Kontrola warunków pozwolenia emisyjnego – jak przebiega
W skrócie
Kontrola przestrzegania warunków pozwolenia emisyjnego w instalacjach wymagających pozwolenia zintegrowanego przebiega według rocznego planu kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (art. 5a ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska). Okres między kontrolami nie przekracza roku dla instalacji największego zagrożenia, a 3 lat dla organizacji z EMAS lub instalacji najmniejszego zagrożenia (art. 5a ust. 4).
Przepisy, na których opiera się ten artykuł, dotyczą instalacji wymagających pozwolenia zintegrowanego oraz zakładów o zwiększonym i dużym ryzyku. Jeśli Twoja instalacja ma inny rodzaj pozwolenia, harmonogram kontroli warto potwierdzić w wojewódzkim inspektoracie ochrony środowiska (WIOŚ) właściwym dla miejsca jej położenia.
Kogo dotyczą programy kontroli planowych?
Zgodnie z art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz.U. 2024 poz. 425) wojewódzki inspektor ochrony środowiska sporządza programy kontroli planowych. Robi to na podstawie rocznego planu kontroli, a dotyczy to instalacji wymagających pozwolenia zintegrowanego oraz zakładów o zwiększonym i dużym ryzyku.
Program obejmuje częstotliwość kontroli w terenie dla różnych rodzajów zakładów i instalacji. W praktyce oznacza to, że prowadzący takie instalacje mogą spodziewać się wizyt wynikających z harmonogramu przygotowanego z góry na dany rok. Przepis obowiązuje od 6 października 2015 r.
Jak często Inspekcja kontroluje instalację?
Częstotliwość zależy od zagrożenia, jakie stwarza instalacja, oraz od statusu jej prowadzącego. Art. 5a ust. 4 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. 2024 poz. 425) stanowi, że w odniesieniu do instalacji wymagających pozwolenia zintegrowanego okres pomiędzy kontrolami nie przekracza wskazanych granic.
| Rodzaj instalacji | Okres między kontrolami | Podstawa |
|---|---|---|
| Instalacje stwarzające największe zagrożenie | nie przekracza roku | art. 5a ust. 4 ustawy o IOŚ |
| Instalacje, których prowadzącym jest organizacja zarejestrowana w EMAS | nie przekracza 3 lat | art. 5a ust. 4 ustawy o IOŚ |
| Instalacje stwarzające najmniejsze zagrożenie | nie przekracza 3 lat | art. 5a ust. 4 ustawy o IOŚ |
EMAS to system ekozarządzania i audytu. Wniosek praktyczny: status prowadzącego instalację wpływa na kategorię, w której mieści się okres między kontrolami, więc warto sprawdzić go w decyzji i w WIOŚ.
Kiedy kontrola jest pozaplanowa?
Art. 5a ust. 7 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska stanowi, że kontrole pozaplanowe przeprowadza się w szczególności w celu jak najszybszego zbadania skarg i wniosków o interwencje oraz w razie wystąpienia poważnych awarii. Powodem może być też stwierdzenie naruszeń wymogów określonych w pozwoleniach zintegrowanych. W stosownych przypadkach kontrolę przeprowadza się również przed udzieleniem lub zmianą pozwolenia zintegrowanego.
Wniosek praktyczny: samo zgłoszenie skargi albo awaria w zakładzie może uruchomić kontrolę poza harmonogramem, niezależnie od tego, kiedy zaplanowano kolejną wizytę. Przepis obowiązuje od 5 września 2014 r.
Kto i jak przeprowadza kontrolę w terenie?
Organami Inspekcji Ochrony Środowiska są Główny Inspektor Ochrony Środowiska oraz wojewódzki inspektor ochrony środowiska (art. 3 ustawy o IOŚ). Kontrolę wykonują oni oraz upoważnieni przez nich inspektorzy (art. 9 ust. 1d tej ustawy).
Art. 9 ust. 2 ustawy o IOŚ przyznaje inspektorom konkretne uprawnienia: wstęp na teren przez całą dobę, pobieranie próbek i wykonywanie pomiarów, żądanie informacji oraz żądanie wstrzymania ruchu instalacji. Wniosek praktyczny: podczas wizyty warto mieć pod ręką pozwolenie, wyniki pomiarów i osobę upoważnioną do udzielania informacji. Szczegółowy przebieg czynności w terenie i dokumentowanie ich wyników warto potwierdzić w WIOŚ.

Czy kontrola jest zapowiadana z wyprzedzeniem?
Zależy to od jej rodzaju. Przy kontroli planowej organ zawiadamia przedsiębiorcę o zamiarze jej wszczęcia (art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, w zw. z art. 9a ust. 1 ustawy o IOŚ). Kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od doręczenia zawiadomienia (art. 48 ust. 2 Prawa przedsiębiorców). Na wniosek przedsiębiorcy kontrola planowa może zostać wszczęta przed upływem 7 dni (art. 48 ust. 4).
