Jakie produkty obejmuje CBAM — lista branż objętych obowiązkiem
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) obejmuje import spoza Unii Europejskiej sześciu grup towarów: cementu, żelaza i stali, aluminium, nawozów, wodoru oraz energii elektrycznej, a także wybranych produktów przetworzonych z tych materiałów. Listę określa załącznik I do rozporządzenia (UE) 2023/956, a o objęciu konkretnego towaru decyduje jego przynależność do kategorii z tego załącznika.
Od 1 stycznia 2026 r. trwa okres docelowy CBAM: importer przywożący ponad 50 ton takich towarów rocznie musi mieć status upoważnionego zgłaszającego CBAM. Poniżej omawiamy każdą grupę produktów, rolę kodów CN i kalendarz obowiązków.
Autor: Piotr Chudeusz, ekspert ds. regulacji środowiskowych |
Czym jest CBAM i kogo dotyczy?
CBAM to mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2, ustanowiony rozporządzeniem (UE) 2023/956. Dotyczy towarów przywożonych na obszar celny UE spoza Unii.
Rozporządzenie (UE) 2023/956 weszło w życie 17 maja 2023 r., a rozporządzenie (UE) 2025/2083 uprościło obowiązki przed okresem docelowym.
Obowiązki CBAM zależą od masy importu, a nie od wielkości firmy. Importer, którego łączna masa netto przywożonych w roku kalendarzowym towarów CBAM nie przekracza 50 ton, jest zwolniony z obowiązków CBAM (zwolnienie de minimis — art. 2a w zw. z załącznikiem VII pkt 1 rozporządzenia (UE) 2023/956 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem (UE) 2025/2083). Zwolnienie nie dotyczy wodoru ani energii elektrycznej — ich importer zawsze musi być upoważnionym zgłaszającym CBAM.
Jakie produkty obejmuje CBAM — kompletna lista kategorii?
Załącznik I do rozporządzenia (UE) 2023/956 wymienia towary objęte mechanizmem według kodów CN. Poniżej omówiono każdą grupę wraz z praktycznym kontekstem dla polskich importerów.
1. Cement
Cement należy do najbardziej emisyjnych materiałów budowlanych. CBAM obejmuje cement i wybrane produkty cementowe wskazane kodami CN w załączniku I. Firmy budowlane i dystrybutorzy materiałów budowlanych, którzy importują cement spoza UE, powinni sprawdzić kody CN przywożonych towarów i roczną masę importu.
2. Żelazo i stal
To w praktyce najszersza kategoria CBAM. Obejmuje wyroby hutnicze oraz wybrane wyroby przetworzone ze stali, np. profile, blachy, pręty, rury czy konstrukcje — o ile ich kod CN znajduje się w załączniku I. Dotyczy to firm handlujących metalami, hurtowni technicznych, przedsiębiorstw budowlanych i producentów maszyn, jeśli sprowadzają takie wyroby spoza UE.
W praktyce warto zawczasu poprosić producenta lub dostawcę o dane o emisjach wbudowanych w towar — liczba certyfikatów CBAM przekazywanych do umorzenia odpowiada deklaracji CBAM.
3. Aluminium
CBAM obejmuje aluminium oraz wybrane wyroby aluminiowe wskazane kodami CN w załączniku I. Importerzy komponentów aluminiowych spoza UE powinni zweryfikować, czy ich towary mieszczą się w tej liście.
4. Nawozy
CBAM obejmuje nawozy i wybrane produkty z nimi związane, wskazane kodami CN w załączniku I. Importerzy i dystrybutorzy nawozów spoza UE powinni sprawdzić klasyfikację celną przywożonych produktów i sumować ich masę w roku kalendarzowym.
5. Wodór
Import wodoru spoza UE również jest objęty CBAM. Próg 50 ton nie ma tu zastosowania (zob. zestawienie poniżej).
6. Energia elektryczna
Import energii elektrycznej spoza UE jest objęty CBAM. Tak jak przy wodorze, próg 50 ton nie ma tu zastosowania.
Wyroby przetworzone w ramach powyższych grup
Poza materiałami bazowymi CBAM obejmuje wybrane produkty przetworzone z cementu, żelaza i stali, aluminium czy nawozów — ale tylko te, których kody CN wymienia załącznik I. Nie każdy wyrób zawierający stal lub aluminium jest objęty CBAM, dlatego kwalifikację warto zweryfikować ze specjalistą celnym.
Grupy towarów i zasady zwolnienia porządkuje poniższe zestawienie:
| Grupa towarów | Zwolnienie do 50 ton rocznie | Import ponad próg |
|---|---|---|
| Cement | tak | tylko jako upoważniony zgłaszający CBAM |
| Żelazo i stal (z wybranymi wyrobami przetworzonymi) | tak | tylko jako upoważniony zgłaszający CBAM |
| Aluminium (z wybranymi wyrobami przetworzonymi) | tak | tylko jako upoważniony zgłaszający CBAM |
| Nawozy | tak | tylko jako upoważniony zgłaszający CBAM |
| Wodór | nie | zawsze jako upoważniony zgłaszający CBAM |
| Energia elektryczna | nie | zawsze jako upoważniony zgłaszający CBAM |
Jak działają kody CN i dlaczego są kluczowe dla CBAM?
Obowiązek CBAM nie zależy od ogólnej nazwy produktu, lecz od tego, czy towar należy do kategorii wymienionych w załączniku I. Towary w zgłoszeniu celnym są klasyfikowane według kodów CN (Combined Nomenclature) — unijnej nomenklatury taryfy celnej, więc to klasyfikacja celna jest praktycznym punktem wyjścia do sprawdzenia towaru.
