Co to jest opłata SUP a1? Stawki i obowiązki

Opłata SUP to opłata za kubki na napoje i pojemniki na żywność z jednorazowych tworzyw sztucznych, którą przedsiębiorca prowadzący sklep, hurtownię, lokal gastronomiczny lub automat pobiera od użytkownika końcowego (art. 3b ust. 1–2 ustawy z 11 maja 2001 r.). Od 1 stycznia 2024 r. wynosi 0,20 zł za kubek i 0,25 zł za pojemnik (Dz.U. 2023 poz. 2679).

Kogo dotyczy opłata SUP i jakie obowiązki ma sprzedawca?

Art. 3b ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433) nakłada obowiązek pobrania opłaty od użytkownika końcowego na przedsiębiorcę prowadzącego jednostkę handlu detalicznego, hurtowego lub gastronomiczną. Dotyczy to jednostek, w których oferowane są produkty z załącznika nr 6 będące opakowaniami albo żywność i napoje w nich zapakowane. Art. 3b ust. 2 obejmuje to samo przy sprzedaży przez automaty, także ustawione poza takimi jednostkami.

Art. 3b ust. 3 wymaga ponadto zapewnienia dostępności opakowań alternatywnych: z materiałów innych niż tworzywa sztuczne (w tym innych niż biodegradowalne) lub opakowań wielokrotnego użytku. Ust. 1–2 stosuje się od 1 stycznia 2024 r. Ust. 3 wchodzi w życie dopiero 2024-07-01 (art. 22 pkt 2 ustawy nowelizującej, Dz.U. 2023 poz. 877). Nadzór nad przestrzeganiem art. 3b ust. 1–3 sprawuje Inspekcja Handlowa (art. 3b ust. 4).

Jakie są stawki opłaty SUP i jak ją policzyć?

Stawki określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 2679, § 1), wydane na podstawie delegacji z art. 3c ust. 2 ustawy. Obowiązują od 1 stycznia 2024 r. i do dziś nie zostały zmienione.

Stawka 0,25 zł dotyczy pojemnika przeznaczonego do spożycia na miejscu lub na wynos. Z tej stawki wyłączone są talerze, owijki i pojemniki na napoje (rozporządzenie, Dz.U. 2023 poz. 2679). W praktyce oznacza to, że opłatę liczy się jako stawkę za sztukę pomnożoną przez liczbę wydanych kubków lub pojemników.

Co obejmuje opłata SUP, a co podlega innym mechanizmom?

Ustawa (Dz.U. 2024 poz. 433) przewiduje trzy odrębne mechanizmy produktowe. Każdy ma własny załącznik i własną podstawę.

Opłata SUP, o której mowa w pytaniu, to drugi wiersz tabeli. Lekkie torby na zakupy, wyroby tytoniowe z filtrami, chusteczki i baloniki nie należą do załącznika nr 6. Należą do załącznika nr 9, więc opłatę za nie ponosi producent lub importer, a nie konsument.

Opłatę producenta wnosi się w terminie do 15 marca roku następnego na odrębny rachunek marszałka województwa (art. 3l ust. 3 ustawy). Jej stawki wynikają z rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 9 grudnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 2686):

• 0,10 zł za kilogram produktów z sekcji I załącznika nr 9, w tym lekkich toreb na zakupy (art. 3k ust. 1);
• 0,01 zł za sztukę wyrobów tytoniowych z filtrami zawierającymi tworzywa sztuczne (art. 3k ust. 1);
• 0,01 zł za sztukę chusteczek nawilżanych i balonów, z wyjątkiem balonów do użytku przemysłowego (odrębna opłata z art. 3k ust. 2).

Te same 0,01 zł wynika więc z dwóch różnych ustępów i nie należy ich mylić. Opłata za lekkie torby z art. 3k jest też odrębna od opłaty recyklingowej za reklamówki z art. 40a ustawy o opakowaniach z 2013 r. Płacą ją inne podmioty (producent lub importer albo sprzedawca) na podstawie różnych ustaw.

Jak prowadzić ewidencję i składać sprawozdanie SUP w BDO?

