Zakładasz firmę: jakie obowiązki środowiskowe sprawdzić na starcie?

Przed startem sprawdź, czy musisz złożyć wniosek o wpis do rejestru BDO, bo art. 50 ust. 2 ustawy o odpadach wymaga go przed rozpoczęciem działalności. Obowiązek zależy od rodzaju działalności: dotyczy m.in. wytwórców odpadów objętych ewidencją, transportujących i handlujących odpadami oraz wprowadzających produkty w opakowaniach, baterie i sprzęt (art. 50 ust. 1 ustawy o odpadach, Dz.U. 2023 poz. 1587).

Lista kontrolna: co sprawdzić przy starcie firmy

Nie każdy nowy przedsiębiorca ma wszystkie te obowiązki. Zestawienie pokazuje, kogo dotyczy każdy z nich, jaki ma termin lub próg i na jakim przepisie się opiera.

Krok pierwszy: czy musisz wpisać się do BDO?

Obowiązek złożenia wniosku o wpis mają podmioty wymienione w art. 50 ust. 1 ustawy o odpadach. To m.in. wytwórcy odpadów obowiązani do prowadzenia ewidencji, transportujący odpady zawodowo, sprzedawcy i pośrednicy w obrocie odpadami oraz wprowadzający do obrotu produkty, opakowania, pojazdy, sprzęt elektryczny i baterie, które regulują odrębne ustawy. Zakres jest wieloraki i nie ma jednego wspólnego progu, więc o wpisie decyduje rodzaj Twojej działalności.

Termin wynika z art. 50 ust. 2: wniosek składa się przed rozpoczęciem działalności wymagającej wpisu. Jeśli prowadzisz ją już bez wpisu, złóż wniosek niezwłocznie. Dwie grupy są poza zwykłą ścieżką: podmioty wpisywane z urzędu (art. 51 ust. 1) nie składają odrębnego wniosku, a kategorie z art. 51 ust. 2 są zwolnione z tego obowiązku ustawowo.

Odpady z Twojej działalności: czy sam profil firmy wystarcza?

Sklep czy lokal gastronomiczny nie mają obowiązku wpisu tylko dlatego, że istnieją. Jako wytwórca odpadów wpisujesz się wtedy, gdy musisz prowadzić ewidencję odpadów (art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e w zw. z art. 66 ustawy o odpadach). Jeśli wytwarzasz wyłącznie odpady w rodzajach i ilościach zwolnionych z ewidencji, wpis z tego tytułu nie powstaje.

Zwolnienie określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644), w mocy od 1 stycznia 2025 r. Zawęziło ono zwolnienie tylko dla wybranych kodów odpadów niebezpiecznych, na przykład przepracowanych olejów czy opakowań po substancjach niebezpiecznych. Dla większości kodów odpadów innych niż niebezpieczne zwolnienie nadal działa. Konkretny limit sprawdzisz po kodzie odpadu, zob. jak dobrać kod odpadu oraz BDO dla wytwórców odpadów.

Opakowania, baterie i sprzęt: co wprowadzasz na rynek?

Jeśli sprzedajesz produkty w opakowaniach pod własnym oznaczeniem albo pakujesz cudze produkty i wprowadzasz je do obrotu, jesteś wprowadzającym produkty w opakowaniach (art. 8 pkt 23 lit. a i b ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Import i nabycie wewnątrzwspólnotowe opakowań lub produktów w opakowaniach na potrzeby działalności też są wprowadzeniem do obrotu (art. 8 pkt 24). Wprowadzający baterie ma osobne obowiązki z art. 29-33 ustawy o bateriach i akumulatorach, na przykład numer rejestrowy na dokumentach handlowych oraz odbiór zużytych baterii samochodowych lub przemysłowych w ciągu 30 dni od zgłoszenia użytkownika.

