Jak uniknąć opłaty za jednorazowe kubki SUP?

Opłata za kubki jednorazowe SUP wynika z ustawy, więc zamiast ją omijać, sprawdź, czy dany kubek jej w ogóle podlega. W punkcie sprzedaży opłata za kubek na napoje wynosi 0,20 zł za sztukę od 01.01.2024 (rozporządzenie z 7 grudnia 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 2679, wydane na podstawie art. 3c ust. 2 ustawy z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433). Producent lub importer płaci osobno opłatę roczną z art. 3k ust. 1 tej ustawy, a dla produktów z Sekcji I Załącznika nr 9 stawka wynosi 0,10 zł za kilogram (rozporządzenie z 9 grudnia 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 2686).

Stan prawny na: 2026-11-02

Dlaczego nie ma sposobu na „ominięcie” tej opłaty?

Opłata SUP nie jest dobrowolna ani negocjowalna. Ustawa z 11 maja 2001 r. (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433) przewiduje trzy odrębne mechanizmy dla produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych: zakaz wprowadzania do obrotu wybranych wyrobów (art. 3i w związku z Załącznikiem nr 7), opłatę pobieraną w punkcie sprzedaży od konsumenta (art. 3b i 3c w związku z Załącznikiem nr 6) oraz roczną opłatę producenta lub importera, której konsument nie ponosi (art. 3k w związku z Załącznikiem nr 9). Kubek jednorazowy może więc wiązać się z więcej niż jednym obowiązkiem naraz, a praktyczne pytanie brzmi: który z nich dotyczy akurat Twojej działalności.

Legalna droga do niższych kosztów prowadzi przez ustalenie zakresu, a nie przez pomijanie przepisu. Poniżej rozdzielamy, co jest faktem prawnym, a co naszą rekomendacją.

Ile wynosi opłata i kto ją ponosi?

Tabela: stawki opłat SUP dla kubków i pojemników; podstawa: ustawa z 11 maja 2001 r. (Dz.U. 2024 poz. 433) oraz rozporządzenia z grudnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 2679 i poz. 2686).

Obie stawki w punkcie sprzedaży obowiązują od 01.01.2024 i według rekordu prawnego nie zmieniły się do dziś. Kwota 0,10 zł dotyczy innej opłaty, liczonej od masy w kilogramach, a nie od sztuki kubka. Do Sekcji I Załącznika nr 9 należą między innymi pojemniki na żywność, kubki na napoje z pokrywkami lub wieczkami, pojemniki na napoje do 3 litrów i lekkie torby na zakupy. Stawka 0,10 zł za kilogram mieści się pod ustawowym stropem 0,20 zł za kilogram z art. 3l ust. 1 pkt 1.

Opłata producenta ma dwie odrębne podstawy w art. 3k: ust. 1 obejmuje koszty zagospodarowania odpadów dla Sekcji I i III Załącznika nr 9, a ust. 2 dotyczy kosztów uprzątania, transportu i przetwarzania dla Sekcji II. Obie płaci się do 15 marca roku następnego marszałkowi województwa. Nie należy ich mylić, nawet jeśli niektóre stawki liczbowo się pokrywają.

Jak obliczyć opłatę za kubki?

Opłatę w punkcie sprzedaży liczysz jako liczbę sprzedanych kubków pomnożoną przez stawkę 0,20 zł za sztukę (rozporządzenie z 7 grudnia 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 2679, art. 3c ust. 2 ustawy). Opłatę producenta liczysz jako masę produktów wprowadzonych na rynek, w kilogramach, pomnożoną przez 0,10 zł za kilogram (art. 3k ust. 1 ustawy; rozporządzenie z 9 grudnia 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 2686). To dwie różne podstawy obliczeniowe, więc dwa osobne wyliczenia i dwa osobne zapisy w księgowości.

Co faktycznie można zmienić, żeby płacić mniej?

Poniższe kroki są naszą rekomendacją opartą na przepisach, a nie wskazaniem w ustawie, że istnieje jakieś zwolnienie.

1. Ustal, czy produkt w ogóle jest na liście. Opłata w punkcie sprzedaży dotyczy wyłącznie kubków i pojemników na żywność z Załącznika nr 6. Nie obejmuje toreb, chusteczek, balonów ani filtrów, bo te znajdują się w Załączniku nr 9.

2. Ustal swoją rolę. Inaczej wygląda sytuacja sprzedawcy, który pobiera opłatę od konsumenta, a inaczej firmy, która sama wprowadza kubki na rynek i płaci opłatę producenta.

3. Policz, ile naprawdę wprowadzasz. Roczna opłata producenta zależy od masy lub liczby sztuk wprowadzonych na rynek, więc rzetelna ewidencja ilości jest podstawą prawidłowego wyliczenia.

