Ponowne użycie dotyczy produktów, które nie są odpadami, a recykling to odzysk, w którym odpady są ponownie przetwarzane na nowe materiały (art. 3 ust. 1 pkt 18 i 23 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach).
Według art. 3 ust. 1 pkt 18 tej ustawy ponowne użycie to wykorzystywanie produktów lub części produktów niebędących odpadami ponownie do tego samego celu, do którego były przeznaczone. Według art. 3 ust. 1 pkt 23 recykling to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach.
Stan prawny na: 2026-10-16
Czym różnią się obie definicje?
Oba pojęcia występują w ustawie o odpadach, ale opisują różne sytuacje. Rozstrzyga o tym przede wszystkim jedno pytanie: czy przedmiot jest już odpadem.
| Pojęcie | Czy chodzi o odpad? | Co dzieje się z przedmiotem | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Ponowne użycie | Nie, produkt lub jego część nie jest odpadem | Jest wykorzystywany ponownie do tego samego celu, do którego był przeznaczony | art. 3 ust. 1 pkt 18 ustawy o odpadach |
| Przygotowanie do ponownego użycia | Tak, produkt wcześniej stał się odpadem | Jest sprawdzany, czyszczony lub naprawiany, aby mógł być ponownie wykorzystany bez innych czynności wstępnego przetwarzania | art. 3 ust. 1 pkt 22 ustawy o odpadach |
| Recykling | Tak, przetwarzane są odpady | Odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje do pierwotnego lub innego celu | art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o odpadach |
Co oznacza ponowne użycie?
Ponowne użycie wymaga łącznie dwóch rzeczy: przedmiot nie jest odpadem oraz służy do tego samego celu, do którego był przeznaczony (art. 3 ust. 1 pkt 18 ustawy o odpadach). Jeśli przedmiot ma zostać użyty do innego celu, nie jest to ponowne użycie w rozumieniu tej definicji.
Między ponownym użyciem a recyklingiem stoi pojęcie przygotowania do ponownego użycia. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 22 ustawy o odpadach jest to odzysk polegający na sprawdzeniu, czyszczeniu lub naprawie. Dotyczy produktów lub części produktów, które wcześniej stały się odpadami, a po zabiegu mogą być ponownie wykorzystywane bez jakichkolwiek innych czynności wstępnego przetwarzania. Ta różnica ma znaczenie, bo przygotowanie do ponownego użycia jest odzyskiem, a samo ponowne użycie dotyczy produktów niebędących odpadami.
Co oznacza recykling i czego nie obejmuje?
Według art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o odpadach recykling jest rodzajem odzysku. Odzysk to według art. 3 ust. 1 pkt 14 tej ustawy jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub aby odpady zostały przygotowane do spełnienia takiej funkcji.
Definicja recyklingu ma swoje granice. Obejmuje ponowne przetwarzanie materiału organicznego (recykling organiczny). Nie obejmuje natomiast odzysku energii ani ponownego przetwarzania na materiały, które mają być wykorzystane jako paliwa lub do prac ziemnych (art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o odpadach). Spalenie odpadów w celu uzyskania energii nie jest więc recyklingiem, nawet jeśli jest formą odzysku energii.
Jak odróżnić oba pojęcia w praktyce?
To wskazówka praktyczna wynikająca z definicji, a nie osobny przepis. Zadaj sobie kolejno trzy pytania:
1. Czy przedmiot jest odpadem? Jeśli nie, a ma służyć do tego samego celu co dotąd, mówimy o ponownym użyciu.
2. Jeśli przedmiot stał się odpadem, ale po sprawdzeniu, czyszczeniu lub naprawie może znów służyć bez dalszego przetwarzania, jest to przygotowanie do ponownego użycia.
3. Jeśli odpad jest przetwarzany na produkty, materiały lub substancje, mówimy o recyklingu, chyba że przetwarzanie służy odzyskowi energii albo wytworzeniu paliw lub materiału do prac ziemnych.
Przykład ilustracyjny: paleta, która po sprawdzeniu trafia do kolejnego transportu jako paleta, nie jest odpadem i służy temu samemu celowi, więc pasuje do definicji ponownego użycia. Odpady z tworzyw przetworzone na granulat, z którego powstają nowe wyroby, odpowiadają definicji recyklingu. Przy sytuacjach granicznych, na przykład gdy trudno ocenić, czy przedmiot jest jeszcze produktem, czy już odpadem, warto skonsultować kwalifikację ze specjalistą.
Co zrobić z tą wiedzą w firmie?
Wybierz jeden przedmiot lub strumień odpadów, który spotykasz w swojej firmie, i przejdź przez trzy pytania powyżej. Zapisz, do której z trzech kategorii pasuje. Taka kwalifikacja pomaga czytać dokumenty i obowiązki związane z gospodarką odpadami, o których piszemy w artykułach czym jest BDO i BDO dla wytwórców odpadów. Jeśli następnym krokiem jest oznaczenie odpadu, zobacz jak dobrać kod odpadu.
Podstawa prawna i źródła
Masz pytania o rejestrację BDO lub aktualizację wpisu? Skontaktuj się z naszym ekspertem — bezpłatnie.
Sprawdź obowiązki BDO →
