, więc przy małej flocie opłata za powietrze może wypaść poniżej nich. Nie dotyczy to rocznego raportu do KOBiZE, który składasz niezależnie od kwoty opłaty.

Jak złożyć raport?

Raport składa się wyłącznie elektronicznie przez portal Krajowej bazy (krajowabaza.kobize.pl), z konta założonego dla podmiotu. Konto zakłada się formularzem rejestracyjnym po uwierzytelnieniu przez węzeł krajowy identyfikacji elektronicznej (login.gov.pl, profil zaufany lub e-dowód). Raport wypełnia się etapami: dane podmiotu, miejsca korzystania ze środowiska, sprawozdania dla poszczególnych miejsc, sprawozdanie z eksploatacji urządzeń i raport zbiorczy. Najpierw zatwierdzasz sprawozdania cząstkowe, potem klikasz „Wyślij” w oknie raportu zbiorczego. System odrzuca wysyłkę przy wykrytych błędach. Po wysłaniu możesz pobrać potwierdzenie, a przycisk „Pobierz do korekty” tworzy edytowalną kopię już wysłanego raportu (rozporządzenie Dz.U. 2022 poz. 2217, § 3, 4 i 10).

Czy za brak raportu grozi kara?

Ustawa o systemie zarządzania emisjami (Dz.U. 2026 poz. 526) nie ustanawia kary za niezłożenie rocznego raportu z art. 7 ust. 1. Jedyna kara pieniężna w tej ustawie (art. 54g-54h) dotyczy odrębnego, unijnego obowiązku CBAM. Art. 17, 33 i 44 ustawy nie są podstawą kary za roczny raport, więc kwoty przypisywane im w internecie nie mają oparcia w przepisach. Brak kary nie zmienia tego, że obowiązek istnieje.

Wyjątki i przypadki brzegowe

• Rok bez emisji. Jeśli w danym roku kalendarzowym firma w ogóle nie prowadziła działalności powodującej emisję, nie ma przedmiotu raportu. Formularz ma na to opcję „Brak działalności powodującej emisję”.
• Osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą. Jej obowiązek jest węższy (art. 7 ust. 1a): dotyczy tylko eksploatacji instalacji wymagającej pozwolenia lub źródła spalania paliw (art. 152 ust. 2b Prawa ochrony środowiska). Prywatny samochód takiej osoby nie rodzi obowiązku. Przedsiębiorca, także prowadzący jednoosobową działalność, nie ma odpowiednika tego ograniczenia.
• Agregaty i zbiorniki LPG. Formularz klasyfikuje agregat prądotwórczy i instalację do magazynowania lub przeładunku LPG jako instalacje. Nie zmienia to obowiązku przedsiębiorcy, a oficjalne źródła nie potwierdzają zwolnienia dla agregatów używanych tylko awaryjnie.
• Przejęcie działalności w trakcie roku. Obowiązek za ten rok co do zasady przechodzi na następcę (art. 7 ust. 2a). Bez następstwa prawnego każdy podmiot rozlicza własny okres działalności (art. 7 ust. 2b).
• Upływ czasu. Obowiązek sporządzenia raportu za dany rok wygasa po 5 latach od końca roku, w którym powstał (art. 7 ust. 2c). To limit czasowy, a nie zwolnienie w danym roku.
• EU ETS. To odrębny system oparty na ustawie z dnia 12 czerwca 2015 r. (Dz.U. 2025 poz. 1685), obsługiwany przez tę samą instytucję (art. 3 ust. 2 pkt 1 i 10 ustawy z 2009 r.). Większość małych i średnich firm podlega Krajowej bazie, nie podlegając EU ETS.

Przykład: firma przejmuje flotę w leasing

Firma usługowa odbiera w czerwcu kilka samochodów dostawczych w leasingu i używa ich w swojej działalności. Obowiązek za ten rok kalendarzowy powstaje, bo działalność powoduje emisje. Do końca lutego następnego roku firma zakłada konto w Krajowej bazie, wpisuje rodzaj urządzeń i silników oraz sumę paliwa z kart paliwowych, a po wysłaniu raportu przenosi te same dane do wykazu opłatowego dla marszałka. Gdyby samochody eksploatował wyłącznie podmiot trzeci w swojej działalności, to jego działalność powoduje emisje. Dlatego warto sprawdzić w umowie, kto faktycznie użytkuje auta.

Co zrobić teraz

• Spisz pojazdy spalinowe używane w działalności i ustal, kto je eksploatuje.
• Zbierz dane o rodzaju silnika oraz rodzaju i ilości zużytego paliwa za rok kalendarzowy.
• Załóż konto w Krajowej bazie przed terminem końca lutego.
• Po zmianie floty sprawdź, jak zaktualizować dane w KOBiZE.
• Przy przypadkach granicznych skonsultuj zakres obowiązków ze specjalistą.

Jak możemy pomóc

Jeśli nie chcesz samodzielnie przechodzić przez Krajową bazę, zobacz stronę usługi: raport KOBiZE.

Czy jednoosobowa firma z jednym autem też składa raport do KOBiZE?

Tak, jeśli auto spalinowe jest eksploatowane w działalności gospodarczej. Obowiązek z art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami dotyczy każdego podmiotu korzystającego ze środowiska, którego działalność powoduje emisje, także przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność. Ustawa nie ustala minimalnej liczby pojazdów. Węższy zakres z art. 7 ust. 1a dotyczy tylko osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą.

Czy raport KOBiZE i wykaz opłatowy to jedno i to samo?

Nie, to dwa odrębne obowiązki, choć oparte na tych samych danych. Wykaz za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza sporządza się na podstawie rocznego raportu składanego do Krajowej bazy (art. 286 ust. 3 pkt 1 Prawa ochrony środowiska w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.). Złożenie jednego nie zastępuje drugiego: mają inne terminy i innych adresatów, KOBiZE oraz marszałka województwa.

Kto może zajrzeć do danych z mojego raportu?

Marszałek województwa ma nieodpłatny dostęp do Krajowej bazy w zakresie informacji dotyczących eksploatacji urządzeń (art. 7a ust. 1 pkt 3 i ust. 4 ustawy z 2009 r.), a GIOŚ i WIOŚ mają dostęp bez tego ograniczenia (art. 7a ust. 1 pkt 1-2). To niezależny kanał nadzoru, który nie zastępuje Twojego obowiązku złożenia wykazu.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.