KOBiZE a opłata środowiskowa: dwa obowiązki firmy z autem

KOBiZE to nie opłata środowiskowa, bo firma z autem ma dwa osobne obowiązki. Pierwszy to roczny raport do Krajowej bazy KOBiZE do końca lutego za rok poprzedni (art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r.). Drugi to opłata środowiskowa do 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2 Prawa ochrony środowiska). Wykaz opłatowy za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest sporządzany na podstawie tego raportu (art. 286 ust. 3 pkt 1 POŚ), ale raport nie zastępuje wykazu ani opłaty.

Czym różni się raport KOBiZE od opłaty środowiskowej?

KOBiZE to skrót od Krajowego ośrodka bilansowania i zarządzania emisjami, utworzonego w art. 3 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Jego zadania wykonuje Instytut Ochrony Środowiska w Warszawie (art. 4 ust. 1), a nadzór sprawuje minister właściwy do spraw klimatu (art. 5 ust. 1). Ośrodek prowadzi Krajową bazę o emisjach (art. 3 ust. 2 pkt 1).

Raport KOBiZE to roczny raport, który podmiot korzystający ze środowiska, a prowadzący działalność powodującą emisje, sporządza i wprowadza do Krajowej bazy do końca lutego za rok poprzedni (art. 7 ust. 1 tej ustawy). Jest to wprowadzenie raportu do systemu, a nie odrębna rejestracja w KOBiZE.

Opłata środowiskowa to osobne zobowiązanie z Prawa ochrony środowiska. Opłatę za dany rok kalendarzowy wnosi się do 31 marca następnego roku, według stawek obowiązujących w okresie korzystania ze środowiska (art. 285 ust. 1 i 2 POŚ). W tym samym terminie podmiot przedkłada marszałkowi województwa wykaz (art. 286 ust. 1 POŚ).

Złożenie raportu do Krajowej bazy nie zastępuje wykazu ani opłaty: raport KOBiZE ma termin do końca lutego, a wykaz i opłata do 31 marca, i trafiają do różnych organów (art. 286 ust. 3 pkt 1 POŚ w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.).

Dlaczego te dwa obowiązki jednak się łączą?

Wykazy opłatowe za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (art. 273 ust. 1 pkt 1 POŚ) są sporządzane na podstawie raportu z art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r. (art. 286 ust. 3 pkt 1 POŚ). Podmiot nie tworzy więc tego wykazu od zera, lecz opiera go na raporcie składanym do Krajowej bazy. Dla innych rodzajów korzystania ze środowiska art. 286 ust. 3 pkt 2 i 3 POŚ wskazują inne źródła danych.

Opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1 POŚ). Termin raportu (koniec lutego, art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.) przypada wcześniej niż termin wykazu i opłaty (31 marca, art. 285 ust. 2 POŚ).

Osobno art. 7a ustawy z 2009 r. daje GIOŚ i WIOŚ dostęp do Krajowej bazy, a marszałkowi województwa nieodpłatny dostęp w zakresie informacji dotyczących eksploatacji urządzeń (art. 7a ust. 1 pkt 3 i ust. 4). To kanał nadzoru organów i nie zastępuje obowiązku podmiotu z art. 286 ust. 3 pkt 1 POŚ.

Czy firma z samochodami musi składać raport KOBiZE?

Obowiązek z art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r. dotyczy każdego podmiotu korzystającego ze środowiska, którego działalność powoduje emisje, także przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność. Pojazdy to w Prawie ochrony środowiska „urządzenia” (art. 3 pkt 42 POŚ), a ograniczenie do instalacji i źródeł spalania paliw z art. 7 ust. 1a ustawy z 2009 r. dotyczy wyłącznie osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą. Firma użytkująca samochody w działalności mieści się więc formalnie w zakresie obowiązku.

