Wzrost skali firmy: które progi zmieniają obowiązki środowiskowe

Uproszczona ewidencja obejmuje do 100 kg odpadów niebezpiecznych lub 5 ton innych rocznie (art. 71), a pozwolenie wymaga ponad 1 Mg lub 5000 Mg. Pozwolenie na wytwarzanie odpadów z art. 180a Prawa ochrony środowiska dotyczy odpadów powstających przy eksploatacji instalacji.

Wzrost firmy nie uruchamia jednego, wspólnego progu. Każdy obowiązek środowiskowy ma własne kryterium: ilość wytwarzanych odpadów, wysokość opłaty za korzystanie ze środowiska albo rodzaj działalności. Dlatego przy rozwoju warto sprawdzić każdy z nich osobno i nie zakładać, że wszystkie dotyczą Twojej firmy.

Od jakiej ilości odpadów zmienia się ewidencja?

Uproszczoną ewidencję odpadów, z samą kartą przekazania odpadów i bez karty ewidencji odpadów, prowadzą podmioty wytwarzające odpady niebezpieczne w ilości do 100 kg rocznie oraz podmioty wytwarzające odpady inne niż niebezpieczne, niebędące odpadami komunalnymi, w ilości do 5 ton rocznie. Uproszczenie obejmuje też podmioty wykonujące wyłącznie usługę transportu odpadów oraz podmioty władające gruntem, na którym stosowane są komunalne osady ściekowe (art. 71 ustawy o odpadach). Dwa pierwsze progi są ilościowe, dwa ostatnie wynikają z rodzaju działalności, a nie z masy odpadów.

To uproszczenie, a nie zwolnienie. Próg z art. 71 jest odrębny i niższy od całkowitego zwolnienia z ewidencji z art. 66 ust. 4 ustawy o odpadach. Podmiot korzystający z uproszczenia nadal jest obowiązany do prowadzenia ewidencji, więc nadal składa roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach (art. 75 ust. 1 ustawy o odpadach). Wniosek praktyczny: gdy firma przekroczy 100 kg odpadów niebezpiecznych albo 5 ton innych w roku, uproszczenie przestaje jej przysługiwać i potrzebna jest pełna ewidencja.

Kiedy wytwórca odpadów musi wpisać się do BDO?

O wpisie do rejestru BDO jako wytwórca odpadów nie przesądza sam rodzaj działalności, na przykład sklep czy lokal gastronomiczny. Decyduje to, czy podmiot jest obowiązany do prowadzenia ewidencji wytwarzanych odpadów (art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1-2 oraz art. 66 ust. 4 ustawy o odpadach). Jeżeli firma wytwarza odpady wyłącznie w rodzajach i ilościach objętych zwolnieniem z ewidencji, określonym w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644), obowiązek wpisu z tego tytułu nie powstaje. Gdy rosnąca produkcja wyprowadza ją poza to zwolnienie, zaczyna się obowiązek ewidencji, a z nim wpis do rejestru i sprawozdanie.

Od 1 stycznia 2025 r. to rozporządzenie zawęziło zwolnienie dla odpadów niebezpiecznych: z listy zwolnień usunięto pięć kodów, między innymi przepracowane oleje, opakowania po substancjach niebezpiecznych i baterie z rtęcią. Dla odpadów innych niż niebezpieczne zwolnienie ilościowe nadal obowiązuje w większości kodów, więc nie można twierdzić, że limity przestały istnieć. Ilość zwalniającą ustala się osobno dla każdego kodu odpadu, dlatego zacznij od doboru kodu odpadu.

Kiedy potrzebne jest pozwolenie na wytwarzanie odpadów?

Pozwolenie na wytwarzanie odpadów jest wymagane przy wytwarzaniu odpadów o masie powyżej 1 Mg rocznie w przypadku odpadów niebezpiecznych albo powyżej 5000 Mg rocznie w przypadku odpadów innych niż niebezpieczne (art. 180a Prawa ochrony środowiska, Dz.U. 2025 poz. 647). Dotyczy ono odpadów powstających w związku z eksploatacją instalacji (art. 180 pkt 3). Wyjątek: pozwolenie zintegrowane obejmuje wytwarzanie odpadów, więc odrębne pozwolenie nie jest wtedy wydawane. Pozwolenie wydaje organ ochrony środowiska.

