Nie, rejestr średnich źródeł spalania paliw (MCP) i Krajowa baza KOBiZE to dwa odrębne rejestry, choć prowadzi je ta sama instytucja. Rejestr MCP wynika z art. 3 ust. 2 pkt 11 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami w związku z art. 236e Prawa ochrony środowiska, a Krajowa baza z pkt 1 tego samego przepisu.
Stan prawny na: 2026-11-03
Dwa rejestry, jedna instytucja
Oba rejestry należą do zadań ustawowych Krajowego ośrodka bilansowania i zarządzania emisjami (KOBiZE). Ustawa wymienia je jednak w osobnych punktach art. 3 ust. 2: Krajową bazę w pkt 1, a rejestr średnich źródeł spalania paliw w pkt 11. To, że obsługuje je ten sam ośrodek, jest najbardziej prawdopodobnym powodem mylenia ich ze sobą, ale nie robi z nich jednego zgłoszenia. Złożenie raportu w jednym systemie nie oznacza więc automatycznie, że sprawa jest załatwiona w drugim.
Co gromadzi rejestr MCP?
Rejestr MCP dotyczy źródeł spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW, dla których standardy emisyjne są określone w przepisach wydanych na podstawie art. 146 ust. 3 Prawa ochrony środowiska (art. 236e ust. 2 tej ustawy). Moc ustala się z uwzględnieniem trzeciej zasady łączenia z art. 157a ust. 2 pkt 3. Gromadzone są w nim informacje wskazane w art. 152 ust. 2 i art. 184 ust. 2 Prawa ochrony środowiska, z wyjątkiem adresu zamieszkania prowadzącego instalację.
Sam art. 3 ust. 2 pkt 11 ustawy z 2009 r. nie określa progu mocy ani standardów emisyjnych. Próg mocy wynika z art. 236e ust. 2, a standardy z przepisów wydanych na podstawie art. 146 ust. 3.
Czym jest Krajowa baza i czym różni się od EU ETS?
Krajowa baza to system, do którego podmioty korzystające ze środowiska składają roczny raport o emisjach (art. 7 ustawy z 2009 r.). Obowiązek dotyczy podmiotu, którego działalność w danym roku kalendarzowym powoduje emisje, bez progu wielkości emisji, przychodu czy skali działalności. Raport za rok składa się do końca lutego roku następnego (art. 7 ustawy z 2009 r.), wyłącznie elektronicznie, przez portal Krajowej bazy, na koncie podmiotu (rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 26 października 2022 r., Dz.U. 2022 poz. 2217, § 3-4).
Trzeci system, który łatwo pomylić z pozostałymi, to unijny system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS). Wprowadza go odrębna ustawa z 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (Dz.U. 2025 poz. 1685). Ustawa z 2009 r. sama go nie reguluje, tylko wskazuje zadania KOBiZE w tym obszarze: art. 3 ust. 2 pkt 2 i 10 dotyczą m.in. rejestru Unii, aukcji uprawnień i bazy instalacji objętych systemem. Ten reżim jest węższy niż roczny raport do Krajowej bazy.
Porównanie w skrócie
| Rejestr MCP | Krajowa baza | EU ETS | |
|---|---|---|---|
| Podstawa | art. 3 ust. 2 pkt 11 ustawy z 2009 r. w zw. z art. 236e Prawa ochrony środowiska | art. 3 ust. 2 pkt 1 i art. 7 ustawy z 2009 r. | ustawa z 12 czerwca 2015 r. |
| Czego dotyczy | źródła spalania paliw o mocy od 1 MW do poniżej 50 MW, ze standardami emisyjnymi z art. 146 ust. 3 | roczny raport o emisjach | uprawnienia do emisji, rejestr Unii, aukcje |
| Próg wielkości | moc nominalna od 1 MW do poniżej 50 MW | brak progu | odrębne zasady ustawy z 2015 r. |
| Prowadzi | KOBiZE | KOBiZE | KOBiZE (zadania z pkt 2 i 10) |
Wyjątki i przypadki brzegowe
- Podmiot może podlegać obowiązkowi raportu do Krajowej bazy, nie podlegając EU ETS, i na odwrót. Ustawa z 2009 r. nie rozstrzyga, czy konkretna instalacja należy do EU ETS. Wymaga to osobnej analizy według ustawy z 2015 r.
- Roczny raport nie obowiązuje za rok, w którym podmiot w ogóle nie prowadził działalności powodującej emisje.
- Osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą ma węższy obowiązek: dotyczy go tylko eksploatacja instalacji wymagającej pozwolenia lub źródła spalania paliw (art. 7 ust. 1a ustawy z 2009 r. w związku z art. 152 ust. 2b Prawa ochrony środowiska).
- Obowiązek sporządzenia raportu za dany rok wygasa po upływie 5 lat od zakończenia roku, w którym powstał (art. 7 ust. 2c). To ograniczenie w czasie, a nie zwolnienie z obowiązku w danym roku.
- Przedsiębiorca, który używa w działalności pojazdów spalinowych, mieści się w zakresie Krajowej bazy: pojazdy są w Prawie ochrony środowiska urządzeniami, a spalanie paliwa w ich silnikach jest emisją. Rozporządzenie z 2022 r. nie wprowadza progu liczby pojazdów.
Przykład: firma z kotłownią i samochodami
Firma produkcyjna ma kocioł o mocy 5 MW i kilka samochodów dostawczych.
1. Samochody i kocioł powodują emisje, więc firma jako przedsiębiorca składa roczny raport do Krajowej bazy: zakłada konto podmiotu, wypełnia kolejne sprawozdania, zatwierdza je i wysyła raport zbiorczy.
2. Kocioł mieści się w przedziale mocy z art. 236e ust. 2, więc jeśli obowiązują dla niego standardy emisyjne z przepisów wydanych na podstawie art. 146 ust. 3, informacje o nim trafiają do rejestru MCP. To odrębna sprawa od raportu.
3. Czy firma podlega też EU ETS, rozstrzyga się osobno, według ustawy z 2015 r.
Przed złożeniem raportu warto sprawdzić w dokumentacji zgłoszenia lub pozwolenia dla instalacji, jaka jest nominalna moc cieplna kotła i czy dla źródła określono standardy emisyjne. To pokaże, czy źródło wchodzi w zakres rejestru MCP.
Co zrobić teraz
Zacznij od trzech pytań: czy firma prowadzi działalność powodującą emisje (wtedy obowiązuje raport do Krajowej bazy), czy ma źródła spalania paliw o mocy od 1 MW do poniżej 50 MW (wtedy sprawdź rejestr MCP) i czy jej instalacje należą do EU ETS. Pomocne będą nasze opracowania: raport KOBiZE, BDO a KOBiZE: różnice i obowiązki raportowe, czy rejestracja w KOBiZE jest obowiązkowa oraz jak założyć konto w Krajowej bazie KOBiZE. Obowiązki w Bazie danych o produktach i odpadach (BDO) opisujemy w dziale rejestracja w BDO; to osobny system.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 526)
- Ustawa – Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647)
Najczęściej zadawane pytania
Kto prowadzi rejestr MCP i do kogo należy Krajowa baza?
Oba rejestry prowadzi ta sama instytucja, Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami (KOBiZE). Rejestr MCP jest odrębnym zadaniem ustawowym z art. 3 ust. 2 pkt 11 ustawy z 17 lipca 2009 r. w związku z art. 236e Prawa ochrony środowiska, a Krajowa baza wynika z pkt 1 tego przepisu.
Czym jest raport do Krajowej bazy, a czym unijny system handlu uprawnieniami?
Raport roczny do Krajowej bazy opiera się na art. 7 ustawy z 17 lipca 2009 r. i obejmuje podmioty, których działalność powoduje emisje, bez progu wielkości. Unijny system handlu uprawnieniami wynika z odrębnej ustawy z 12 czerwca 2015 r. i jest węższy. To dwa różne obowiązki, mimo że administruje nimi ta sama instytucja.
Jakie informacje trafiają do rejestru średnich źródeł spalania paliw?
Rejestr gromadzi informacje o źródłach spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW, dla których standardy emisyjne określają przepisy wydane na podstawie art. 146 ust. 3. Chodzi o informacje wskazane w art. 152 ust. 2 i art. 184 ust. 2 Prawa ochrony środowiska, bez adresu zamieszkania prowadzącego instalację (art. 236e ust. 2).
Czy firma, która nie podlega EU ETS, musi raportować do Krajowej bazy?
Tak, jeśli jej działalność w danym roku powoduje emisje. Brak obowiązku w EU ETS nie zwalnia z raportu z art. 7 ustawy z 17 lipca 2009 r., bo to dwa osobne obowiązki oparte na dwóch ustawach. Wyjątkiem jest rok bez działalności powodującej emisje oraz węższy zakres obowiązku osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą.
Masz pytania o rejestrację BDO lub aktualizację wpisu? Skontaktuj się z naszym ekspertem — bezpłatnie.
Sprawdź obowiązki BDO →
