Śmierć przedsiębiorcy i zarząd sukcesyjny: kto przejmuje obowiązki środowiskowe firmy?
W skrócie
Po ustanowieniu zarządu sukcesyjnego obowiązki podatkowe firmy wykonuje zarządca, a bez zarządu – spadkobiercy (art. 7a i 97 Ordynacji podatkowej). Czy te same zasady rozstrzygają wpis do BDO i opłaty środowiskowe, nie zostało jednoznacznie potwierdzone, dlatego te obowiązki trzeba sprawdzić osobno.
Kto wykonuje obowiązki firmy w spadku
Jeżeli firma jest przedsiębiorstwem w spadku i podlega obowiązkowi podatkowemu z mocy ustaw podatkowych, prawa i obowiązki podatnika oraz płatnika wykonuje w okresie od ustanowienia do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego zarządca sukcesyjny (art. 7a § 1 Ordynacji podatkowej). Spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w prawie podatkowym majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy, z zastrzeżeniem § 1a, 2 i 2a (art. 97 § 1). Gdy ustanowiono zarząd sukcesyjny, przedsiębiorstwo w spadku wstępuje w prawa i obowiązki związane z działalnością, z wyjątkiem tych praw, które nie mogą być kontynuowane na podstawie odrębnych ustaw (art. 97 § 1a). Do czasu wygaśnięcia zarządu majątkowe i niemajątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy związane z działalnością wykonuje zarządca (art. 97 § 1b).
| Sytuacja | Kto działa | Podstawa |
|---|---|---|
| Zarząd sukcesyjny ustanowiony, okres do jego wygaśnięcia | Zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki podatnika oraz płatnika będącego przedsiębiorstwem w spadku | art. 7a § 1 i art. 97 § 1b Ordynacji podatkowej |
| Zarząd sukcesyjny ustanowiony | Przedsiębiorstwo w spadku wstępuje w prawa i obowiązki związane z działalnością, poza tymi, których nie można kontynuować na podstawie odrębnych ustaw | art. 97 § 1a Ordynacji podatkowej |
| Brak zarządu sukcesyjnego | Spadkobiercy przejmują majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy z prawa podatkowego, z zastrzeżeniem § 1a, 2 i 2a | art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej |
| Przejęcie praw i obowiązków podmiotu korzystającego ze środowiska w trakcie roku | Raport za ten rok sporządza i wprowadza podmiot przejmujący, z zastrzeżeniem ust. 2b | art. 7 ust. 2a ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji |
Co z wpisem do BDO i opłatami środowiskowymi
Powyższe przepisy Ordynacji dotyczą praw i obowiązków z prawa podatkowego. Czy obejmują one także wpis do rejestru BDO oraz opłaty za korzystanie ze środowiska, nie zostało jednoznacznie potwierdzone, więc nie podajemy tu rozstrzygnięcia. Przed ustaleniem, kto składa wniosek lub sprawozdanie, warto zweryfikować w urzędzie marszałkowskim właściwym dla firmy, jak traktuje on wpis zmarłego przedsiębiorcy.
Sam obowiązek wpisu wynika z art. 50 ust. 1 ustawy o odpadach. Obejmuje on między innymi wytwórców odpadów obowiązanych do prowadzenia ewidencji oraz podmioty wprowadzające do obrotu produkty, opakowania, pojazdy, sprzęt elektryczny i baterie objęte odrębnymi ustawami. Zakres zależy od rodzaju działalności, a nie od jednego wspólnego progu. Wniosek składa się przed rozpoczęciem działalności wymagającej wpisu, a gdy działalność jest już prowadzona bez wpisu – niezwłocznie (art. 50 ust. 2). Jeżeli odpady firmy mieszczą się wyłącznie w rodzajach i ilościach zwolnionych z ewidencji (rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 r., Dz.U. 2024 poz. 1644), obowiązek wpisu z tego tytułu nie powstaje. Jak dobrać kod odpadu i sprawdzić, czy ewidencja Cię dotyczy, opisujemy w poradniku jak dobrać kod odpadu. Jeśli firma wprowadzała produkty w opakowaniach, osobny obowiązek opisuje strona o sprawozdaniu opakowaniowym BDO.
Terminy i progi, których dotyczy następca
Opłatę za korzystanie ze środowiska za dany rok kalendarzowy wnosi się do 31 marca roku następnego, według stawek obowiązujących w okresie faktycznego korzystania (art. 285 ust. 1-2 ustawy Prawo ochrony środowiska). Ten sam termin dotyczy wykazu (art. 286 ust. 1). Nie wnosi się opłat z tytułu danego rodzaju korzystania ze środowiska wymienionego w art. 273 ust. 1, których roczna wysokość nie przekracza 800 zł; opłata równa dokładnie 800 zł również nie jest wnoszona (art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze). Zasady rozliczenia opłat opisuje strona o sprawozdaniach i opłatach za korzystanie ze środowiska.
| Co | Termin lub próg | Podstawa |
|---|---|---|
| Zapłata opłaty za korzystanie ze środowiska za rok kalendarzowy | do 31 marca roku następnego | art. 285 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska |
| Złożenie wykazu | 31 marca | art. 286 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska |
| Opłata, której się nie wnosi | roczna wysokość z tytułu danego rodzaju korzystania do 800 zł włącznie | art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy Prawo ochrony środowiska |
| Zawiadomienie o kontroli planowej | kontrola nie wcześniej niż po 7 dniach i nie później niż przed upływem 30 dni od doręczenia zawiadomienia | art. 48 ust. 1-2 Prawa przedsiębiorców w zw. z art. 9a ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska |
Zawiadomienie dotyczy kontroli planowych. Kontroli pozaplanowych, na wniosek organów i interwencyjnych, art. 48 Prawa przedsiębiorców nie obejmuje i mogą się odbyć bez zawiadomienia (art. 9a ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska w zw. z art. 9 ust. 1b-1c).
