Jakie dane o źródłach emisji trzeba zebrać do raportu KOBiZE?

Do raportu KOBiZE zbierasz wyniki pomiarów emisji albo zużycie paliwa z wartością opałową i wskaźnikiem emisji. Z jednego z tych zestawów liczy się wielkość emisji ze źródła; sposób ustalania tej wielkości opisują Objaśnienia 7 i 9 do Załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Klimatu z 11 grudnia 2019 r. w sprawie wykazów opłatowych (Dz.U. 2019 poz. 2443), a wykaz opłatowy opiera się na tym samym raporcie (art. 286 ust. 3 pkt 1 Prawa ochrony środowiska w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r.).

W przypadku Tabeli A wykazu wielkość emisji w kilogramach ustala się albo pomiarem bezpośrednim, w tym pomiarem ciągłym, albo wzorem `wielkość emisji = wskaźnik emisji × dane aktywności`. Obie metody są równoważne i wymienne, a przepis wymaga udokumentowania, skąd pochodzi wskaźnik albo w jakich warunkach wykonano pomiar. Dla źródeł spalania paliw dane aktywności to w praktyce iloczyn zużycia paliwa i jego wartości opałowej. Roczny raport do Krajowej bazy KOBiZE składa się do końca lutego roku następnego (art. 7 ustawy z 17 lipca 2009 r.), więc dane trzeba zebrać za cały rok kalendarzowy, w którym źródło działało.

Co dokładnie zebrać dla każdego źródła emisji?

Poniższa tabela porządkuje dane według metody ustalania emisji. Wybór metody należy do podmiotu, a prawo nie przedkłada pomiaru nad wskaźnik.

Rozporządzenie nie podaje żadnych konkretnych wartości wskaźników emisji dla poszczególnych substancji ani paliw. Te wartości mają charakter techniczny i pochodzą z publikacji metodycznych, między innymi KOBiZE, dlatego każdy wskaźnik trzeba pobrać z konkretnego, możliwego do wskazania źródła.

Przykład: kocioł na paliwo stałe pracował przez cały rok. Zbierasz roczne zużycie paliwa i jego wartość opałową, mnożysz je przez siebie i otrzymujesz dane aktywności. Następnie mnożysz je przez wskaźnik emisji dla danej substancji i zapisujesz, z jakiej publikacji ten wskaźnik pochodzi. Wynik to wielkość emisji tej substancji ze źródła, w kilogramach.

Jak dane wchodzą do raportu w Krajowej bazie?

Raport wprowadza się wyłącznie elektronicznie, przez portal Krajowej bazy, po założeniu konta podmiotu (§ 3, § 4 i § 10 rozporządzenia z 26 października 2022 r., Dz.U. 2022 poz. 2217). Wypełnia się go etapami: dane podmiotu, miejsca korzystania ze środowiska, sprawozdania dla poszczególnych miejsc, sprawozdanie z eksploatacji urządzeń i raport zbiorczy. Dlatego dane o emisjach warto mieć uporządkowane według miejsc korzystania ze środowiska, a nie w jednym zbiorczym arkuszu. System odrzuca wysyłkę, gdy wykryje błędy, więc braki wychodzą na jaw przy zatwierdzaniu sprawozdań cząstkowych. Przed pierwszym logowaniem warto sprawdzić w poradniku KOBiZE dla Krajowej bazy, jakie pola formularza dotyczą Twoich źródeł, żeby nie brakowało żadnej liczby w dniu wysyłki. Szczegóły zakładania konta opisuje formularz KOBiZE, a kolejność kroków przy samym raporcie poradnik o raporcie emisji gazów cieplarnianych.

Raport KOBiZE a wykaz opłatowy: co jest wspólne

Wykaz opłatowy za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza sporządza się na podstawie tego samego rocznego raportu, który składa się do Krajowej bazy (art. 286 ust. 3 pkt 1 Prawa ochrony środowiska w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r.). Dlatego liczby o emisjach ze źródeł warto trzymać w jednym, spójnym zestawie. Dotyczy to wykazu za kategorię wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza (art. 273 ust. 1 pkt 1).

