Opłatę za korzystanie ze środowiska rozliczasz sam: podmiot ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego, bez decyzji i wezwania organu (art. 284 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, POŚ). Opłatę za dany rok kalendarzowy wnosi się do 31 marca następnego roku, a wykaz przedkłada się marszałkowi województwa w tym samym terminie (art. 285 ust. 2 i art. 286 ust. 1 POŚ). Zanim to zrobisz, sprawdź progi z art. 289 ust. 1 POŚ. Jeżeli roczna opłata z tytułu danego rodzaju korzystania ze środowiska (art. 273 ust. 1 POŚ) nie przekracza 100 zł, wykazu za ten rodzaj się nie przedkłada (art. 289 ust. 1 zd. 2 POŚ). Opłaty z tytułu rodzaju korzystania, której roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł, nie wnosi się (art. 289 ust. 1 zd. 1 POŚ). Gdy podmiot nie przedłożył wykazu, o którym mowa w art. 286 ust. 1, opłatę może wymierzyć decyzją marszałek województwa (art. 288 ust. 1 pkt 1 POŚ).
Czy trzeba składać wykaz, gdy opłata jest niska?
O tym, czy firma składa wykaz, decyduje wysokość rocznej opłaty z tytułu każdego rodzaju korzystania ze środowiska osobno. Art. 289 ust. 1 zdanie drugie ustawy Prawo ochrony środowiska (POŚ) stanowi, że gdy roczna opłata z tytułu każdego z rodzajów wymienionych w art. 273 ust. 1 nie przekracza 100 zł, nie przedkłada się także wykazów, o których mowa w art. 286 ust. 1. Podstawą jest tekst jednolity ustawy: Dz.U. 2025 poz. 647.
Próg liczy się dla każdej kategorii z art. 273 ust. 1 POŚ z osobna, a nie dla sumy wszystkich opłat (art. 289 ust. 1 zd. 2 POŚ). Firma może więc nie przedkładać wykazu za jeden rodzaj korzystania ze środowiska, a za inny rodzaj go przedłożyć, jeśli opłata za ten drugi przekracza 100 zł (art. 289 ust. 1 zd. 2 POŚ). Niska łączna kwota nie zwalnia z wykazu za kategorię, w której opłata jest wyższa niż 100 zł (art. 289 ust. 1 zd. 2 POŚ).
Jedną z kategorii opłat jest wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (art. 273 ust. 1 pkt 1 POŚ). Podmiot, który rozliczył emisje gazów cieplarnianych w unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS), nie płaci tej opłaty w zakresie emisji pokrytych uprawnieniami (art. 273 ust. 4 POŚ). Wyłączenie dotyczy tylko zakresu emisji faktycznie rozliczonego w EU ETS, a nie całej działalności podmiotu (art. 273 ust. 4 POŚ). Stawki i konkretne źródła emisji nie wynikają z samej ustawy, więc warto sprawdzić je w rozporządzeniu MKiŚ z 11.12.2019 (załącznik nr 1) oraz w corocznym obwieszczeniu stawek.
Przed podjęciem decyzji warto sprawdzić w swoich wyliczeniach, jaka roczna opłata wychodzi dla każdej kategorii osobno. Podmiot korzystający ze środowiska sam ustala wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego, bez decyzji i wezwania organu (art. 284 ust. 1 POŚ). Opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1 POŚ). Opłatę za dany rok kalendarzowy wnosi się do 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2 POŚ), a wykaz przedkłada się marszałkowi województwa w tym samym terminie (art. 286 ust. 1 POŚ w zw. z art. 285 ust. 2 POŚ). Więcej o obowiązkach firm w tym zakresie znajdziesz w artykule o korzystaniu ze środowiska.
Jak działają progi 100 zł i 800 zł?
Art. 289 ust. 1 POŚ zawiera dwa różne progi. Zdanie pierwsze dotyczy zapłaty: nie wnosi się opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska spośród wymienionych w art. 273 ust. 1, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł. Zdanie drugie dotyczy wykazu i ma próg 100 zł. Progi odnoszą się do różnych czynności i nie wolno ich zamieniać miejscami.
| Roczna opłata z tytułu jednego rodzaju korzystania ze środowiska | Wykaz (art. 289 ust. 1 zd. 2 POŚ) | Zapłata (art. 289 ust. 1 zd. 1 POŚ) |
|---|---|---|
| nieprzekraczająca 100 zł | nie przedkłada się | nie wnosi się |
| powyżej 100 zł, nieprzekraczająca 800 zł | przedkłada się | nie wnosi się |
| powyżej 800 zł | przedkłada się | wnosi się |
Tabela wynika z obu zdań art. 289 ust. 1 POŚ: opłata, która nie przekracza 100 zł, mieści się także w granicy 800 zł, więc oznacza brak wykazu i brak zapłaty. Opłata między tymi kwotami oznacza wykaz bez zapłaty. Każdy wiersz dotyczy jednego rodzaju korzystania ze środowiska, bo oba zdania odnoszą się do „każdego z rodzajów” albo do „tych rodzajów” z art. 273 ust. 1 POŚ.