Opłata rejestrowa BDO obejmuje właśnie takie kategorie (art. 57 ust. 1 ustawy o odpadach). Wynosi 200 zł dla mikroprzedsiębiorców i 800 zł dla pozostałych, od 1 stycznia 2025 r. (rozporządzenie z 18 grudnia 2024 r., Dz.U. 2024 poz. 1901). Roczna opłata ma tę samą wysokość i przypada na koniec lutego, ale nie płacisz jej w roku, w którym zapłaciłeś opłatę rejestrową (art. 57 ust. 3 i 4). Wytwórcy odpadów, transportujący oraz sprzedawcy i pośrednicy odpadów nie płacą opłaty rejestrowej ani rocznej, jeśli nie należą do tych 10 kategorii. Wpisany do systemu EMAS jest zwolniony z opłaty rejestrowej (art. 57 ust. 2).

Przykład: zakładasz sklep internetowy i sprzedajesz własną markę kosmetyków w kartonach. Jako wprowadzający produkty w opakowaniach składasz wniosek o wpis przed startem sprzedaży. Jako mikroprzedsiębiorca płacisz opłatę rejestrową 200 zł (art. 57 ustawy o odpadach, Dz.U. 2024 poz. 1901).

Przy bardzo małej skali opakowań działa zwolnienie. Wprowadzający produkty w opakowaniach o łącznej masie do 1 Mg w roku kalendarzowym nie podlega m.in. poziomom recyklingu i opłacie produktowej, jeśli do 15 marca każdego roku złoży przez BDO dokumenty o pomocy de minimis (art. 6 ust. 3 i art. 7 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Zwolnienie nie obejmuje wpisu do BDO (art. 10 tej ustawy) ani rocznego sprawozdania, więc rejestracja i tak Cię dotyczy.

Od 12 sierpnia 2026 r. wytwórca opakowań w rozumieniu rozporządzenia (UE) 2025/40 (PPWR) wprowadza do obrotu tylko opakowania zgodne z wymogami i musi przed tym przeprowadzić ocenę zgodności oraz sporządzić deklarację zgodności UE (art. 15, 38 i 39). Te same obowiązki ma importer lub dystrybutor działający pod własną marką (art. 21). Gdy taki importer lub dystrybutor jest mikroprzedsiębiorstwem, a jego dostawca opakowań ma siedzibę w Unii, za wytwórcę do celów art. 15 uznaje się dostawcę (art. 21 akapit drugi).

Sprawozdanie i opłaty środowiskowe: co czeka Cię w pierwszym roku?

Roczne sprawozdanie BDO składa się do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy, wyłącznie przez konto w BDO (art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach). Dotyczy podmiotów z art. 73 (produkty i opakowania) oraz art. 75 (wytwórcy odpadów objęci ewidencją, zbierający i przetwarzający). Zaczynasz w trakcie roku? Żaden przepis nie wprowadza osobnego terminu dla pierwszego roku, więc sprawozdanie obejmuje czas od faktycznego startu do 31 grudnia i składasz je do 15 marca. Szczegóły znajdziesz w opisie usługi sprawozdanie odpadowe w BDO.

Opłaty za korzystanie ze środowiska to osobny obowiązek. Zgodnie z art. 289 ust. 1 Prawa ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647) nie wnosi się opłaty z danego rodzaju korzystania z art. 273 ust. 1, jeśli jej roczna wysokość nie przekracza 800 zł, a równe 800 zł też nie jest wnoszone. Wykazu za dany rodzaj korzystania nie składasz, gdy opłata roczna z tego tytułu nie przekracza 100 zł. Progi liczysz osobno dla każdego rodzaju korzystania, nie łącznie. Opłatę za dany rok kalendarzowy wnosi się do 31 marca roku następnego (art. 285 ust. 2 Prawa ochrony środowiska), w tym samym terminie składa się wykaz (art. 286 ust. 1). Art. 289 ust. 2 Prawa ochrony środowiska brzmi: „Sejmik województwa może, w drodze aktu prawa miejscowego, uchwalić podwyższenie kwoty, o której mowa w ust. 1, jednak nie więcej niż do 50%”. Warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim swojego województwa, czy sejmik podjął taką uchwałę.

