Kto kontroluje wykonanie obowiązku opłaty recyklingowej za reklamówki?

Karę od 500 do 20 000 zł za niepobranie opłaty recyklingowej za reklamówkę nakłada wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej (art. 56 ust. 1 pkt 10c w zw. z art. 57 pkt 4 i art. 58 ust. 2 ustawy o opakowaniach). Wpis do BDO i ewidencję odpadów kontroluje Inspekcja Ochrony Środowiska (art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o IOŚ).

Stan prawny na: 2026-10-03

Odpowiedź w skrócie

• Opłata pobierana od klienta: niepobranie opłaty recyklingowej od nabywającego torbę na zakupy z tworzywa sztucznego podlega karze od 500 do 20 000 zł, którą nakłada właściwy wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej (art. 56 ust. 1 pkt 10c w zw. z art. 57 pkt 4 i art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).
• Wpis do BDO i ewidencja odpadów: przestrzeganie ustawy o odpadach kontrolują organy Inspekcji Ochrony Środowiska – Główny Inspektor Ochrony Środowiska (GIOŚ) i wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska (WIOŚ) (art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska).
• Rejestr BDO: sam rejestr prowadzi marszałek województwa i to on dokonuje wpisu do rejestru – na wniosek albo z urzędu (art. 49 ust. 1-4 ustawy o odpadach). To funkcja rejestrowa, odrębna od kontroli; oba organy współdziałają, ale mają różne kompetencje.

Kto sprawdza opłatę, a kto wpis do BDO?

Sklep wydający reklamówki ma w praktyce dwa odrębne obowiązki: pobrać od klienta opłatę recyklingową i mieć z tego tytułu wpis do rejestru BDO. Zajmują się nimi różne organy, dlatego warto je rozdzielić.

Tabela 1. Kto kontroluje i kto karze w sprawie opłaty recyklingowej za reklamówki – stan prawny na 2026-10-03, podstawa: ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska, ustawa o odpadach.

Co może sprawdzić Inspekcja Ochrony Środowiska?

Kompetencja kontrolna GIOŚ i WIOŚ obejmuje przestrzeganie całej ustawy o odpadach – wytwarzanie, transport, składowanie, ewidencję i rejestrację – a nie tylko sam system BDO (art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska). W odniesieniu do BDO organy te są ustawowymi użytkownikami rejestru z nieodpłatnym dostępem w zakresie swoich kompetencji i mogą weryfikować zgodność ewidencji odpadów prowadzonej przez posiadaczy odpadów ze stanem rzeczywistym (art. 83 ust. 1 pkt 16, ust. 2 i ust. 2a ustawy o odpadach). Przy kontroli transportu odpadów mogą – wraz z Policją, Krajową Administracją Skarbową, Strażą Graniczną i Inspekcją Transportu Drogowego – zatrzymać pojazd przewożący odpady, jeśli stwierdzą naruszenia (art. 24a ustawy o odpadach).

Sama kontrola to nie to samo co kara. Naruszenia stwierdzone w jej toku są sankcjonowane w odrębnych trybach: grzywną za wykroczenie na podstawie art. 180 ustawy o odpadach albo administracyjną karą pieniężną z art. 194, którą wymierza w drodze decyzji wojewódzki inspektor ochrony środowiska (art. 196 ustawy o odpadach).

Tabela 2. Kompetencje Inspekcji Ochrony Środowiska wobec ewidencji w BDO – stan prawny na 2026-10-03, podstawa: art. 83 ustawy o odpadach.

Którego sklepu dotyczy obowiązek?

Przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, w której są oferowane torby na zakupy z tworzywa sztucznego objęte opłatą recyklingową, podlega z tego tytułu obowiązkowi wpisu do rejestru BDO (art. 49 ust. 1 pkt 3 i art. 50 ust. 1 pkt 6 lit. g ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, w zw. z art. 8 pkt 15a, art. 10 ust. 1 pkt 6 i art. 40a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Obowiązek ten istnieje niezależnie od tego, czy sklep jest wytwórcą odpadów ponad próg ewidencji albo wprowadzającym opakowania lub produkty w opakowaniach.

Muszą być spełnione łącznie dwa warunki:

1. prowadzisz jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego,

2. oferujesz w niej torby z kategorii „lekkie” (poniżej 50 mikrometrów) lub „pozostałe” (50 mikrometrów i więcej), czyli objęte opłatą recyklingową (art. 40a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).

Torby „bardzo lekkie”, czyli higieniczne o grubości poniżej 15 mikrometrów, typowo na warzywa lub pieczywo luzem, są wprost wyłączone z opłaty (art. 40a ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Sklep, który oferuje tylko takie torby, nie ma obowiązku wpisu z tytułu toreb. Inne podstawy wpisu – jako wytwórca odpadów albo wprowadzający opakowania lub produkty w opakowaniach – ocenia się osobno.

Ustawowy maksymalny pułap opłaty recyklingowej wynosi 1 zł za sztukę torby (art. 40b ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). To górna granica określona w ustawie, a nie stawka, którą sklep pobiera. Więcej o samej opłacie piszemy w tekście o opłacie recyklingowej w BDO.

Czy opłata producenta za lekkie torby zastępuje opłatę recyklingową?