Czy sejmik województwa może zmienić te progi?
Art. 289 ust. 2 POŚ brzmi: „Sejmik województwa może, w drodze aktu prawa miejscowego, uchwalić podwyższenie kwoty, o której mowa w ust. 1, jednak nie więcej niż do 50%.” Przepis mówi o „kwocie” w liczbie pojedynczej. Według interpretacji chodzi o próg 800 zł ze zdania pierwszego ust. 1, a nie o próg 100 zł. To wykładnia, a nie dosłowne brzmienie przepisu.
Z tego powodu nie zakładaj, że w Twoim województwie obowiązuje inna kwota. Warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim albo w wojewódzkim dzienniku urzędowym, czy sejmik podjął uchwałę na podstawie art. 289 ust. 2 POŚ.
Co może zrobić marszałek województwa, gdy wykazu brakuje lub budzi wątpliwości?
Marszałek województwa wymierza opłatę w drodze decyzji administracyjnej w trzech sytuacjach opisanych w art. 288 ust. 1 POŚ.
1. Brak wykazu (art. 288 ust. 1 pkt 1 POŚ): podmiot nie przedłożył wykazów z art. 286 ust. 1, a marszałek wymierza opłatę na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (WIOŚ).
2. Wątpliwości co do wykazu (art. 288 ust. 1 pkt 2 POŚ): wykaz zawiera informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia, a marszałek ustala opłatę w wysokości stanowiącej różnicę między opłatą należną a wynikającą z wykazu.
3. Brak rozliczenia emisji w EU ETS (art. 288 ust. 1 pkt 3 POŚ): marszałek wymierza opłatę na podstawie wykazu podmiotów, które nie rozliczyły emisji, przekazanego przez Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami (KOBiZE).
Kopię decyzji marszałek województwa przedstawia niezwłocznie WIOŚ (art. 288 ust. 3 POŚ). Brak wykazu albo wykaz budzący zastrzeżenia mogą więc skończyć się decyzją organu, a nie tylko rozliczeniem we własnym zakresie (art. 288 ust. 1 pkt 1–2 POŚ).
Jak postąpić po otrzymaniu decyzji marszałka?
Po otrzymaniu decyzji z art. 288 POŚ warto sprawdzić pouczenie zawarte w samej decyzji i zapytać urząd marszałkowski o tryb jej zaskarżenia.
Warto też porównać podstawę decyzji z art. 288 ust. 1 pkt 1–3 POŚ ze stanem faktycznym: czy wykaz rzeczywiście nie został przedłożony, czy organ wskazał konkretne zastrzeżenia do danych, czy decyzja opiera się na wykazie od KOBiZE.
Co zrobić krok po kroku?
1. Ustal rodzaje korzystania ze środowiska wymienione w art. 273 ust. 1 POŚ, których dotyczy Twoja działalność, i policz roczną opłatę dla każdego z nich osobno.
2. Porównaj wynik z progiem 100 zł (art. 289 ust. 1 zd. 2 POŚ). Jeśli opłata za dany rodzaj go nie przekracza, wykazu za ten rodzaj nie przedkładasz. Jeśli przekracza, przedkładasz wykaz, o którym mowa w art. 286 ust. 1 POŚ.
3. Porównaj wynik z progiem 800 zł (art. 289 ust. 1 zd. 1 POŚ), aby ustalić, czy opłatę trzeba wnieść na rachunek urzędu marszałkowskiego. Jeśli opłata jest należna, wnosisz ją sam, bez wezwania, do 31 marca następnego roku (art. 284 ust. 1 i art. 285 ust. 2 POŚ).
4. Gdy zauważysz błąd w złożonym wykazie, zanim cokolwiek zmienisz, zapytaj urząd marszałkowski, w jakim trybie można go poprawić.
5. Gdy dostaniesz decyzję marszałka, porównaj jej podstawę z art. 288 ust. 1 pkt 1–3 POŚ.
Wstępne informacje o obowiązkach firm znajdziesz na stronie Rejestracja BDO. Przykład konkretnego źródła emisji i opłaty z nim związanej opisaliśmy w artykule o agregacie prądotwórczym w firmie.
Stan prawny na: 2026-11-01
Podstawa prawna i źródła
Masz pytania o rejestrację BDO lub aktualizację wpisu? Skontaktuj się z naszym ekspertem — bezpłatnie.
Sprawdź obowiązki BDO →