Do kontroli pozaplanowych – na wniosek organów oraz interwencyjnych, m.in. po skardze, przy podejrzeniu zanieczyszczenia, przy poważnej awarii albo dla przeciwdziałania przestępstwu lub wykroczeniu – art. 48 Prawa przedsiębiorców nie stosuje się (art. 9a ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 1b–1c ustawy o IOŚ). Mogą więc odbyć się bez zawiadomienia.
| Rodzaj kontroli | Zawiadomienie | Podstawa |
|---|---|---|
| Planowa | tak; wszczęcie nie wcześniej niż po 7 dniach i nie później niż przed upływem 30 dni od doręczenia | art. 48 ust. 1–2 Prawa przedsiębiorców |
| Planowa na wniosek przedsiębiorcy | możliwe wszczęcie przed upływem 7 dni | art. 48 ust. 4 Prawa przedsiębiorców |
| Pozaplanowa (na wniosek organów, interwencyjna) | art. 48 się nie stosuje, kontrola może odbyć się bez zawiadomienia | art. 9a ust. 2 ustawy o IOŚ |
Opis zasad kontroli w praktyce znajdziesz też w artykule Co to jest kontrola BDO w firmie, który pokazuje przebieg kontroli inspekcji w innym obszarze działalności.
Jakie obowiązki sprawdza kontrola i jakie są skutki ich naruszenia?
Przedmiotem kontroli jest dotrzymywanie warunków pozwolenia. Art. 145 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. 2025 poz. 647) zobowiązuje prowadzącego instalację oraz użytkownika urządzenia do dotrzymywania standardów emisyjnych, wskazanych w przepisach wykonawczych, oraz do zapewnienia prawidłowej eksploatacji. Obejmuje ona m.in. stosowanie paliw, surowców lub materiałów ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko.
Jeśli podmiot korzysta ze środowiska z przekroczeniem lub naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu, ponosi oprócz opłaty administracyjną karę pieniężną (art. 276 ust. 2 Prawa ochrony środowiska). To odrębna sytuacja od braku wymaganego pozwolenia: w takim przypadku art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska przewiduje opłaty podwyższone o 500% za wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów.
Więcej o tym, jak odróżnić wezwanie od kary, przeczytasz w tekście Czy wezwanie z BDO oznacza karę.
Co zrobić teraz?
Warto sprawdzić w decyzji pozwolenia, czy Twoja instalacja wymaga pozwolenia zintegrowanego, bo od tego zależy zastosowanie art. 5a ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Następnie warto zweryfikować w WIOŚ właściwym dla miejsca instalacji, do której kategorii zagrożenia ją zaliczono. Od tego zależy, czy okres między kontrolami nie przekracza roku, czy 3 lat (art. 5a ust. 4).
Przydatne kroki:
- porównaj bieżące wyniki emisji ze standardami i warunkami zapisanymi w pozwoleniu (art. 145 Prawa ochrony środowiska),
- jeśli instalacja stwarza największe zagrożenie, przyjmij, że odstęp między kontrolami nie przekracza roku, a rzeczywisty termin wynika z planu WIOŚ (art. 5a ust. 4 ustawy o IOŚ),
- po zawiadomieniu o kontroli planowej zaplanuj działania w oknie od 7 do 30 dni od doręczenia (art. 48 ust. 2 Prawa przedsiębiorców),
- przy skardze lub awarii nie zakładaj, że kontrola będzie zapowiedziana (art. 9a ust. 2 ustawy o IOŚ).
Przykład ze stanu faktycznego, w którym brak zgłoszenia i numeru doprowadził do kontroli, znajdziesz w opisie firmy bez numeru BDO po kontroli WIOŚ. W razie wątpliwości co do zgodności instalacji z pozwoleniem warto skonsultować się z ekspertem od zgodności środowiskowej.
Zobacz też
Najczęściej zadawane pytania
Czy kontrola może odbyć się poza rocznym planem?
Tak. Art. 5a ust. 7 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska pozwala na kontrole pozaplanowe, m.in. po skardze, wniosku o interwencję lub poważnej awarii. Dotyczy to także stwierdzenia naruszeń wymogów pozwolenia zintegrowanego. Więcej o roli skarg i kontroli w artykule Brak kontroli a obowiązki BDO.
Czy rejestracja w EMAS zmienia częstotliwość kontroli?
Tak, w instalacjach wymagających pozwolenia zintegrowanego. Gdy prowadzącym instalację jest organizacja zarejestrowana w EMAS, okres między kontrolami nie przekracza 3 lat (art. 5a ust. 4 ustawy o IOŚ). Wniosek praktyczny: korzyść zależy od statusu prowadzącego, więc warto go wskazać we własnej dokumentacji. O innych obowiązkach przedsiębiorców przeczytasz w artykule Sprawozdanie opakowaniowe w BDO.
Czy podwyższona opłata o 500% to kara za przekroczenie warunków pozwolenia?
Nie. Art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647) dotyczy braku wymaganego pozwolenia i wprowadzania do powietrza gazów lub pyłów. Przekroczenie warunków pozwolenia reguluje art. 276 ust. 2, który przewiduje karę obok opłaty. Jak porządkować dokumentację odpadową, wyjaśnia tekst Jak dobrać kod odpadu.