Art. 3h ust. 1 ustawy zobowiązuje przedsiębiorców z art. 3b ust. 1 i 2 do prowadzenia ewidencji w postaci papierowej albo elektronicznej. Obejmuje ona liczbę nabytych i wydanych użytkownikom końcowym produktów z załącznika nr 6 będących opakowaniami w danym roku kalendarzowym. Przy więcej niż jednej jednostce ewidencję prowadzi się osobno dla każdej z nich (art. 3h ust. 2). Informacje przechowuje się 5 lat od końca roku, którego dotyczą (art. 3h ust. 4).

Sprawozdanie SUP nie ma odrębnego kanału. Art. 3h ust. 3 ustawy SUP odsyła do art. 73 ust. 2 pkt 3a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, a art. 73 ust. 1 pkt 2b tej ustawy wymienia te podmioty wprost. Sprawozdanie składa się przez indywidualne konto w BDO (art. 76 ust. 2) do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy. Adresatem jest marszałek województwa właściwy dla miejsca prowadzenia jednostki lub lokalizacji automatu (art. 76 ust. 1 pkt 4). Szczegóły opisuje artykuł o sprawozdaniu SUP w BDO.

Jaka kara grozi za niepobranie opłaty SUP?

Niepobranie opłaty (art. 3b ust. 1–2) lub niezapewnienie alternatywy (art. 3b ust. 3) podlega administracyjnej karze pieniężnej od 500 do 20 000 zł. Podstawą są art. 40a pkt 1–3 i art. 40b ust. 1 pkt 1 ustawy, a karę w drodze decyzji wymierza wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej (art. 40b ust. 2). Pkt 1–2, czyli niepobranie opłaty, obowiązują od 1 stycznia 2024 r. Pkt 3, czyli brak alternatywy, obowiązuje od 2024-07-01.

Osobno karane jest naruszenie obowiązków ewidencyjnych (art. 40a pkt 4–6, art. 3h ust. 1, 2 i 4). Kwota jest taka sama, ale karę wymierza wojewódzki inspektor ochrony środowiska (art. 40b ust. 1 pkt 1 i ust. 3). Wyższa kara, od 10 000 do 500 000 zł, dotyczy wprowadzania do obrotu produktów zakazanych z załącznika nr 7 (art. 40a pkt 7 w zw. z art. 3i). To inne naruszenie i inny poziom kary.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

Opłata z art. 3b obejmuje wyłącznie dwie kategorie z załącznika nr 6: kubki na napoje i pojemniki na żywność. Pojemnik musi być przeznaczony do bezpośredniego spożycia na miejscu lub na wynos. Inne wyroby, np. słomki, talerze, lekkie torby czy filtry, podlegają zakazowi z art. 3i (załącznik nr 7) albo opłacie producenta z art. 3k (załącznik nr 9).

Art. 3b ust. 1 mówi o pobraniu opłaty od użytkownika końcowego. Czy dotyczy to także odsprzedaży hurtowej między przedsiębiorcami, to pytanie otwarte. Jeśli sprzedajesz towar innym firmom, warto zapytać o to wojewódzkiego inspektora Inspekcji Handlowej, który nadzoruje art. 3b (ust. 4). Kara dotyczy naruszenia obowiązku, a nie samego faktu bycia podmiotem obowiązanym.

Co zrobić teraz?

W praktyce, na podstawie art. 3b, 3h i 3k ustawy (Dz.U. 2024 poz. 433), warto wykonać cztery kroki:

1. Sprawdź, czy Twój produkt to kubek na napoje lub pojemnik na żywność z załącznika nr 6. Jeśli tak, pobieraj 0,20 zł lub 0,25 zł za sztukę od użytkownika końcowego.

2. Zapewnij dostępność opakowań alternatywnych (art. 3b ust. 3, od 2024-07-01).

3. Prowadź ewidencję i złóż sprawozdanie w BDO do 15 marca marszałkowi województwa. Pomoże przewodnik o ograniczaniu opłaty SUP oraz tekst o jednorazowych kubkach.

4. Jeśli wprowadzasz do obrotu produkty z załącznika nr 9, sprawdź obowiązki producenta (art. 3k) w tekście jednolitym ustawy.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.