Ścinki i resztki, które sprzedajesz dalej, są produktem ubocznym, a nie odpadem, tylko gdy łącznie spełniają warunki z art. 10 ustawy o odpadach. Jeśli któryś warunek nie jest spełniony, a posiadacz się ich pozbywa, zamierza pozbyć lub jest do tego obowiązany, są odpadem (art. 3 ust. 1 pkt 6 tej ustawy).
Kiedy ścinki można oceniać jako produkt uboczny?
Art. 10 ustawy o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328) dotyczy przedmiotu lub substancji powstających w procesie produkcyjnym, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja. Wniosek praktyczny: ścinki, końcówki i resztki z produkcji, której celem jest inny wyrób, możesz oceniać według tego przepisu. Ścinki wytwarzane celowo, jako cel procesu, nie spełniają tego warunku wstępnego.
Przedmiot lub substancję z takiego procesu uznaje się za produkt uboczny niebędący odpadem, jeżeli łącznie są spełnione warunki wymienione w art. 10 ustawy o odpadach. Pełny tekst znajdziesz w ustawie o odpadach na portalu ELI.
Samo spełnienie warunków art. 10 nie kończy sprawy. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o odpadach wytwórca składa zgłoszenie uznania za produkt uboczny do marszałka województwa właściwego według miejsca wytwarzania. Marszałek w drodze decyzji, po zasięgnięciu opinii wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, potwierdza spełnienie albo stwierdza niespełnienie warunków (art. 11 ust. 4). Decyzja potwierdzająca jest wydawana na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat (art. 11 ust. 4a). Zgłoszenia i decyzji nie stosuje się do produktów ubocznych będących mechanicznie przetworzonym naturalnym surowcem drzewnym (np. trociny, wióry, zrębki) ani do substratów z rozporządzenia wydanego na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy o biogazowniach rolniczych, wykorzystywanych do produkcji biogazu (art. 11 ust. 5).
Jakie cztery warunki muszą być spełnione łącznie?
Art. 10 pkt 1–4 ustawy o odpadach wymienia cztery warunki. Brak któregokolwiek z nich oznacza, że przepis nie pozwala uznać ścinków za produkt uboczny.
| Warunek (art. 10 ustawy o odpadach) | Co stanowi przepis |
|---|---|
| pkt 1 | dalsze wykorzystywanie przedmiotu lub substancji jest pewne |
| pkt 2 | przedmiot lub substancja mogą być wykorzystywane bezpośrednio, bez dalszego przetwarzania innego niż normalna praktyka przemysłowa |
| pkt 3 | przedmiot lub substancja są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego |
| pkt 4 | spełnione są wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, dotyczące produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania, a wykorzystanie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi |
Art. 10 pkt 5 tej ustawy odwołuje się dodatkowo do szczegółowych warunków uznania za produkt uboczny, jeżeli zostały określone w przepisach prawa Unii Europejskiej albo w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 6. Warto sprawdzić w przepisach UE dotyczących Twojego materiału, czy takie szczegółowe warunki w ogóle istnieją.
Kiedy ścinki są odpadem i czy sprzedaż coś rozstrzyga?
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Wniosek praktyczny: gdy ścinki nie spełniają warunków art. 10, a Ty jako posiadacz się ich pozbywasz, definicja z art. 3 ust. 1 pkt 6 ma zastosowanie.
Sama sprzedaż dalej nie przesądza o statusie. Ustawa o odpadach nie zawiera kryterium wartości rynkowej, więc to, czy posiadacz „zamierza się pozbyć” ścinków, jest kwestią stanu faktycznego. Ocenia się ją na podstawie okoliczności konkretnej firmy, a nie samego faktu, że ktoś za ścinki zapłacił.
Co z odpadami niebezpiecznymi?
Jeśli ścinki okażą się odpadem niebezpiecznym, art. 5 ustawy o odpadach zakazuje zmiany ich klasyfikacji na inną niż niebezpieczna przez rozcieńczanie lub mieszanie. Zakaz dotyczy mieszania ze sobą albo z innymi odpadami, substancjami lub materiałami, prowadzącego do obniżenia początkowego stężenia substancji niebezpiecznych poniżej poziomu określonego dla odpadów niebezpiecznych.
Art. 7 ust. 1 tej ustawy pozwala posiadaczowi zmienić klasyfikację odpadu niebezpiecznego na inny, jeżeli wykaże, że odpad nie ma właściwości niebezpiecznych określonych w rozporządzeniach (UE) nr 1357/2014 i 2017/997. Dla odpadów zakaźnych musi też wykazać, że nie spełniają warunków uznania za zakaźne.
Co zrobić teraz z własnymi ścinkami?
Poniższe kroki to wnioski praktyczne oparte na art. 10 i art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach.
1. Ustal, czy proces, z którego pochodzą ścinki, ma inny podstawowy cel niż ich wytworzenie (art. 10).
2. Przejdź po kolei cztery warunki z tabeli i zapisz, na czym opierasz odpowiedź przy każdym z nich, np. na umowie z odbiorcą. Jeśli wszystkie są spełnione, złóż zgłoszenie do marszałka województwa (art. 11 ust. 1), chyba że dotyczy Cię wyjątek z art. 11 ust. 5.
3. Zweryfikuj w przepisach UE, czy dla Twojego materiału nie ma szczegółowych warunków z art. 10 pkt 5.
4. Jeśli któryś warunek nie jest spełniony, oceń, czy jako posiadacz pozbywasz się ścinków lub zamierzasz się ich pozbyć (art. 3 ust. 1 pkt 6). Wtedy dobierz kod według poradnika jak dobrać kod odpadu.
5. W razie wątpliwości skonsultuj klasyfikację ze specjalistą od prawa odpadowego, bo ocena zależy od szczegółów procesu i materiału.
Obowiązki sprawozdawcze po uznaniu materiału za odpad opisujemy w artykule o sprawozdaniu odpadowym w BDO. Pomagamy też w obowiązkach BDO, gdy klasyfikacja jest już jasna.
Stan prawny na: 2026-11-01
Podstawa prawna i źródła
Najczęściej zadawane pytania
Kogo dotyczy art. 10 ustawy o odpadach?
Dotyczy każdego, u kogo w procesie produkcyjnym powstaje przedmiot lub substancja, a podstawowym celem tego procesu nie jest ich wytworzenie. Dopiero dla takich rzeczy przepis wskazuje warunki uznania za produkt uboczny niebędący odpadem. Co zrobić, gdy ścinki okażą się odpadem, opisujemy w artykule jak dobrać kod odpadu.
Jak ustawa o odpadach definiuje odpad?
Art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach określa odpad jako każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć albo do których pozbycia się jest obowiązany. Definicja opiera się na postawie posiadacza, a nie na tym, czy materiał ma cenę. Więcej o obowiązkach związanych z odpadami w artykule o sprawozdaniu odpadowym w BDO.
Czy sprzedaż ścinków oznacza, że nie są odpadem?
Nie wynika to z przepisów, na które powołuje się ten artykuł. Ustawa o odpadach nie wprowadza kryterium wartości rynkowej, a ocena zamiaru pozbycia się (art. 3 ust. 1 pkt 6) zależy od stanu faktycznego. Rzecz spełniająca warunki art. 10 nie jest odpadem, niezależnie od tego, jak ją nazwano w fakturze. Podobne zagadnienie dotyczy zapasów i zwrotów: wycofanie produktu z rynku.
Masz pytania o rejestrację BDO lub aktualizację wpisu? Skontaktuj się z naszym ekspertem — bezpłatnie.
Sprawdź obowiązki BDO →
