Jakie formularze są potrzebne do opłat środowiskowych? Wykaz i termin 31 marca

Opłatę środowiskową rozlicza się wykazem składanym marszałkowi województwa, papierowo lub elektronicznie (art. 286 ust. 1 Prawa ochrony środowiska). Opłaty ponoszą co do zasady podmioty korzystające ze środowiska, z zastrzeżeniem wyjątku z art. 284 ust. 2 (art. 275 tej ustawy), a sposób przedkładania wykazów opisuje rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. (§ 3 ust. 2).

Kto płaci opłatę i składa wykaz?

Obowiązek ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych spoczywa na podmiotach korzystających ze środowiska, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (art. 275, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647). Wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest jedną z ustawowych kategorii takich opłat (art. 273 ust. 1 pkt 1). Jak ocenić to w konkretnych sytuacjach, opisujemy w tekstach o opłacie środowiskowej za agregat prądotwórczy oraz o sprawozdaniu i opłacie przy samochodach firmowych.

Podmiot, który rozliczył emisje gazów cieplarnianych w unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS), nie płaci tej opłaty w zakresie emisji pokrytych uprawnieniami (art. 273 ust. 4). Wyłączenie dotyczy wyłącznie zakresu emisji faktycznie rozliczonego w EU ETS, a nie całej działalności firmy.

Z czego składa się wykaz i jak go przekazać?

Podmiot korzystający ze środowiska składa marszałkowi województwa wykaz złożony z dwóch części: szczegółowych danych o zakresie korzystania ze środowiska i wysokości opłat oraz zbiorczego zestawienia tych danych (art. 286 ust. 1 Prawa ochrony środowiska). Wykazy przedkłada się w postaci papierowej albo elektronicznej (§ 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat). Wzór, formę i sposób przedkładania wykazów określa to rozporządzenie, wydane na podstawie art. 286 ust. 6.

Wykaz za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza sporządza się na podstawie rocznego raportu, który firma składa do Krajowej bazy KOBiZE (art. 286 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji). To dwa odrębne obowiązki: złożenie jednego nie zastępuje drugiego, a adresatami są różne organy. Pozostałe kategorie opłat (art. 286 ust. 3 pkt 2 i 3) mają inne źródła danych.

Niezapłacona opłata wynikająca ze złożonego wykazu stanowi bez dodatkowej decyzji podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 286 ust. 4). Przed pierwszym złożeniem wykazu warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim właściwym dla siedziby firmy, czy przyjmuje wykazy drogą elektroniczną i w jakim systemie.

Terminy i progi, które decydują o obowiązku

Tabela: terminy i progi opłaty za korzystanie ze środowiska. Podstawa: art. 285, 286 i 289 ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647).

Opłatę nalicza się według stawek obowiązujących w okresie faktycznego korzystania ze środowiska (art. 285 ust. 1). Progi liczy się osobno dla każdego rodzaju korzystania ze środowiska z art. 273 ust. 1, a nie łącznie. Zwolnienie z samej zapłaty (800 zł) i zwolnienie ze złożenia wykazu (100 zł) to dwa różne progi, więc opłata, która nie przekracza 800 zł, a przekracza 100 zł, nie jest wnoszona, ale wykaz za ten rodzaj korzystania nadal trzeba złożyć (art. 289 ust. 1). Niski wynik w jednej kategorii nie zwalnia też z wykazu dla innej kategorii, której opłata przekracza 100 zł. Przepis art. 289 ust. 2 pozwala sejmikowi województwa, w drodze aktu prawa miejscowego, podwyższyć kwotę z ust. 1, jednak nie więcej niż do 50%; warto zweryfikować w urzędzie marszałkowskim, czy w danym województwie taka uchwała obowiązuje.

Od czego zależy wysokość opłaty?

Wysokość opłat za korzystanie ze środowiska i administracyjnych kar pieniężnych zależy odpowiednio między innymi od ilości i rodzaju gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza (art. 274 ust. 1). Konkretne substancje i źródła oraz ich stawki nie są wymienione w samej ustawie – znajdziesz je w rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. i w corocznym obwieszczeniu stawek.

Przykład z praktyki

Firma korzysta ze środowiska z dwóch tytułów z art. 273 ust. 1: wprowadza gazy lub pyły do powietrza oraz korzysta z innego rodzaju wymienionego w tym przepisie. Roczna opłata z tytułu jednego rodzaju nie przekracza 100 zł, a z tytułu drugiego jest wyższa niż 800 zł. Za pierwszy rodzaj firma nie wnosi opłaty ani nie składa wykazu. Za drugi opłaca należność i składa wykaz, oba do 31 marca roku następnego. Jeśli to właśnie emisje do powietrza są drugim rodzajem, wykaz przygotowuje na podstawie raportu przekazanego do Krajowej bazy KOBiZE.

Co zrobić teraz?

1. Ustal, z jakich rodzajów korzystania ze środowiska z art. 273 ust. 1 korzysta firma.

2. Policz roczną opłatę osobno dla każdego rodzaju i porównaj z progami 100 zł oraz 800 zł z art. 289 ust. 1 Prawa ochrony środowiska.

3. Dla emisji do powietrza zbierz dane z raportu KOBiZE i przygotuj wykaz.

4. Złóż wykaz marszałkowi województwa i wpłać opłatę do 31 marca roku następnego.

Pokrewne tematy: sprawozdanie opakowaniowe BDO oraz opłaty środowiskowe przy folii stretch.

Jak możemy pomóc

Jeśli nie masz pewności, które kategorie dotyczą Twojej firmy i czy wykaz jest potrzebny, pomagamy to ustalić i przygotować dokumenty. Opis usługi znajdziesz na stronie sprawozdania i opłaty za korzystanie ze środowiska, a pytanie możesz wysłać przez formularz kontaktowy.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.