Odzysk materiałów to według art. 3 ust. 1 pkt 15a ustawy o odpadach każdy odzysk inny niż odzysk energii i przetwarzanie na paliwa.
Stan prawny na: 2026-10-16
Pełna definicja brzmi tak: odzysk materiałów to każdy odzysk inny niż odzysk energii i ponowne przetwarzanie na materiały, które mogą zostać wykorzystane jako paliwa lub inne środki wytwarzania energii. Obejmuje w szczególności przygotowanie do ponownego użycia, recykling i prace ziemne (art. 3 ust. 1 pkt 15a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach). Pojęcie to jest więc szersze niż samo „recykling” i węższe niż samo „odzysk”, bo wyłącza te procesy, w których odpad służy do wytworzenia energii.
Jak zbudowana jest definicja odzysku materiałów?
Definicja ma dwie części: wyłączenie i przykładowy wykaz. Odzysk materiałów jest „odzyskiem” w rozumieniu ustawy, czyli procesem, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów albo zostały przygotowane do takiej funkcji (art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy o odpadach). Z tego szerokiego pojęcia ustawa odejmuje dwie grupy: odzysk energii oraz ponowne przetwarzanie na materiały, które mogą zostać użyte jako paliwa lub inne środki wytwarzania energii.
Wykaz zawiera trzy procesy, ale słowa „w szczególności” oznaczają, że nie jest zamknięty. Poszczególne elementy ustawa definiuje osobno, co widać w tabeli.
| Pojęcie | Podstawa prawna | Co oznacza | Relacja do odzysku materiałów |
|---|---|---|---|
| Odzysk | art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy o odpadach | proces, w którym odpady służą użytecznemu zastosowaniu zamiast innych materiałów albo są do tego przygotowywane | pojęcie nadrzędne |
| Odzysk materiałów | art. 3 ust. 1 pkt 15a ustawy o odpadach | każdy odzysk inny niż odzysk energii i przetwarzanie na paliwa | pojęcie omawiane w tym tekście |
| Przygotowanie do ponownego użycia | art. 3 ust. 1 pkt 22 ustawy o odpadach | sprawdzenie, czyszczenie lub naprawa, po których produkty lub ich części mogą być użyte ponownie bez innych czynności wstępnego przetwarzania | wchodzi w skład |
| Recykling | art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o odpadach | ponowne przetworzenie odpadów na produkty, materiały lub substancje, także organiczne | wchodzi w skład |
| Prace ziemne | art. 3 ust. 1 pkt 15a ustawy o odpadach | wymienione w definicji odzysku materiałów | wchodzą w skład, ale nie są recyklingiem |
| Odzysk energii | art. 3 ust. 1 pkt 15a ustawy o odpadach | wyłączony z odzysku materiałów | nie wchodzi w skład |
Czym odzysk materiałów różni się od recyklingu?
Recykling to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach. Obejmuje to ponowne przetwarzanie materiału organicznego, czyli recykling organiczny. Nie obejmuje odzysku energii ani przetwarzania na materiały, które mają być wykorzystane jako paliwa lub do prac ziemnych (art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o odpadach).
Z zestawienia obu definicji wynika, że każdy recykling jest odzyskiem materiałów, ale odwrotnie już nie. Przygotowanie do ponownego użycia i prace ziemne należą do odzysku materiałów, a recyklingiem nie są. Prace ziemne różnią się od pozostałych dwóch tym, że ustawa wyłącza je z recyklingu, a jednocześnie wprost wymienia w odzysku materiałów.
Przykłady z praktyki firmy
To przykłady ilustracyjne, które pokazują, jak czytać definicje. Nie zastępują oceny konkretnego procesu.
- Zużyte kartony przetworzone na nowy papier. Odpady są ponownie przetwarzane na materiał, więc to recykling, a zatem także odzysk materiałów.
- Uszkodzone palety, które po sprawdzeniu i naprawie wracają do użycia. To przygotowanie do ponownego użycia, czyli również odzysk materiałów. Warunek z definicji: produkty są przygotowywane do ponownego wykorzystania bez innych czynności wstępnego przetwarzania.
- Odpady przetworzone na materiał, który ma służyć jako paliwo. Taki proces jest wyłączony z odzysku materiałów.
- Odpady wykorzystane do prac ziemnych. Mieszczą się w odzysku materiałów, lecz nie są recyklingiem.
Co zrobić z tą wiedzą?
Gdy w dokumentach odpadów albo w sprawozdaniu widzisz proces odzysku, porównaj jego opis z powyższymi definicjami i ustal, czy chodzi o odzysk materiałów, czy o odzysk energii. Dopiero na tej podstawie możesz poprawnie opisać sposób zagospodarowania odpadów u siebie albo u odbiorcy. Jeśli opis procesu budzi wątpliwości, skonsultuj go z doradcą środowiskowym, zanim wpiszesz go do dokumentu.
Jeśli dopiero porządkujesz swoje obowiązki, zacznij od tekstu czym jest BDO, a przy opisie własnych odpadów pomoże jak dobrać kod odpadu. Jeśli sam wytwarzasz odpady, przyda się też tekst BDO dla wytwórców odpadów.
Najczęściej zadawane pytania
Co dokładnie obejmuje odzysk materiałów?
Obejmuje przygotowanie do ponownego użycia, recykling i prace ziemne, a granicą jest odzysk energii oraz przetwarzanie na materiały użyte jako paliwa (art. 3 ust. 1 pkt 15a ustawy o odpadach). Wymienione procesy to przykłady, więc wykaz nie jest zamknięty.
Podstawa prawna i źródła
Masz pytania o rejestrację BDO lub aktualizację wpisu? Skontaktuj się z naszym ekspertem — bezpłatnie.
Sprawdź obowiązki BDO →
