Instalacja z emisją bez pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska (art. 152 ust. 1 POŚ). Przedsiębiorca, którego działalność powoduje emisje, składa też roczny raport do Krajowej bazy KOBiZE bez względu na skalę (art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji).
Nowy kocioł lub agregat prądotwórczy spalający paliwo w firmie zwykle jest takim źródłem, a oficjalny formularz KOBiZE wprost wymienia agregat prądotwórczy wśród kategorii instalacji. Opłatę za korzystanie ze środowiska rozlicza się w wykazie według załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443).
Stan prawny na: 2026-10-16
Jakie są trzy obowiązki i na jakiej podstawie?
Montaż kotła lub agregatu nie uruchamia jednego „pakietu” obowiązków, tylko trzy odrębne, które łatwo pomylić. Poniższa tabela porządkuje, kogo i na jakiej podstawie dotyczą.
| Obowiązek | Kogo dotyczy | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Zgłoszenie instalacji organowi ochrony środowiska | instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, a która może negatywnie oddziaływać na środowisko | art. 152 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska |
| Roczny raport do Krajowej bazy KOBiZE | przedsiębiorca, którego działalność powoduje emisje – bez progu wielkości emisji, przychodu i skali | art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji |
| Wykaz i opłata za korzystanie ze środowiska | podmiot korzystający ze środowiska, w tym wprowadzający gazy lub pyły do powietrza; opłatę ustala sam i wnosi na rachunek urzędu marszałkowskiego, wykaz składa marszałkowi województwa | art. 273 ust. 1 pkt 1, art. 284 ust. 1 i art. 286 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443) |
Kiedy i komu zgłosić instalację?
Przepis jest krótki: instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 8 (art. 152 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska). Zastrzeżenie oznacza, że przed wysłaniem zgłoszenia warto sprawdzić, czy Twoja instalacja nie mieści się w wyjątku z ust. 8. Jeśli emisja z Twojego kotła lub agregatu wymaga pozwolenia, ta ścieżka nie jest właściwa – wtedy działa reżim pozwoleń.
Jak agregat i kocioł wyglądają w raporcie KOBiZE?
W formularzu raportu Krajowej bazy agregat prądotwórczy jest osobną kategorią obiektu, a „agregat prądotwórczy/silnik energetyczny” – odrębnym rodzajem źródła w ramach instalacji do spalania paliw, obok turbiny gazowej, silnika kogeneracyjnego i nagrzewnicy. Klasyfikacja nie zmienia samego obowiązku: dla przedsiębiorcy raportowanie wynika z art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami, a kategoria wskazuje tylko, którą część formularza wypełnić i czy raport może być uproszczony. Szersze tło znajdziesz w tekście o różnicach między BDO a KOBiZE oraz w opisie formularza KOBiZE.
Uproszczona wersja raportu jest możliwa dla kotłów, agregatów i pieców, ale tylko po łącznym spełnieniu trzech warunków: instalacja nie ma urządzeń ograniczających emisję, jej emisję da się automatycznie wyliczyć ze wskaźników KOBiZE, a łączna nominalna moc cieplna wszystkich takich instalacji w danym miejscu nie przekracza 0,5 MW przy nie więcej niż 10 takich instalacjach. To nie jest zwolnienie z raportu, tylko prostszy sposób jego złożenia.
Jak policzyć opłatę za korzystanie ze środowiska?
Rozporządzenie z 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443) przewiduje w załączniku nr 1 kilka tabel z różnym mechanizmem. Dla małych kotłów do 5 MW, które nie wymagają pozwolenia (tabela C), dla silników spalinowych w agregatach i maszynach (tabela D) oraz dla przeładunku benzyn (tabela B) nie ustala się osobno wielkości emisji. Opłata to dane o aktywności, czyli zużycie paliwa, razy stawka jednostkowa właściwa dla kategorii źródła i paliwa. Stawka ma już wbudowaną charakterystykę emisyjną tej kategorii.
Dla pozostałych źródeł, rozliczanych metodą ogólną (tabela A), wielkość emisji ustala się pomiarem albo ze wzoru: wskaźnik emisji razy dane o aktywności. W spalaniu paliw dane o aktywności to w praktyce zużycie paliwa i jego wartość opałowa. Prawo nie przedkłada pomiaru nad wskaźnik – wymaga tylko udokumentowania, skąd wzięto wskaźnik lub w jakich warunkach mierzono. Dla kotła, który wymaga pozwolenia, przepis nie wskazuje wprost, którą tabelą go rozliczyć, więc zakres warto potwierdzić z urzędem. Wykaz wypełnia się odrębnie dla każdej instalacji i każdego źródła emisji, ale w jednym formularzu.
Małe opłaty mają progi liczone osobno dla każdego rodzaju korzystania ze środowiska: jeśli roczna opłata nie przekracza 800 zł, nie wnosi się jej, a jeśli nie przekracza 100 zł, nie trzeba składać za ten rodzaj korzystania wykazu (art. 289 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska).
Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?
- Brak działalności powodującej emisje w danym roku. Wtedy nie ma przedmiotu raportu; formularz Krajowej bazy ma na to osobną opcję.
- Osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą. Jej obowiązek jest węższy i obejmuje wyłącznie eksploatację instalacji wymagającej pozwolenia lub źródła spalania paliw (art. 7 ust. 1a ustawy o systemie zarządzania emisjami w związku z art. 152 ust. 2b Prawa ochrony środowiska). Dla przedsiębiorcy, także prowadzącego jednoosobową działalność, takiego ograniczenia nie ma.
- Agregat używany tylko awaryjnie. Oficjalne materiały KOBiZE nie przewidują zwolnienia dla agregatów uruchamianych sporadycznie. Twierdzenie o takim zwolnieniu, spotykane na stronach doradczych, nie ma oparcia w przepisach.
- Upływ czasu. Obowiązek sporządzenia raportu za dany rok wygasa po 5 latach od końca roku, w którym powstał (art. 7 ust. 2c ustawy o systemie zarządzania emisjami). To limit czasowy, a nie zwolnienie w danym roku.
Przykład: firma montuje agregat
Firma usługowa kupuje agregat prądotwórczy na zasilanie awaryjne i instaluje go w siedzibie. Krok pierwszy: ustala, czy emisja z agregatu wymaga pozwolenia; jeśli nie, a instalacja może negatywnie oddziaływać na środowisko, składa zgłoszenie organowi ochrony środowiska. Krok drugi: ponieważ jest przedsiębiorcą, wpisuje agregat do rocznego raportu KOBiZE jako obiekt „agregat prądotwórczy”, bez względu na to, jak rzadko go uruchamia, i sprawdza, czy kwalifikuje się do wersji uproszczonej. Krok trzeci: do wykazu opłat wpisuje zużyte paliwo i stosuje stawkę właściwą dla kategorii silnika z tabeli D. Jeśli roczna opłata z tego tytułu nie przekracza 100 zł, wykazu za ten rodzaj korzystania nie składa, a przy kwocie do 800 zł nie wnosi opłaty (art. 289 ust. 1 Prawa ochrony środowiska).
Co zrobić teraz
Spisz urządzenia (rodzaj, paliwo, moc, data uruchomienia), ustal, czy któreś wymaga pozwolenia, i zbierz roczne zużycie paliwa. Z tym zestawem sprawdzisz, który z trzech obowiązków dotyczy Twojego przypadku. Przy nietypowej instalacji, na przykład z urządzeniami ograniczającymi emisję, przepisy mogą się różnić – przed złożeniem dokumentów warto sprawdzić aktualne brzmienie.
Jak możemy pomóc
Największy problem w praktyce to ustalenie, które części formularza i które tabele opłat dotyczą konkretnego urządzenia. Pomagamy przygotować raport do Krajowej bazy dla firm z kotłami i agregatami: Raport KOBiZE.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa – Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647)
- Ustawa o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 526)
- Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. 2019 poz. 2443)
Najczęściej zadawane pytania
Czy mały agregat firmy też trzeba raportować do KOBiZE?
Tak, jeśli firma jest przedsiębiorcą, a jej działalność powoduje emisje. Ustawa nie przewiduje progu wielkości emisji, przychodu ani skali działalności zwalniającego przedsiębiorcę z raportu (art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji). Agregat prądotwórczy jest w formularzu raportu osobną kategorią.
Czy agregat używany tylko awaryjnie jest zwolniony z raportu?
Nie ma na to oficjalnego potwierdzenia. W materiałach KOBiZE do formularza raportu nie występuje zwolnienie dla agregatów uruchamianych sporadycznie, a podstawą obowiązku pozostaje art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami. Klasyfikacja agregatu wpływa tylko na to, którą część formularza wypełnić i czy raport może być uproszczony.
Jak policzyć opłatę za mały kocioł lub silnik agregatu?
Według załącznika nr 1, tabele B, C i D, do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443) opłata to zużycie paliwa razy stawka jednostkowa właściwa dla kategorii źródła i paliwa, bez osobnego obliczania wielkości emisji. Tabela C dotyczy wyłącznie kotłów, które nie wymagają pozwolenia.
Kto jest zwolniony z raportu do Krajowej bazy?
Przedsiębiorca nie ma zwolnienia z powodu skali działalności. Brak obowiązku dotyczy podmiotu, który w danym roku w ogóle nie prowadził działalności powodującej emisje, oraz osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą w zakresie węższym niż przedsiębiorca (art. 7 ust. 1 i 1a ustawy o systemie zarządzania emisjami, w związku z art. 152 ust. 2b Prawa ochrony środowiska).
Czy można złożyć uproszczony raport dla kotłów i agregatów?
Tak, ale tylko gdy instalacje nie mają urządzeń ograniczających emisję, ich emisję można wyliczyć ze wskaźników KOBiZE, a łączna nominalna moc cieplna takich instalacji w jednym miejscu nie przekracza 0,5 MW przy nie więcej niż 10 instalacjach. Uproszczenie dotyczy sposobu złożenia raportu i nie zwalnia z obowiązku z art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami; jego warunki opisuje oficjalny Poradnik KOBiZE do formularza raportu.
Masz pytania o rejestrację BDO lub aktualizację wpisu? Skontaktuj się z naszym ekspertem — bezpłatnie.
Sprawdź obowiązki BDO →
