Plastikowe sztućce jednorazowe a wpis do BDO

Firma sprzedająca, wydająca lub wprowadzająca plastikowe sztućce jednorazowe musi mieć wpis do BDO tylko wtedy, gdy należy do podmiotów z art. 50 ust. 1 pkt 1-7 ustawy o odpadach, np. wytwórców odpadów obowiązanych do ewidencji albo wprowadzających produkty objęte ustawą o opłacie produktowej. Wniosek składa się przed rozpoczęciem działalności (art. 50 ust. 2 ustawy o odpadach).

Od czego zależy obowiązek wpisu do BDO?

O wpisie decyduje rola firmy, a nie sam towar. Art. 50 ust. 1 pkt 1–7 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1587 z późn. zm.) wymienia kilka odrębnych grup podmiotów: wytwórców odpadów obowiązanych do prowadzenia ewidencji, transportujących odpady w ramach działalności zawodowej, sprzedawców i pośredników w obrocie odpadami, prowadzących przetwarzanie odpadów zwolnione z pozwolenia (poza art. 45) oraz wprowadzających do obrotu produkty, opakowania, pojazdy, sprzęt elektryczny i baterie objęte odrębnymi ustawami. Zakres zależy od rodzaju prowadzonej działalności i nie ma jednego wspólnego progu, więc firmę trzeba przypisać do konkretnej grupy.

Termin wynika z art. 50 ust. 2 ustawy o odpadach: przed rozpoczęciem działalności w zakresie, o którym mowa w ust. 1, podmiot jest obowiązany uzyskać wpis do rejestru. Jeżeli działalność jest już prowadzona bez wpisu, wniosek trzeba złożyć niezwłocznie. Ogólne zasady rejestracji opisuje artykuł o rejestracji w BDO.

Art. 50 ust. 1 ustawy o odpadach wymienia sprzedawców i pośredników w obrocie odpadami, a nie sprzedawców produktów. Wpis może więc wynikać z innej roli firmy, opisanej niżej.

Czym jest plastikowy sztuciec jednorazowy w rozumieniu przepisów?

Art. 2 pkt 9e ustawy z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433) określa produkt jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. To produkt wykonany w całości lub w części z tworzyw sztucznych, który nie został przeznaczony, zaprojektowany ani wprowadzony do obrotu do wielokrotnego użycia przez zwrot w celu ponownego napełnienia lub ponownego użycia do tego samego celu.

Jak ustawa o opłacie produktowej traktuje sztućce?

Ustawa z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz.U. 2024 poz. 433) zawiera trzy odrębne mechanizmy produktowe. Tylko jeden z nich dotyczy sztućców.

Sztućce są więc wymienione w wykazie zakazu (art. 3i, załącznik nr 7), a nie w wykazach opłat (załączniki nr 6 i 9). Z istnienia zakazu wprowadzania do obrotu nie wynika jednak automatycznie obowiązek wpisu ani jego brak. Czy konkretna firma należy do grupy z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach (wprowadzający produkty objęte ustawą o opłacie produktowej), trzeba ustalić przez analizę jej działalności, np. z doradcą lub w BDO. Żaden z przytoczonych przepisów nie wskazuje wprost, że sama odsprzedaż sztućców mieści się w tej grupie.

Czy plastikowe sztućce są opakowaniem?

Nie, według przykładowego wykazu z rozporządzenia Ministra Środowiska z 22 października 2013 r. w sprawie przykładowego wykazu wyrobów, które uznaje się albo nie uznaje się za opakowanie. Załącznik pkt 2 ppkt 2 lit. b tego rozporządzenia wymienia jednorazowe sztućce wśród wyrobów niebędących opakowaniami, obok mieszadełek do napojów.

