Sprawdź, czy Twoje opakowania są w załączniku nr 1a, a potem przystąp do systemu prowadzonego przez podmiot reprezentujący. System działa od 1 października 2025 r. (art. 40g ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi) i obejmuje plastikowe butelki jednorazowe do 3 l, puszki metalowe do 1 l i szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 l (załącznik nr 1a).
Stan prawny na: 2026-10-04
Przystąpienie to w praktyce kilka decyzji podjętych w ustalonej kolejności: najpierw kwalifikujesz opakowania, potem ustalasz, czy udział jest dla Ciebie obowiązkowy, następnie dołączasz do systemu operatora i ustawiasz obowiązki w sklepie. Ogólne zasady systemu – rolę operatora, poziomy zbiórki i pozostałe obowiązki – omawiamy w przewodniku system kaucyjny w BDO. Poniżej skupiamy się na samym przystąpieniu.
Jak wygląda przystąpienie do systemu kaucyjnego krok po kroku?
| Krok | Co zrobić | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| 1 | Sprawdź, czy Twoje opakowania na napoje są w załączniku nr 1a | załącznik nr 1a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi |
| 2 | Ustal, czy udział jest dla Ciebie obowiązkowy, czy dobrowolny | art. 40g ust. 1 i art. 40h ust. 2a–2b ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi |
| 3 | Przystąp do systemu prowadzonego przez podmiot reprezentujący | art. 40j ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi |
| 4 | Ustal obowiązki swojego sklepu według powierzchni sprzedaży | art. 44 ust. 1, 2, 2a i 3 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi |
| 5 | Doliczaj kaucję w wysokości z rozporządzenia | rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska (Dz.U. 2024 poz. 1046) |
Schemat: kolejność przystąpienia do systemu kaucyjnego z podstawą prawną poszczególnych kroków, stan prawny na 2026-10-04.
Krok 1. Czy Twoje opakowania są objęte systemem?
Systemem kaucyjnym są objęte trzy rodzaje opakowań wymienione w załączniku nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174):
| Opakowanie | Pojemność | Udział w systemie |
|---|---|---|
| Jednorazowe butelki z tworzyw sztucznych na napoje, z zakrętkami | do 3 l | obowiązkowy |
| Puszki metalowe na napoje | do 1 l | obowiązkowy |
| Szklane butelki wielokrotnego użytku na napoje | do 1,5 l | dobrowolny do 31 grudnia 2028 r. (art. 40h ust. 2a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 174) |
Zestawienie: opakowania objęte systemem kaucyjnym według załącznika nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2026 poz. 174), stan prawny na 2026-10-04.
Jeżeli żadne z Twoich opakowań nie mieści się w tych trzech pozycjach, nie przystępujesz do systemu w zakresie tych produktów. Ten sam załącznik ustala poziomy zbiórki, które system ma osiągać: 77% w latach 2025–2028 i 90% od 2029 r. (załącznik nr 1a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 174).
Krok 2. Od kiedy i czy udział jest dla Ciebie obowiązkowy?
System kaucyjny działa od 1 października 2025 r. Art. 40g ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 9 lit. c ustawy z dnia 23 grudnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1911), definiuje uruchomienie systemu jako dzień, od którego system prowadzi podmiot reprezentujący, nie wcześniej niż 1 października 2025 r. Wcześniej planowana data 1 stycznia 2025 r. nigdy nie zaczęła obowiązywać – jeżeli trafisz na nią w starszych materiałach, pomiń ją.
Dla jednorazowych butelek z tworzyw sztucznych i puszek metalowych udział jest obowiązkowy. Inaczej jest ze szklanymi butelkami wielokrotnego użytku: od 18 lutego 2026 r. przystąpienie do systemu utworzonego przez podmiot reprezentujący jest dla tych produktów dobrowolne do 31 grudnia 2028 r. (art. 40h ust. 2a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, dodany ustawą z dnia 9 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174). Dobrowolność nie oznacza zwolnienia z obowiązków: kto z niej skorzysta i nie przystąpi, realizuje obowiązki dla tych opakowań we własnej zbiórce, na zasadach art. 34 ust. 2d tej ustawy (art. 40h ust. 2b).
Krok 3. Jak dołączyć do systemu podmiotu reprezentującego?