Raport emisji w roku przejęcia
Art. 7 ust. 2a ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji stanowi, że jeżeli w trakcie roku kalendarzowego prawa i obowiązki podmiotu korzystającego ze środowiska przejmuje inny podmiot, obowiązek sporządzenia i wprowadzenia raportu za ten rok spoczywa na tym podmiocie. Przepis mówi o przejęciu praw i obowiązków, a nie wprost o śmierci przedsiębiorcy, dlatego warto zweryfikować u prawnika lub doradcy środowiskowego, czy zarządca albo spadkobierca jest w Twojej sytuacji takim podmiotem przejmującym.
Kary środowiskowe a koszty podatkowe
Jeżeli zaległe lub nowe kary dotyczą nieprzestrzegania przepisów o ochronie środowiska, trzeba pamiętać o skutku podatkowym: kary, opłaty i odszkodowania z tego tytułu oraz odsetki od nich nie są kosztami uzyskania przychodów (art. 16 ust. 1 pkt 19 lit. a ustawy o CIT, Dz.U. 2026 poz. 554, oraz art. 23 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o PIT, Dz.U. 2026 poz. 592). Wyjątek stanowią podstawowe opłaty produktowe wskazane odrębnie w pkt 19a, 19c, 19d i 19e (CIT) oraz 16a, 16c, 16d i 16e (PIT), a także opłaty z art. 14 ust. 1 i art. 28a ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów z wyłączeniem połowy opłaty z art. 28a ust. 4 (pkt 19b i 16b). Przed zaksięgowaniem takiej płatności warto sprawdzić z księgowym, czy jest to kara z tytułu nieprzestrzegania przepisów, czy opłata produktowa wskazana w pkt 19a-19e albo 16a-16e.

Przykład i następny krok
Właściciel warsztatu zmarł w trakcie roku, a firma wytwarzała odpady i korzystała ze środowiska. Jeżeli ustanowiono zarząd sukcesyjny, obowiązki podatkowe firmy wykonuje zarządca, a w przeciwnym razie – z zastrzeżeniami art. 97 – spadkobiercy. Kto ma złożyć wniosek lub sprawozdanie w BDO, trzeba ustalić osobno, bo nie zostało to jednoznacznie potwierdzone.
1. Ustal, czy ustanowiono zarząd sukcesyjny i do kiedy trwa – od tego zależy, kto wykonuje obowiązki podatkowe firmy.
2. Sprawdź w BDO, czy firma miała wpis, i zbierz ostatnie ewidencje oraz sprawozdania.
3. Zapisz terminy: 31 marca na opłatę i wykaz za rok, w którym firma korzystała ze środowiska.
4. Zweryfikuj w urzędzie marszałkowskim, kto ma uzupełnić lub zmienić wpis.
5. Jeśli firma miała wpis lub nadal wytwarza odpady objęte ewidencją, nie zostawiaj tego bez wpisu: wniosek składa się przed rozpoczęciem działalności wymagającej wpisu, a przy działalności już prowadzonej – niezwłocznie.
Całą sytuację przy połączeniu lub przejęciu firmy opisuje osobny poradnik o rozliczaniu obowiązków środowiskowych przejmowanej firmy, a ogólny przegląd znajdziesz na stronie Rejestracja BDO.
Jak możemy pomóc
Jeśli nie wiesz, czy po zmarłym przedsiębiorcy firma powinna mieć wpis w BDO i jakie sprawozdania nadal Cię dotyczą, pomoże sprawdzenie, czy firma ma obowiązek rejestracji w BDO.
Kto składa raport emisji, gdy firmę przejmuje inny podmiot w trakcie roku?
Obowiązek sporządzenia i wprowadzenia raportu za ten rok spoczywa na podmiocie przejmującym prawa i obowiązki podmiotu korzystającego ze środowiska, z zastrzeżeniem ust. 2b (art. 7 ust. 2a ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji). Przepis nie wymienia wprost śmierci przedsiębiorcy, więc warto zweryfikować u doradcy, czy następca jest takim podmiotem.
Kto wykonuje obowiązki firmy w spadku, gdy ustanowiono zarząd sukcesyjny?
Od ustanowienia do wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego prawa i obowiązki podatnika oraz płatnika będącego przedsiębiorstwem w spadku wykonuje zarządca sukcesyjny (art. 7a § 1 Ordynacji podatkowej), o ile firma podlega obowiązkowi podatkowemu z mocy ustaw podatkowych.
Czy spadkobierca może przejąć każde prawo i obowiązek zmarłego przedsiębiorcy?
Spadkobiercy przejmują przewidziane w prawie podatkowym majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy, ale z zastrzeżeniem § 1a, 2 i 2a. Gdy ustanowiono zarząd sukcesyjny, przedsiębiorstwo w spadku wstępuje w prawa i obowiązki związane z działalnością z wyjątkiem tych, które nie mogą być kontynuowane na podstawie odrębnych ustaw (art. 97 § 1 i 1a Ordynacji podatkowej).
Podstawa prawna i źródła
- Ordynacja podatkowa – tekst jednolity (art. 7a i art. 97)
- Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 554)
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 592)
- Ustawa o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji – tekst jednolity