Różnica skali jest duża: próg dla odpadów niebezpiecznych to 1 Mg, a dla innych 5000 Mg.

Jak rosnące zużycie środowiska wpływa na opłaty i raporty?

Opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska wymienionych w art. 273 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, których roczna wysokość nie przekracza 800 zł, się nie wnosi, a opłata równa dokładnie 800 zł również nie jest wnoszona (art. 289 ust. 1). Jeżeli roczna opłata z tytułu danego rodzaju korzystania nie przekracza 100 zł, nie trzeba też składać wykazu za ten rodzaj (art. 289 ust. 1 zdanie drugie). Progi liczy się osobno dla każdego rodzaju korzystania, nie łącznie. Art. 289 ust. 2 pozwala sejmikowi województwa uchwalić podwyższenie kwoty, o której mowa w ust. 1, nie więcej niż do 50%, więc sprawdź, czy w Twoim województwie obowiązuje taka uchwała.

Gdy opłata przekroczy próg, płaci się ją za dany rok kalendarzowy do 31 marca roku następnego (art. 285 ust. 2). W tym samym terminie składa się wykaz marszałkowi województwa (art. 286 ust. 1). Szczegóły znajdziesz na stronie o sprawozdaniach i opłatach za korzystanie ze środowiska.

Czy wielkość firmy zwalnia z raportu do Krajowej bazy?

Nie. Ustawa o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji nie przewiduje progu wielkości emisji, przychodu ani skali działalności, który zwalniałby przedsiębiorcę z rocznego raportu do Krajowej bazy (art. 7 ust. 1). Brak obowiązku występuje w trzech sytuacjach: gdy w danym roku firma w ogóle nie prowadziła działalności powodującej emisje, gdy raportuje osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą (jej zakres jest węższy: instalacja wymagająca pozwolenia lub źródło spalania paliw, art. 7 ust. 1a w zw. z art. 152 ust. 2b Prawa ochrony środowiska) oraz po upływie 5 lat od zakończenia roku, w którym obowiązek sporządzenia raportu powstał (art. 7 ust. 2c). Trzecia sytuacja ogranicza w czasie obowiązek za dany rok, nie zwalnia z niego w tym roku.

Przykład: firma, która rośnie

Wyobraź sobie firmę usługową, która wytwarza odpady inne niż niebezpieczne w ilości mieszczącej się w progu 5 ton rocznie. Prowadzi uproszczoną ewidencję z samą kartą przekazania odpadów i składa roczne sprawozdanie. Po rozszerzeniu działalności przekracza ten próg. W tym momencie przestaje korzystać z uproszczenia i przechodzi na pełną ewidencję. Pozwolenie na wytwarzanie odpadów nadal nie jest potrzebne, bo jego próg dla odpadów innych niż niebezpieczne wynosi 5000 Mg rocznie. Natomiast opłaty za korzystanie ze środowiska liczy się niezależnie od odpadów i według własnych progów.

Co zrobić teraz?

1. Zbierz dane o ilości odpadów w ostatnim roku, osobno dla odpadów niebezpiecznych i pozostałych, z podziałem na kody.

2. Porównaj je z progami z tabeli: 100 kg i 5 ton dla uproszczonej ewidencji, 1 Mg i 5000 Mg dla pozwolenia.

3. Sprawdź, czy rosnące korzystanie ze środowiska przekroczyło progi opłaty rocznej z tytułu któregoś rodzaju korzystania: 800 zł dla samej opłaty lub 100 zł dla wykazu (art. 289 ust. 1 Prawa ochrony środowiska).

4. Zaplanuj zmianę, zanim próg zostanie przekroczony. Pomocne są artykuły czym jest BDO i BDO dla wytwórców odpadów.

5. Jeśli któryś próg jest blisko, skorzystaj z bezpłatnego sprawdzenia obowiązku BDO.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.