System kaucyjny prowadzi podmiot reprezentujący, który musi uzyskać zezwolenie ministra właściwego do spraw klimatu, wydawane w drodze decyzji administracyjnej (art. 40j ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Przystępujesz więc do systemu prowadzonego przez podmiot reprezentujący, który posiada zezwolenie z art. 40j ust. 1 (art. 40g ust. 2 pkt 5 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Formę i warunki przystąpienia ustalasz z wybranym podmiotem reprezentującym.
W praktyce ten krok oznacza wybór podmiotu reprezentującego, który ma zezwolenie, i ustalenie z nim warunków przystąpienia dla Twoich opakowań z kroku 1. Przed podpisaniem sprawdź w decyzji lub na stronie operatora, że zezwolenie zostało wydane (art. 40j ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Dane firmy w rejestrze BDO to osobna sprawa – jeśli przy okazji się zmieniły, przyda się instrukcja jak zaktualizować wpis w BDO, a dostęp do konta opisuje poradnik BDO logowanie krok po kroku.
Krok 4. Jakie obowiązki ma Twój sklep?
Jeżeli sprzedajesz napoje w opakowaniach objętych systemem, zakres udziału sklepu zależy od powierzchni sprzedaży (art. 44 ust. 1, 2, 2a i 3 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619; obowiązuje od 1 października 2025 r.):
| Powierzchnia sprzedaży | Pobieranie kaucji | Zwrot kaucji i zbieranie pustych opakowań | Dodatkowy obowiązek |
|---|---|---|---|
| nie większa niż 200 m2 | obowiązkowe | dobrowolne – z wyjątkiem szklanych butelek wielokrotnego użytku, dla których obowiązkowe | – |
| powyżej 200 m2 | obowiązkowe | obowiązkowe | – |
| sklep detaliczny powyżej 2000 m2 | obowiązkowe | obowiązkowe | selektywne zbieranie na własny koszt odpadów opakowaniowych po produktach z oferty, z wyłączeniem opakowań objętych systemem kaucyjnym |
Zestawienie: obowiązki sklepu w systemie kaucyjnym według powierzchni sprzedaży (art. 44 ust. 1–3 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 619), stan prawny na 2026-10-04.
Próg brzmi „powyżej 200 m2”, więc sklep o powierzchni dokładnie 200 m2 należy do pierwszej grupy (art. 44 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 619). Mały sklep nie jest jednak z systemu wyłączony – musi co najmniej pobierać kaucję. Od 18 lutego 2026 r. w systemie zbierania butelek wielokrotnego użytku sklep oferujący napoje w takich butelkach przyjmuje puste opakowania po napojach oferowanych w tej jednostce i zwraca kwotę bez dowodu zakupu (art. 44 ust. 2a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, dodany ustawą Dz.U. 2026 poz. 174).
Krok 5. Jaką kaucję doliczać?
Wysokość kaucji określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 lipca 2024 r. w sprawie wysokości kaucji (Dz.U. 2024 poz. 1046, § 1), wydane na podstawie art. 40m ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi: 0,50 zł za jednorazową butelkę z tworzyw sztucznych do 3 l i za puszkę metalową do 1 l oraz 1 zł za szklaną butelkę wielokrotnego użytku do 1,5 l. Pozostałe zasady rozliczeń kaucji opisuje przewodnik system kaucyjny w BDO.
Wyjątki i przypadki brzegowe
- Szklane butelki wielokrotnego użytku: przystąpienie dobrowolne do 31 grudnia 2028 r., ale bez zwolnienia z obowiązku – kto nie przystąpi, prowadzi własną zbiórkę na zasadach art. 34 ust. 2d (art. 40h ust. 2a–2b ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 174). Plastikowe butelki i puszki metalowe takiego wyjątku nie mają.
- Sklep o powierzchni do 200 m2 włącznie musi pobierać kaucję; zwrot i zbieranie pustych opakowań są dla niego dobrowolne, poza szklanymi butelkami wielokrotnego użytku (art. 44 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 619).
- Opakowania spoza trzech pozycji załącznika nr 1a nie są objęte systemem kaucyjnym (załącznik nr 1a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 174). Przy napojach mlecznych sprawdź pozycję opakowania bezpośrednio w załączniku, zanim przystąpisz do systemu operatora.
Jednorazowe opakowania na napoje mogą podlegać też odrębnym przepisom – opłatę wynikającą z dyrektywy SUP omawiamy w tekście dyrektywa SUP w BDO, a ewidencję odpadów w poradniku ewidencja odpadów w BDO krok po kroku.
