Przepisy i kontrole

Kontrola warunków pozwolenia emisyjnego – jak przebiega

Ekspert BDORecenzja merytorycznaAgnieszka WolnaAktualizacjaCzytanie6 minStan prawny na 5 listopada 2026

W skrócie

Kontrola przestrzegania warunków pozwolenia emisyjnego w instalacjach wymagających pozwolenia zintegrowanego przebiega według rocznego planu kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (art. 5a ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska). Okres między kontrolami nie przekracza roku dla instalacji największego zagrożenia, a 3 lat dla organizacji z EMAS lub instalacji najmniejszego zagrożenia (art. 5a ust. 4).

Przepisy, na których opiera się ten artykuł, dotyczą instalacji wymagających pozwolenia zintegrowanego oraz zakładów o zwiększonym i dużym ryzyku. Jeśli Twoja instalacja ma inny rodzaj pozwolenia, harmonogram kontroli warto potwierdzić w wojewódzkim inspektoracie ochrony środowiska (WIOŚ) właściwym dla miejsca jej położenia.

Kogo dotyczą programy kontroli planowych?

Zgodnie z art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz.U. 2024 poz. 425) wojewódzki inspektor ochrony środowiska sporządza programy kontroli planowych. Robi to na podstawie rocznego planu kontroli, a dotyczy to instalacji wymagających pozwolenia zintegrowanego oraz zakładów o zwiększonym i dużym ryzyku.

Program obejmuje częstotliwość kontroli w terenie dla różnych rodzajów zakładów i instalacji. W praktyce oznacza to, że prowadzący takie instalacje mogą spodziewać się wizyt wynikających z harmonogramu przygotowanego z góry na dany rok. Przepis obowiązuje od 6 października 2015 r.

Jak często Inspekcja kontroluje instalację?

Częstotliwość zależy od zagrożenia, jakie stwarza instalacja, oraz od statusu jej prowadzącego. Art. 5a ust. 4 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. 2024 poz. 425) stanowi, że w odniesieniu do instalacji wymagających pozwolenia zintegrowanego okres pomiędzy kontrolami nie przekracza wskazanych granic.

Rodzaj instalacjiOkres między kontrolamiPodstawa
Instalacje stwarzające największe zagrożenienie przekracza rokuart. 5a ust. 4 ustawy o IOŚ
Instalacje, których prowadzącym jest organizacja zarejestrowana w EMASnie przekracza 3 latart. 5a ust. 4 ustawy o IOŚ
Instalacje stwarzające najmniejsze zagrożenienie przekracza 3 latart. 5a ust. 4 ustawy o IOŚ

EMAS to system ekozarządzania i audytu. Wniosek praktyczny: status prowadzącego instalację wpływa na kategorię, w której mieści się okres między kontrolami, więc warto sprawdzić go w decyzji i w WIOŚ.

Kiedy kontrola jest pozaplanowa?

Art. 5a ust. 7 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska stanowi, że kontrole pozaplanowe przeprowadza się w szczególności w celu jak najszybszego zbadania skarg i wniosków o interwencje oraz w razie wystąpienia poważnych awarii. Powodem może być też stwierdzenie naruszeń wymogów określonych w pozwoleniach zintegrowanych. W stosownych przypadkach kontrolę przeprowadza się również przed udzieleniem lub zmianą pozwolenia zintegrowanego.

Wniosek praktyczny: samo zgłoszenie skargi albo awaria w zakładzie może uruchomić kontrolę poza harmonogramem, niezależnie od tego, kiedy zaplanowano kolejną wizytę. Przepis obowiązuje od 5 września 2014 r.

Kto i jak przeprowadza kontrolę w terenie?

Organami Inspekcji Ochrony Środowiska są Główny Inspektor Ochrony Środowiska oraz wojewódzki inspektor ochrony środowiska (art. 3 ustawy o IOŚ). Kontrolę wykonują oni oraz upoważnieni przez nich inspektorzy (art. 9 ust. 1d tej ustawy).

Art. 9 ust. 2 ustawy o IOŚ przyznaje inspektorom konkretne uprawnienia: wstęp na teren przez całą dobę, pobieranie próbek i wykonywanie pomiarów, żądanie informacji oraz żądanie wstrzymania ruchu instalacji. Wniosek praktyczny: podczas wizyty warto mieć pod ręką pozwolenie, wyniki pomiarów i osobę upoważnioną do udzielania informacji. Szczegółowy przebieg czynności w terenie i dokumentowanie ich wyników warto potwierdzić w WIOŚ.

Dziedziedziniec zakładu przemysłowego z szlabanem, wózkiem widłowym, zbiornikiem, klatką ze złomem i beczkami

Czy kontrola jest zapowiadana z wyprzedzeniem?

Zależy to od jej rodzaju. Przy kontroli planowej organ zawiadamia przedsiębiorcę o zamiarze jej wszczęcia (art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, w zw. z art. 9a ust. 1 ustawy o IOŚ). Kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od doręczenia zawiadomienia (art. 48 ust. 2 Prawa przedsiębiorców). Na wniosek przedsiębiorcy kontrola planowa może zostać wszczęta przed upływem 7 dni (art. 48 ust. 4).

Do kontroli pozaplanowych – na wniosek organów oraz interwencyjnych, m.in. po skardze, przy podejrzeniu zanieczyszczenia, przy poważnej awarii albo dla przeciwdziałania przestępstwu lub wykroczeniu – art. 48 Prawa przedsiębiorców nie stosuje się (art. 9a ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 1b–1c ustawy o IOŚ). Mogą więc odbyć się bez zawiadomienia.