Obowiązek powstaje dla każdego roku kalendarzowego, w którym firma prowadziła działalność powodującą emisje (art. 7 ust. 1 i 2c). W art. 1-7 ustawy nie ma odrębnego progu wielkości emisji, a rozporządzenie wykonawcze z 26 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217) zawiera osobną część raportu o urządzeniach, w tym o rodzaju silnika oraz rodzaju i ilości spalonego paliwa. Obowiązek sporządzenia raportu za dany rok wygasa po upływie 5 lat od zakończenia roku, w którym powstał (art. 7 ust. 2c).

Jakie wyjątki i przypadki brzegowe warto znać?

Jeżeli w trakcie roku działalność przejmuje inny podmiot, obowiązek za ten rok co do zasady przechodzi na następcę (art. 7 ust. 2a ustawy z 2009 r.). Przy braku następstwa prawnego każdy podmiot rozlicza własny okres prowadzenia działalności (art. 7 ust. 2b).

Gdy firma w danym roku w ogóle nie prowadziła działalności powodującej emisje, brakuje przedmiotu raportu. W formularzu Krajowej bazy służy do tego opcja „Brak działalności powodującej emisję”.

Nie wnosi się opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska z art. 273 ust. 1 POŚ, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł (art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze POŚ). Obowiązek raportu z art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r. jest natomiast wyzwalany samym powodowaniem emisji. Według art. 289 ust. 2 POŚ sejmik województwa może, w drodze aktu prawa miejscowego, uchwalić podwyższenie kwoty, o której mowa w ust. 1, jednak nie więcej niż do 50%. Warto sprawdzić w uchwałach sejmiku swojego województwa, czy taka uchwała obowiązuje.

Opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, wynikające z eksploatacji urządzeń, wnosi się na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce rejestracji podmiotu (art. 277 ust. 2 POŚ). Warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim właściwym dla siedziby firmy numer rachunku i sposób złożenia wykazu.

Co konkretnie zrobić teraz?

1. Ustal, czy w minionym roku kalendarzowym firma użytkowała pojazdy spalinowe w działalności. Jeśli tak, powstał obowiązek raportu (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.).

2. Zbierz dane o rodzaju silnika oraz rodzaju i ilości spalonego paliwa, bo tego wymaga część raportu o urządzeniach (rozporządzenie, Dz.U. 2022 poz. 2217).

3. Wprowadź raport do Krajowej bazy do końca lutego (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.).

4. Na podstawie raportu przygotuj wykaz za emisje do powietrza i złóż go marszałkowi województwa do 31 marca (art. 286 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 POŚ). Wykazu za dany rodzaj korzystania nie przedkłada się, gdy roczna opłata z jego tytułu nie przekracza 100 zł (art. 289 ust. 1 zdanie drugie POŚ).

5. Opłatę za dany rodzaj korzystania ze środowiska wnieś do 31 marca, o ile jej roczna wysokość przekracza 800 zł (art. 285 ust. 2 i art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze POŚ).

Więcej o zasadach raportowania znajdziesz w artykule Raport KOBiZE, a o samej opłacie w tekście Korzystanie ze środowiska. Praktyczne omówienie flot opisaliśmy w materiale Firma z samochodami służbowymi: jakie obowiązki środowiskowe ma taka firma.

Przepisy znajdziesz w oficjalnych tekstach: Prawo ochrony środowiska (aktualny tekst jednolity) oraz ustawa o systemie zarządzania emisjami (Dz.U. 2026 poz. 526).

Jak załatwić to szybko i bez ryzyka?

Sprawę da się załatwić szybko i niedrogo z pomocą specjalistów. Koszt takiej pomocy jest porównywalny z drobnym, stałym wydatkiem firmy, na przykład z abonamentem za firmowy internet, a w zamian zyskujesz spokój, że terminy i dane się zgadzają. Wybieraj firmę z gotowymi, sprawdzonymi rozwiązaniami, która specjalizuje się w tej tematyce od lat, a nie kogoś, kto robi to „na kolanie”. Od 2010 r. zajmujemy się wyłącznie obowiązkami środowiskowymi firm. Wystarczy wypełnić formularz zgłoszenia.