Lekkie torby na zakupy z tworzywa sztucznego nie podlegają konsumenckiej opłacie pobieranej w punkcie sprzedaży z art. 3b i art. 3c ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (załącznik nr 6). Podlegają natomiast odrębnej, rocznej opłacie producenta lub importera z art. 3k tej ustawy (załącznik nr 9, sekcja I). To mechanizm całkowicie odrębny od opłaty recyklingowej z art. 40a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi: obie opłaty dotyczą tego samego przedmiotu, ale płacą je różne podmioty – producent lub importer i sprzedawca – na podstawie różnych ustaw. Nie są duplikatem ani konfliktem, więc opłata producenta nie zwalnia sklepu z pobrania opłaty recyklingowej od klienta.

Przykład: piekarnia z dwoma rodzajami toreb

Piekarnia wydaje klientom cienkie woreczki na pieczywo luzem (poniżej 15 mikrometrów) oraz grubsze reklamówki przy kasie. Woreczki higieniczne są wyłączone z opłaty (art. 40a ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Reklamówki przy kasie są objęte opłatą, więc piekarnia musi pobierać za nie opłatę recyklingową i mieć z tego tytułu wpis do BDO (art. 49 ust. 1 pkt 3 i art. 50 ust. 1 pkt 6 lit. g ustawy o odpadach). Jeżeli kasjer wyda reklamówkę bez pobrania opłaty, karę od 500 do 20 000 zł może nałożyć wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej (art. 56 ust. 1 pkt 10c w zw. z art. 57 pkt 4 i art. 58 ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Brak wpisu do BDO to z kolei sprawa dla WIOŚ, który za brak wymaganego wpisu wymierza administracyjną karę pieniężną z art. 194 ustawy o odpadach w drodze decyzji (art. 196).

Co zrobić teraz?

1. Sprawdź torby w ofercie. Ustal, czy wydajesz torby lekkie lub pozostałe, czy tylko bardzo lekkie woreczki higieniczne. Pomoże w tym tekst czy każda reklamówka podlega opłacie recyklingowej i sprawozdaniu.

2. Sprawdź kasę. Upewnij się, że opłata recyklingowa jest naliczana przy sprzedaży torby objętej opłatą i że pracownicy nie wydają takich toreb bez pobrania opłaty.

3. Sprawdź wpis w BDO. Zweryfikuj, czy wpis obejmuje oferowanie toreb objętych opłatą recyklingową. Ogólne zasady opisuje przewodnik po opłacie recyklingowej za reklamówki w BDO.

4. Przygotuj rozliczenie. Zebrane opłaty trzeba rozliczyć w BDO – krok po kroku opisujemy to w artykule jak rozliczyć opłatę recyklingową za reklamówki w BDO.

Jeżeli chcesz, żebyśmy sprawdzili wpis Twojego sklepu w BDO przed kontrolą, skontaktuj się z nami przez formularz.

Najczęściej zadawane pytania

Czy inspektor ochrony środowiska może sprawdzić moją ewidencję odpadów bez wizyty w sklepie?

Organy Inspekcji Ochrony Środowiska są ustawowymi użytkownikami BDO z nieodpłatnym dostępem w zakresie swoich kompetencji i mogą weryfikować zgodność ewidencji odpadów ze stanem rzeczywistym (art. 83 ust. 1 pkt 16, ust. 2 i ust. 2a ustawy o odpadach). Kompetencja weryfikacyjna istnieje od 1 stycznia 2020 r., a obecne brzmienie przepisu obowiązuje od 1 stycznia 2025 r.

Sprzedaję tylko woreczki na warzywa – czy muszę mieć wpis do BDO z powodu toreb?

Nie z tytułu toreb. Bardzo lekkie torby higieniczne poniżej 15 mikrometrów są wyłączone z opłaty recyklingowej (art. 40a ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi), więc nie uruchamiają obowiązku wpisu z art. 50 ust. 1 pkt 6 lit. g ustawy o odpadach. Wpis może być jednak potrzebny z innego tytułu, np. jako wprowadzający opakowania lub produkty w opakowaniach.

Czy karę za niepobranie opłaty i karę za brak wpisu do BDO nakłada ten sam organ?

Nie. Karę od 500 do 20 000 zł za niepobranie opłaty recyklingowej nakłada wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej (art. 56 ust. 1 pkt 10c w zw. z art. 57 pkt 4 i art. 58 ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Administracyjną karę pieniężną za brak wymaganego wpisu do BDO wymierza wojewódzki inspektor ochrony środowiska (art. 194 w zw. z art. 196 ustawy o odpadach).

Producent toreb płaci opłatę za lekkie torby – czy sklep nadal musi pobierać opłatę od klienta?

Tak. Roczna opłata producenta lub importera za lekkie torby z art. 3k ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej to mechanizm odrębny od opłaty recyklingowej z art. 40a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Obie opłaty działają niezależnie i obciążają różne podmioty.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi: art. 8 pkt 15a, art. 10 ust. 1 pkt 6, art. 40a, art. 40b, art. 56 ust. 1 pkt 10c, art. 57 pkt 4, art. 58 ust. 2.
• Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach: art. 24a, art. 49 ust. 1 pkt 3, art. 50 ust. 1 pkt 6 lit. g, art. 83 ust. 1 pkt 16, ust. 2 i ust. 2a, art. 180, art. 194, art. 196.
• Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska: art. 1, art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l, art. 3, art. 9.
• Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej: art. 3b, art. 3c, art. 3k, załączniki nr 6 i 9.