System kaucyjny obejmuje trzy rodzaje opakowań: jednorazowe butelki plastikowe na napoje do 3 l, puszki metalowe do 1 l i szklane butelki zwrotne do 1,5 l. Wykaz określa załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2026 poz. 174), a plastikowe butelki są objęte razem z zakrętkami.
Stan prawny na: 2026-10-13
Jakie trzy kategorie opakowań wymienia załącznik nr 1a?
O tym, czy dane opakowanie wchodzi do systemu kaucyjnego, decyduje wykaz w załączniku nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (załącznik w brzmieniu z ustawy z dnia 9 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174). Liczą się trzy cechy opakowania: materiał, przeznaczenie na napój i maksymalna pojemność. Opakowanie, które mieści się w którejś z trzech kategorii, jest objęte systemem. Opakowanie spoza wykazu nie jest.
| Kategoria | Materiał i rodzaj | Maksymalna pojemność | Podstawa |
|---|---|---|---|
| 1 | Jednorazowe butelki plastikowe na napoje, razem z zakrętkami | do 3 l | załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2026 poz. 174) |
| 2 | Puszki metalowe | do 1 l | załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2026 poz. 174) |
| 3 | Szklane butelki zwrotne, czyli wielokrotnego użytku | do 1,5 l | załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2026 poz. 174) |
Tabela 1. Opakowania objęte systemem kaucyjnym wraz z podstawą prawną.
Ten sam załącznik wyznacza poziomy zbiórki: 77% w latach 2025-2028 i 90% od 2029 r. (załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 174).
Jak sprawdzić, czy moje opakowanie jest w systemie?
Weź opakowanie, które wprowadzasz do obrotu lub sprzedajesz, i przejdź trzy pytania.
1. Z czego jest zrobione? Plastik, metal czy szkło. Karton, torebka lub worek nie pojawiają się w żadnej z trzech kategorii.
2. Czy to opakowanie na napój? Wykaz mówi o butelkach na napoje i o puszkach, więc wprost w ten sposób ustala się zakres.
3. Jaka jest pojemność? Plastikowa butelka jednorazowa mieści się w wykazie do 3 l, puszka do 1 l, szklana butelka zwrotna do 1,5 l. Butelka plastikowa o pojemności większej niż 3 l albo puszka większa niż 1 l nie spełnia warunku z wykazu.
Jeśli odpowiedzi prowadzą do jednej z kategorii, opakowanie jest objęte systemem. Jeśli opakowanie jest nietypowe, na przykład zawiera napój mleczny, nie zakładaj z góry żadnego rozstrzygnięcia: sprawdź je w brzmieniu załącznika nr 1a w tekście jednolitym ustawy (Dz.U. 2026 poz. 619) i zapytaj urząd marszałka województwa, zanim ustalisz swoje obowiązki.
Czy szklane butelki wielokrotnego użytku mają wyjątek?
Udział w scentralizowanym systemie kaucyjnym dla szklanych opakowań wielokrotnego użytku, czyli kategorii 3 z tabeli, jest dobrowolny do 31 grudnia 2028 r. (art. 40h ust. 2a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 174, w brzmieniu obowiązującym od 18 lutego 2026 r.). Dobrowolność nie oznacza zwolnienia z obowiązku. Podmiot, który nie przystępuje do systemu, jest kierowany do alternatywnej ścieżki: własnej zbiórki opakowań (art. 34 ust. 2d tej ustawy).
Wyjątek dotyczy wyłącznie szklanych butelek wielokrotnego użytku. Plastikowe butelki jednorazowe i puszki metalowe zostają w systemie obowiązkowo. Ten artykuł nie opisuje stanu prawnego po 31 grudnia 2028 r.
Jakie obowiązki ma sklep?
Zakres obowiązków sklepu zależy od powierzchni sprzedaży (art. 44 ust. 1, 2, 2a i 3 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 619):
- Sklep o powierzchni sprzedaży do 200 m2 włącznie musi co najmniej pobierać kaucję. Zwracanie kaucji i zbieranie pustych opakowań jest dla niego dobrowolne, z wyjątkiem szklanych butelek wielokrotnego użytku, dla których musi także zwracać kaucję i zbierać puste butelki.