Rodzaj kontroliZawiadomieniePodstawa
Planowatak; wszczęcie nie wcześniej niż po 7 dniach i nie później niż przed upływem 30 dni od doręczeniaart. 48 ust. 1–2 Prawa przedsiębiorców
Planowa na wniosek przedsiębiorcymożliwe wszczęcie przed upływem 7 dniart. 48 ust. 4 Prawa przedsiębiorców
Pozaplanowa (na wniosek organów, interwencyjna)art. 48 się nie stosuje, kontrola może odbyć się bez zawiadomieniaart. 9a ust. 2 ustawy o IOŚ

Opis zasad kontroli w praktyce znajdziesz też w artykule Co to jest kontrola BDO w firmie, który pokazuje przebieg kontroli inspekcji w innym obszarze działalności.

Jakie obowiązki sprawdza kontrola i jakie są skutki ich naruszenia?

Przedmiotem kontroli jest dotrzymywanie warunków pozwolenia. Art. 145 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. 2025 poz. 647) zobowiązuje prowadzącego instalację oraz użytkownika urządzenia do dotrzymywania standardów emisyjnych, wskazanych w przepisach wykonawczych, oraz do zapewnienia prawidłowej eksploatacji. Obejmuje ona m.in. stosowanie paliw, surowców lub materiałów ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko.

Jeśli podmiot korzysta ze środowiska z przekroczeniem lub naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu, ponosi oprócz opłaty administracyjną karę pieniężną (art. 276 ust. 2 Prawa ochrony środowiska). To odrębna sytuacja od braku wymaganego pozwolenia: w takim przypadku art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska przewiduje opłaty podwyższone o 500% za wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów.

Więcej o tym, jak odróżnić wezwanie od kary, przeczytasz w tekście Czy wezwanie z BDO oznacza karę.

Co zrobić teraz?

Warto sprawdzić w decyzji pozwolenia, czy Twoja instalacja wymaga pozwolenia zintegrowanego, bo od tego zależy zastosowanie art. 5a ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Następnie warto zweryfikować w WIOŚ właściwym dla miejsca instalacji, do której kategorii zagrożenia ją zaliczono. Od tego zależy, czy okres między kontrolami nie przekracza roku, czy 3 lat (art. 5a ust. 4).

Przydatne kroki:

  • porównaj bieżące wyniki emisji ze standardami i warunkami zapisanymi w pozwoleniu (art. 145 Prawa ochrony środowiska),
  • jeśli instalacja stwarza największe zagrożenie, przyjmij, że odstęp między kontrolami nie przekracza roku, a rzeczywisty termin wynika z planu WIOŚ (art. 5a ust. 4 ustawy o IOŚ),
  • po zawiadomieniu o kontroli planowej zaplanuj działania w oknie od 7 do 30 dni od doręczenia (art. 48 ust. 2 Prawa przedsiębiorców),
  • przy skardze lub awarii nie zakładaj, że kontrola będzie zapowiedziana (art. 9a ust. 2 ustawy o IOŚ).

Przykład ze stanu faktycznego, w którym brak zgłoszenia i numeru doprowadził do kontroli, znajdziesz w opisie firmy bez numeru BDO po kontroli WIOŚ. W razie wątpliwości co do zgodności instalacji z pozwoleniem warto skonsultować się z ekspertem od zgodności środowiskowej.

Zobacz też

Najczęściej zadawane pytania

Czy kontrola może odbyć się poza rocznym planem?

Tak. Art. 5a ust. 7 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska pozwala na kontrole pozaplanowe, m.in. po skardze, wniosku o interwencję lub poważnej awarii. Dotyczy to także stwierdzenia naruszeń wymogów pozwolenia zintegrowanego. Więcej o roli skarg i kontroli w artykule Brak kontroli a obowiązki BDO.

Czy rejestracja w EMAS zmienia częstotliwość kontroli?

Tak, w instalacjach wymagających pozwolenia zintegrowanego. Gdy prowadzącym instalację jest organizacja zarejestrowana w EMAS, okres między kontrolami nie przekracza 3 lat (art. 5a ust. 4 ustawy o IOŚ). Wniosek praktyczny: korzyść zależy od statusu prowadzącego, więc warto go wskazać we własnej dokumentacji. O innych obowiązkach przedsiębiorców przeczytasz w artykule Sprawozdanie opakowaniowe w BDO.

Czy podwyższona opłata o 500% to kara za przekroczenie warunków pozwolenia?

Nie. Art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647) dotyczy braku wymaganego pozwolenia i wprowadzania do powietrza gazów lub pyłów. Przekroczenie warunków pozwolenia reguluje art. 276 ust. 2, który przewiduje karę obok opłaty. Jak porządkować dokumentację odpadową, wyjaśnia tekst Jak dobrać kod odpadu.

Podstawa prawna i źródła

Piotr Chudeusz

Autor

Ekspert BDO. Od 2010 r. zajmuje się wyłącznie obowiązkami środowiskowymi firm.

Recenzja merytoryczna: Agnieszka Wolna, Ekspert BDO.

Piotr Chudeusz

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zapytaj eksperta

Piotr Chudeusz, Ekspert BDO — odpowiemy na pytanie o Twoją firmę. pon–pt 8:00–16:00.

500 544 321
LinkedInFacebookInstagramYouTube
Zarejestruj firmęZadzwoń
PIOTR CHUDEUSZ GRUPA PC
NIP: 8942959681 · REGON: 021337743 · Numer BDO: 000501652
ul. Jedności Narodowej 42/44 lok. 1A, 50-258 Wrocław,

Od 2010 roku wspieramy przedsiębiorców w zakresie rejestracji BDO, ewidencji odpadów, KOBiZE oraz obowiązków środowiskowych.