Przykład: rozlewnia soków ze sklepem firmowym
Rozlewnia sprzedaje soki w jednorazowych butelkach z tworzyw sztucznych i w szklanych butelkach wielokrotnego użytku, a przy zakładzie prowadzi mały sklep firmowy o powierzchni nie większej niż 200 m2.
1. Kwalifikacja: obie butelki są w załączniku nr 1a, o ile mieszczą się w limitach pojemności – plastik do 3 l, szkło do 1,5 l (załącznik nr 1a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).
2. Obowiązek: dla butelek z tworzyw udział jest obowiązkowy; dla szkła wielokrotnego użytku rozlewnia wybiera do 31 grudnia 2028 r. między przystąpieniem a własną zbiórką według art. 34 ust. 2d (art. 40h ust. 2a–2b ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).
3. Przystąpienie: przystępuje do systemu prowadzonego przez podmiot reprezentujący, który ma zezwolenie z art. 40j ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.
4. Sklep firmowy: pobiera kaucję; zwrot i przyjmowanie pustych butelek z tworzyw są dla niego dobrowolne, ale szklane butelki wielokrotnego użytku musi przyjmować i zwracać za nie kaucję (art. 44 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 619).
5. Kaucja: 0,50 zł za butelkę z tworzyw i 1 zł za butelkę szklaną wielokrotnego użytku (Dz.U. 2024 poz. 1046, § 1).
Co zrobić teraz?
1. Spisz wszystkie opakowania napojów, które wprowadzasz lub sprzedajesz, i porównaj je z trzema pozycjami załącznika nr 1a.
2. Dla szklanych butelek wielokrotnego użytku podejmij decyzję: przystąpienie do systemu albo własna zbiórka – do 31 grudnia 2028 r. (art. 40h ust. 2a–2b ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).
3. Wybierz podmiot reprezentujący z zezwoleniem (art. 40j ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi) i ustal z nim warunki przystąpienia.
4. Zmierz powierzchnię sprzedaży sklepu i ustaw obowiązki według tabeli z kroku 4.
5. Ustaw w kasie kaucję 0,50 zł lub 1 zł według rodzaju opakowania (Dz.U. 2024 poz. 1046).
Nie masz pewności, czy przystąpienie do systemu zmienia Twoje obowiązki rejestrowe w BDO? Zostaw kontakt – oddzwonimy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy system kaucyjny obowiązywał już od 1 stycznia 2025 r.?
Nie. Art. 40g ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23 grudnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1911), pozwala uruchomić system nie wcześniej niż 1 października 2025 r. i tego dnia system wystartował. Data 1 stycznia 2025 r. była planowana, ale nigdy nie zaczęła obowiązywać.
Czy muszę przystąpić do systemu, jeśli sprzedaję napoje w szklanych butelkach zwrotnych?
Do 31 grudnia 2028 r. nie musisz – dla szklanych butelek wielokrotnego użytku przystąpienie jest dobrowolne (art. 40h ust. 2a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 174). Jeżeli nie przystąpisz, nie jesteś zwolniony z obowiązku: realizujesz go we własnej zbiórce na zasadach art. 34 ust. 2d (art. 40h ust. 2b). Dla jednorazowych butelek z tworzyw i puszek metalowych udział pozostaje obowiązkowy.
Czy mały sklep musi przyjmować puste butelki i puszki?
Sklep o powierzchni sprzedaży nie większej niż 200 m2 musi pobierać kaucję, a zwrot kaucji i zbieranie pustych opakowań są dla niego dobrowolne. Wyjątek dotyczy szklanych butelek wielokrotnego użytku – te musi przyjmować i zwracać za nie kaucję (art. 44 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 619). Sklep powyżej 200 m2 musi zwracać kaucję i zbierać puste opakowania (art. 44 ust. 2).
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619) – art. 34 ust. 2d, art. 40g ust. 1, art. 40h ust. 2a–2b, art. 40j, art. 40m ust. 2, art. 44 ust. 1, 2, 2a i 3 oraz załącznik nr 1a.
- Ustawa z dnia 23 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2024 poz. 1911) – art. 1 pkt 9 lit. c.
- Ustawa z dnia 9 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, ustawy o odpadach oraz ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 174).
- Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 lipca 2024 r. w sprawie wysokości kaucji dla poszczególnych rodzajów opakowań objętych systemem kaucyjnym (Dz.U. 2024 poz. 1046).
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.
Masz pytania o rejestrację BDO lub aktualizację wpisu? Skontaktuj się z naszym ekspertem — bezpłatnie.
Sprawdź obowiązki BDO →