Inaczej jest, gdy firma wprowadza do obrotu produkty w opakowaniach. Wprowadzającym produkty w opakowaniach jest przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu produktów w opakowaniach (art. 8 pkt 23 ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Obowiązek wpisu z tego tytułu wynika z art. 50 ust. 1 pkt 6 lit. e-f ustawy o odpadach, a rolę tę ocenia się osobno od samego handlu sztućcami. Szerzej o opłatach SUP mówi artykuł o opłacie SUP w BDO.

Kiedy firma ze sztućcami musi mieć wpis jako wytwórca odpadów?

Art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach nakłada obowiązek wpisu na wytwórców odpadów obowiązanych do prowadzenia ewidencji. Sam rodzaj działalności, np. sklep czy lokal gastronomiczny, tego nie przesądza. Decyduje, czy firma musi prowadzić ewidencję odpadów, które wytwarza.

Art. 66 ust. 4 pkt 4 i ust. 5 ustawy o odpadach upoważniają ministra właściwego do spraw klimatu do określenia rodzajów i ilości odpadów zwolnionych z ewidencji. Robi to rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644). Jeśli firma wytwarza odpady wyłącznie w rodzajach i ilościach objętych zwolnieniem, nie ma z tego tytułu obowiązku wpisu. Od 1 stycznia 2025 r. z listy zwolnień usunięto dokładnie pięć kodów odpadów niebezpiecznych. Większość kodów odpadów innych niż niebezpieczne nadal ma zwolnienie ilościowe. Przed oceną własnej sytuacji warto sprawdzić w załączniku do rozporządzenia Dz.U. 2024 poz. 1644, czy kody i ilości odpadów, które firma wytwarza, mieszczą się w zwolnieniu.

Podmioty wpisywane z urzędu na podstawie art. 51 ust. 1 ustawy o odpadach nie składają odrębnego wniosku. Szczegóły dla małych firm opisuje artykuł o tym, czy jednoosobowa działalność musi mieć BDO.

Kto jest zwolniony z wpisu?

Art. 51 ust. 2 pkt 1–5 ustawy o odpadach wymienia podmioty, które nie podlegają wpisowi:

• osoby fizyczne i jednostki niebędące przedsiębiorcami, które wykorzystują odpady na potrzeby własne (art. 27 ust. 8);
• podmioty stosujące komunalne osady ściekowe w celach z art. 96 ust. 1 pkt 1–3, jeśli są zwolnione z obowiązku uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów;
• podmioty prowadzące nieprofesjonalną zbiórkę odpadów opakowaniowych i zużytych artykułów konsumpcyjnych poza działalnością gospodarczą;
• podmioty transportujące wyłącznie wytworzone przez siebie odpady;
• rolnicy gospodarujący na użytkach rolnych poniżej 75 ha, o ile nie podlegają wpisowi na podstawie art. 51 ust. 1 ustawy o odpadach.

Zwolnienie obejmuje tylko zakres działalności mieszczący się w tych kategoriach. Inna, równoległa działalność tej samej firmy może osobno rodzić obowiązek wpisu. Zwolnienie z wpisu z art. 51 ust. 2 nie znosi też innych obowiązków, takich jak ewidencja czy sprawozdawczość.

Co zrobić teraz?

1. Ustal, czy firma wprowadza sztućce do obrotu, czy tylko je dalej odsprzedaje albo wydaje klientom.

2. Sprawdź, czy wytwarzane przez firmę odpady wymagają ewidencji według rozporządzenia Dz.U. 2024 poz. 1644.

3. Zweryfikuj, czy firma nie prowadzi innej działalności z art. 50 ust. 1 ustawy o odpadach, np. transportu odpadów lub wprowadzania produktów w opakowaniach.

4. Jeśli wpis jest potrzebny, złóż wniosek przed rozpoczęciem działalności. Przy działalności już prowadzonej złóż go niezwłocznie (art. 50 ust. 2 ustawy o odpadach).

5. Przy wątpliwościach co do roli firmy warto sprawdzić ją u doradcy albo w helpdesku BDO. Praktyczne instrukcje znajdziesz w artykule o obsłudze BDO.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.