Jeśli Twój towar należy do kategorii z załącznika I do rozporządzenia (UE) 2023/956, jest objęty CBAM, a jego masa wlicza się do rocznego progu 50 ton. W razie wątpliwości zweryfikuj klasyfikację towaru ze specjalistą celnym.
Częstym błędem jest założenie, że dany wyrób „to przecież tylko komponent” — tymczasem wybrane wyroby przetworzone ze stali czy aluminium mogą być objęte CBAM. Weryfikacja klasyfikacji towaru przed zgłoszeniem celnym to podstawowy krok.
Jakie terminy i konsekwencje obowiązują w systemie CBAM?
Okres przejściowy CBAM trwał od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r. — importerzy składali wtedy wyłącznie kwartalne raporty o emisjach wbudowanych, bez zakupu certyfikatów. Ten etap jest już zakończony.
Od 1 stycznia 2026 r. trwa okres docelowy: towary CBAM może przywozić na obszar celny UE wyłącznie upoważniony zgłaszający CBAM, z wyjątkiem importerów objętych zwolnieniem de minimis (art. 5 i art. 2a rozporządzenia (UE) 2023/956 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem (UE) 2025/2083). W Polsce status przyznaje Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu — na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z 2 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 11). Sprzedaż certyfikatów CBAM rozpoczyna się 1 lutego 2027 r. (art. 20 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2023/956), a deklarację CBAM za poprzedni rok składa się do 30 września każdego roku — po raz pierwszy do 30 września 2027 r. za rok 2026 (art. 6 ust. 1 i art. 22 ust. 1 tego rozporządzenia).
Bez statusu upoważnionego zgłaszającego importer przekraczający próg nie może legalnie przywozić towarów CBAM; importer, który złożył wniosek do 31 marca 2026 r., może jednak tymczasowo kontynuować przywóz do czasu decyzji organu (art. 17 ust. 7a rozporządzenia (UE) 2023/956 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem (UE) 2025/2083). Jedyna kara pieniężna w ustawie o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (art. 54g–54h) dotyczy kwartalnego sprawozdania CBAM, czyli niezgłoszonych emisji wbudowanych w przywożonych towarach.
Podstawy mechanizmu i obowiązki importera omawiamy w artykule CBAM — co to jest i co oznacza dla polskich importerów.
Na co uważać przy progu 50 ton rocznie?
Liczy się łączna masa netto wszystkich towarów CBAM przywiezionych w roku kalendarzowym. Przykład: importer kupuje w ciągu roku kilka partii stali — każda z osobna jest niewielka, ale ich masy netto trzeba zsumować. Gdy suma w roku przekroczy 50 ton, potrzebuje statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM.
Zobacz też
FAQ — Najczęstsze pytania o CBAM i objęte produkty
Jakie produkty obejmuje CBAM?
CBAM obejmuje import spoza UE sześciu grup towarów z załącznika I do rozporządzenia (UE) 2023/956: cementu, żelaza i stali, aluminium, nawozów, wodoru oraz energii elektrycznej, a także wybranych produktów przetworzonych z tych materiałów. O objęciu konkretnego towaru decyduje jego przynależność do kategorii z załącznika I.
Od kiedy obowiązuje okres docelowy CBAM?
Od 1 stycznia 2026 r. Okres przejściowy, w którym importerzy składali wyłącznie kwartalne raporty bez zakupu certyfikatów, trwał od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r. Sprzedaż certyfikatów CBAM rozpoczyna się 1 lutego 2027 r., a pierwszą deklarację za 2026 r. składa się do 30 września 2027 r.
Czy mała firma importująca stal musi spełniać obowiązki CBAM?
To zależy od masy importu, nie od wielkości firmy. Importer, którego łączna masa netto przywożonych w roku kalendarzowym towarów CBAM nie przekracza 50 ton, jest zwolniony z obowiązków CBAM. Po przekroczeniu progu musi mieć status upoważnionego zgłaszającego CBAM. Zwolnienie nie dotyczy wodoru ani energii elektrycznej.
Czym grozi brak zgodności z CBAM?
Od 1 stycznia 2026 r. towary CBAM ponad próg 50 ton rocznie może przywozić wyłącznie upoważniony zgłaszający CBAM — w Polsce status przyznaje Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu. Bez statusu import ponad próg jest niedopuszczalny. Jedyna kara pieniężna w ustawie o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (art. 54g–54h) dotyczy kwartalnego sprawozdania CBAM, czyli niezgłoszonych emisji wbudowanych w przywożonych towarach.
Podsumowanie — CBAM a pełny compliance środowiskowy firmy
Jeśli Twoja firma importuje spoza Unii Europejskiej cement, stal, aluminium, nawozy, wodór lub energię elektryczną, sprawdź kody CN przywożonych towarów i roczną masę importu. Od 2026 r. import ponad 50 ton rocznie wymaga statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM, a od 1 lutego 2027 r. — zakupu certyfikatów za emisje wbudowane w towary przywożone już teraz.
Kluczowa jest nie tylko znajomość kategorii towarowych, ale też weryfikacja kodów CN, zebranie danych emisyjnych od dostawców i przygotowanie pierwszej deklaracji CBAM do 30 września 2027 r.
Zarządzanie regulacjami środowiskowymi — CBAM, BDO, KOBiZE — staje się dziś elementem prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Jeśli chcesz upewnić się, że Twoja firma ma uregulowane obowiązki środowiskowe od podstaw, skorzystaj z kompleksowej obsługi BDO lub sprawdź obowiązek raportowania KOBiZE — oba systemy, podobnie jak CBAM, wymagają terminowego działania i aktualnej wiedzy o regulacjach.
Zarejestruj firmę w BDO online w 24h
Zarejestruj się →