Raport KOBiZE i wykaz opłatowy to jednak dwa odrębne obowiązki: różne terminy (raport do końca lutego, art. 7 ustawy z 2009 r.; wykaz i opłata do 31 marca, art. 285 ust. 1-2 i art. 286 ust. 1 Prawa ochrony środowiska) i różne organy. Złożenie jednego z nich nie zastępuje drugiego. Opłaty z tytułu danego rodzaju korzystania ze środowiska nie wnosi się, gdy jej roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł; opłata równa dokładnie 800 zł też nie jest wnoszona (art. 289 ust. 1 zd. 1 Prawa ochrony środowiska). Przed liczeniem opłaty warto sprawdzić, czy w ogóle przekracza ten próg. Marszałek województwa ma przy tym własny, nieodpłatny wgląd do Krajowej bazy, ale ograniczony do informacji dotyczących eksploatacji urządzeń (art. 7a ust. 1 pkt 3 i ust. 4 ustawy z 2009 r.). To osobny kanał nadzoru, a nie zastępstwo obowiązku podmiotu.

Kiedy zasady są inne albo obowiązku nie ma?

Opisana metoda wskaźnikowa dotyczy Tabeli A wykazu (metoda ogólna). Tabele B, C i D mają inny, płaski mechanizm, bez osobnego kroku obliczania wielkości emisji.

Nie ma progu wielkości emisji, przychodu ani skali działalności, który zwalniałby przedsiębiorcę z raportu (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.). Brak obowiązku dotyczy podmiotu, który w danym roku w ogóle nie prowadził działalności powodującej emisje, oraz osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą, której art. 7 ust. 1a obejmuje tylko eksploatację instalacji wymagającej pozwolenia lub źródła spalania paliw (art. 152 ust. 2b Prawa ochrony środowiska). Jeśli w trakcie roku działalność przejmuje inny podmiot, obowiązek za ten rok co do zasady przechodzi na następcę (art. 7 ust. 2a), a bez następstwa prawnego każdy rozlicza własny okres (art. 7 ust. 2b).

Jak możemy pomóc

Jeśli nie wiesz, które dane przypisać do których źródeł i jak je wprowadzić do Krajowej bazy, pomagamy uporządkować dane o emisjach i przygotować raport. Zobacz: Strona zbiorcza usług KOBiZE.

Czy do raportu KOBiZE wystarczą same pomiary emisji?

Nie trzeba ich mieć, jeśli emisję liczysz metodą wskaźnikową: pomiar i wskaźnik są dla Tabeli A wykazu równoważnymi sposobami ustalenia wielkości emisji, a prawo nie przedkłada jednego nad drugi. Przy pomiarach ciągłych wynik przelicza się na emisje średnie dobowe i opisuje warunki pomiaru; przy wskaźniku opisuje się jego źródło (Objaśnienia 7 i 9 do Załącznika nr 1, Dz.U. 2019 poz. 2443).

Czy po złożeniu raportu w Krajowej bazie muszę jeszcze składać wykaz marszałkowi?

Tak, jeśli podlegasz obowiązkowi wykazu za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza: raport KOBiZE nie zastępuje wykazu, bo to dwa odrębne obowiązki z różnymi organami. Wykaz opiera się jednak na tym samym raporcie, dlatego spójne liczby oszczędzają pracy (art. 286 ust. 3 pkt 1 Prawa ochrony środowiska w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r.).

Co z raportem, gdy źródło emisji nie pracowało przez cały rok?

Jeśli podmiot w danym roku kalendarzowym w ogóle nie prowadził działalności powodującej emisje, raport nie ma przedmiotu, a w formularzu Krajowej bazy jest na to opcja „Brak działalności powodującej emisję”. Jeśli jednak źródło działało choćby przez część roku, raport za ten rok składasz. Podstawą jest art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.