4. Przed zmianą asortymentu sprawdź, w jakim załączniku trafi nowy produkt. Zamiana kubka na inny wyrób nie zwalnia z obowiązków, jeśli nowy wyrób znajduje się w Załączniku nr 9. Warto sprawdzić klasyfikację produktu w tekście jednolitym ustawy przed zamówieniem partii nowego towaru.

Schemat decyzyjny: który obowiązek SUP dotyczy kubka; podstawa: art. 3b, 3c, 3j i 3k ustawy z 11 maja 2001 r. (Dz.U. 2024 poz. 433).

Czego nie wolno zrobić?

Wykaz zakazanych produktów (Załącznik nr 7, art. 3i) obejmuje między innymi sztućce, talerze, słomki, mieszadełka i patyczki. Wprowadzanie ich do obrotu podlega karze od 10 000 zł do 500 000 zł nakładanej przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (art. 40a pkt 7 w związku z art. 40b ustawy, Dz.U. 2024 poz. 433). Próba uniknięcia opłaty za kubek przez przejście na taki wyrób byłaby więc dużo droższa od samej opłaty.

Obowiązki, o których łatwo zapomnieć

Oznakowanie. Kubki na napoje są w Załączniku nr 8 ustawy. Przedsiębiorca wprowadzający je do obrotu ma obowiązek zapewnić oznakowanie na opakowaniu lub na samym produkcie według wzorów z rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/2151 (art. 3j ustawy, obowiązek od 24.05.2023).

Sprawozdanie. Wprowadzający wybrane produkty jednorazowe z tworzyw sztucznych składają roczne sprawozdanie o produktach, opakowaniach i gospodarowaniu odpadami z nich powstającymi (art. 73 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach). Jeśli obowiązek wykonuje w Twoim imieniu organizacja odzysku, to ona sporządza i składa sprawozdanie (art. 74 i art. 74a). Szczegóły opisujemy na stronie o sprawozdaniu SUP w BDO oraz w materiale o sprawozdaniu opakowaniowym BDO.

Wyjątki i przypadki brzegowe

• Załącznik nr 6 jest węższy, niż się często zakłada: obejmuje wyłącznie kubki i pojemniki na żywność.
• Stawka 0,25 zł dotyczy pojemnika przeznaczonego do spożycia na miejscu lub na wynos. Talerze, owijki i pojemniki na napoje są wprost wyłączone z tej konkretnej stawki i podlegają innemu mechanizmowi.
• Kubki z pokrywkami lub wieczkami należą do Sekcji I Załącznika nr 9, więc zestaw „kubek plus wieczko” trzeba rozpatrywać także pod kątem opłaty producenta.
• Samo prowadzenie działalności gastronomicznej nie rozstrzyga, czy odpowiadasz za opłatę producenta. Liczy się to, czy sam wprowadzasz produkty z Załącznika nr 9 na rynek.

Przykład z praktyki

Kawiarnia sprzedaje kawę na wynos w kubkach kupowanych od hurtownika. W punkcie sprzedaży pobiera od klienta opłatę 0,20 zł za każdy kubek. Opłatę producenta z art. 3k w pierwszej kolejności ponosi podmiot, który kubki wprowadza do obrotu, więc kawiarnia powinna ustalić, czy w jej łańcuchu dostaw ten obowiązek spoczywa na hurtowniku, czy na niej samej. Przed złożeniem sprawozdania warto sprawdzić z dostawcą, kto wystawia dokumenty potwierdzające masę wprowadzonych kubków.

Co zrobić teraz?

1. Zrób listę kubków i pojemników, które sprzedajesz lub wprowadzasz do obrotu.

2. Przypisz każdy do Załącznika nr 6, 8 lub 9.

3. Policz sztuki dla opłaty w punkcie sprzedaży i kilogramy dla opłaty producenta.

4. Sprawdź oznakowanie i sprawozdanie w BDO.

5. Zanim zmienisz asortyment, porównaj nowy produkt z wykazem zakazanych wyrobów. Podobne wątki omawiamy w tekstach jak uniknąć opłaty SUP, jak uniknąć opłaty produktowej oraz jak dobrać kod odpadu.

Jak możemy pomóc

Jeśli nie masz pewności, który załącznik dotyczy Twoich kubków i czy musisz złożyć sprawozdanie, możemy przeanalizować Twój asortyment i wskazać obowiązki. Skorzystaj z formularza kontaktowego.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433: art. 3b, 3c, 3i, 3j, 3k, 3l, 40a i 40b.
• Ustawa o odpadach – tekst jednolity w serwisie ELI: art. 73 ust. 1, art. 74 i art. 74a.