- Sklep o powierzchni powyżej 200 m2 musi pobierać i zwracać kaucję oraz zbierać puste opakowania i odpady opakowaniowe.
- Sklep detaliczny powyżej 2000 m2 musi dodatkowo, na własny koszt, prowadzić selektywne zbieranie odpadów opakowaniowych po produktach ze swojej oferty. Nie dotyczy to opakowań objętych systemem kaucyjnym.
Próg to „powyżej 200 m2″, więc sklep o powierzchni dokładnie 200 m2 należy do grupy mniejszej i też musi pobierać kaucję. W systemie zbierania butelek wielokrotnego użytku każdy sklep oferujący te napoje przyjmuje puste opakowania po napojach oferowanych w danej jednostce i zwraca kwotę bez dowodu zakupu (art. 44 ust. 2a, od 18 lutego 2026 r.).
Od kiedy działa system kaucyjny?
System kaucyjny wystartował 1 października 2025 r., a nie 1 stycznia 2025 r. Pierwsza data była planowana, ale nigdy nie obowiązywała. Wcześniej system nie mógł legalnie ruszyć (art. 40g ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi w brzmieniu z ustawy z dnia 23 grudnia 2024 r., Dz.U. 2024 poz. 1911).
Przykład
Firma rozlewa wodę do jednorazowych butelek plastikowych o pojemności 1,5 l z zakrętkami i do puszek aluminiowych o pojemności 0,5 l. Obie pozycje mieszczą się w kategoriach 1 i 2 z tabeli, więc podlegają systemowi kaucyjnemu. Ta sama firma ma też napój w kartonie: karton nie występuje w żadnej z trzech kategorii. Gdyby firma sprzedawała także wodę w szklanych butelkach zwrotnych 1 l, udział w scentralizowanym systemie byłby dla tej pozycji dobrowolny do 31 grudnia 2028 r., z odesłaniem do własnej zbiórki.
Co zrobić teraz
1. Spisz opakowania, które wprowadzasz do obrotu lub sprzedajesz, z materiałem i pojemnością.
2. Porównaj każde z trzech kategorii z Tabeli 1.
3. Przy szklanych butelkach wielokrotnego użytku zdecyduj, czy przystępujesz do systemu, czy wybierasz własną zbiórkę.
4. Jeśli prowadzisz sklep, ustal swój próg powierzchni sprzedaży.
5. Sprawdź, jak opakowania wpływają na Twoje obowiązki w BDO, w artykułach: BDO a import towarów w opakowaniach, BDO dla gastronomii i opakowania, sprawozdanie roczne i opłata produktowa za opakowania oraz ogólne omówienie systemu kaucyjnego w BDO.
Podstawa prawna i źródła
Najczęściej zadawane pytania
Czy szklane butelki zwrotne muszą być w systemie kaucyjnym?
Do 31 grudnia 2028 r. udział szklanych opakowań wielokrotnego użytku w scentralizowanym systemie jest dobrowolny (art. 40h ust. 2a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 174). Podmiot, który nie przystępuje, nie jest zwolniony z obowiązku: kieruje się go do własnej zbiórki opakowań (art. 34 ust. 2d). Plastikowych butelek jednorazowych i puszek metalowych wyjątek nie obejmuje.
Czy puszka większa niż 1 litr albo butelka plastikowa powyżej 3 litrów podlega systemowi?
Wykaz w załączniku nr 1a ogranicza puszki metalowe do 1 l, a jednorazowe butelki plastikowe do 3 l, szklane butelki zwrotne do 1,5 l (Dz.U. 2026 poz. 174). Opakowanie większe niż limit dla swojej kategorii nie mieści się w wykazie. Przy opakowaniach nietypowych sprawdź brzmienie załącznika w tekście jednolitym ustawy (Dz.U. 2026 poz. 619) i zapytaj urząd marszałka województwa.
Masz pytania o rejestrację BDO lub aktualizację wpisu? Skontaktuj się z naszym ekspertem — bezpłatnie.
Sprawdź obowiązki BDO →