Raport do Krajowej bazy KOBiZE sporządza podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje, za każdy rok kalendarzowy takiej działalności, do końca lutego roku następnego (art. 7 ust. 1 i 2c ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji). Obowiązek wyzwala sam fakt emitowania, a w art. 1-7 tej ustawy nie ma osobnego progu rejestracyjnego. Czy rozporządzenia wykonawcze wprowadzają próg wielkości emisji dla Twojej instalacji, potwierdź w KOBiZE.

Szerszy przegląd zgodności firmy z prawem środowiska znajdziesz w opisie audytu środowiskowego. Podstawy systemu wyjaśnia tekst czym jest BDO.

Co zrobić teraz?

1. Wypisz, co faktycznie będzie robić firma: wytwarzać odpady, sprzedawać produkty w opakowaniach, wprowadzać baterie lub sprzęt, emitować.

2. Dla odpadów sprawdź kody i to, czy mieszczą się w zwolnieniu z ewidencji.

3. Jeśli wchodzisz w któryś z zakresów z art. 50 ust. 1, złóż wniosek o wpis przed startem działalności.

4. Zapisz w kalendarzu terminy: koniec lutego (opłata roczna BDO, raport KOBiZE), 15 marca (sprawozdanie BDO) i 31 marca (opłata za korzystanie ze środowiska i wykaz, jeśli przekraczasz progi).

Jeśli nie masz pewności, czy musisz się wpisać, sprawdź obowiązek wpisu do BDO.

Kogo dokładnie dotyczy obowiązek wpisu do rejestru BDO?

Podmiotów wymienionych w art. 50 ust. 1 ustawy o odpadach: m.in. wytwórców odpadów obowiązanych do ewidencji, transportujących odpady zawodowo, sprzedawców i pośredników odpadów, prowadzących przetwarzanie odpadów zwolnione z pozwolenia (poza art. 45) oraz wprowadzających do obrotu produkty, opakowania, pojazdy, sprzęt elektryczny i baterie. Zakres zależy od rodzaju działalności i nie ma jednego wspólnego progu. Wniosek składa się przed rozpoczęciem działalności wymagającej wpisu (art. 50 ust. 2).

Od jakiej ilości odpadów trzeba się wpisać do BDO?

Nie ma jednej liczby dla wszystkich. Jako wytwórca odpadów wpisujesz się, gdy musisz prowadzić ewidencję odpadów, a o tym decyduje rodzaj i ilość odpadów względem zwolnienia z rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644), wydanego na podstawie art. 66 ust. 4 pkt 4 i ust. 5 ustawy o odpadach. Rodzaj działalności, na przykład sklep czy lokal gastronomiczny, sam tego nie przesądza. Zwolnienie zawężono od 1 stycznia 2025 r. tylko dla wybranych kodów odpadów niebezpiecznych.

Kto jest zwolniony z części obowiązków przy niewielkiej ilości opakowań?

Wprowadzający produkty w opakowaniach o łącznej masie do 1 Mg w danym roku kalendarzowym nie podlega m.in. wymaganym poziomom recyklingu, opłacie produktowej i obowiązkowi kampanii edukacyjnych (art. 6 ust. 3 i art. 7 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Warunkiem jest złożenie do 15 marca każdego roku przez BDO dokumentów o pomocy de minimis i spełnienie unijnych warunków jej dopuszczalności. Zwolnienie nie obejmuje wpisu do BDO ani rocznego sprawozdania poza częścią o kampaniach edukacyjnych.

Jakie wyjątki warto znać, zanim uznam, że obowiązek mnie nie dotyczy?

Podmioty wpisywane z urzędu na podstawie pozwoleń nie składają odrębnego wniosku (art. 51 ust. 1), a kategorie z art. 51 ust. 2 są zwolnione ustawowo. Zwolnienie z ewidencji dotyczy tylko określonych rodzajów i ilości odpadów. Raport KOBiZE wyzwala sam fakt emitowania (art. 7 ust. 1 i 2c ustawy o systemie zarządzania emisjami). Na podstawie art. 289 ust. 1 Prawa ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647) nie wnosi się opłaty z danego rodzaju korzystania ze środowiska, jeśli jej roczna wysokość nie przekracza 800 zł. Przy niestandardowej sytuacji potwierdź zakres w urzędzie marszałkowskim lub KOBiZE.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.