Od kiedy stosuje się nowe rozporządzenie UE? Jak sprawdzić

Wejście w życie rozporządzenia UE nie jest tym samym co data stosowania konkretnego obowiązku. Rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR) weszło w życie 11 lutego 2025 r. i co do zasady stosuje się od 12 sierpnia 2026 r. (art. 71). Rozporządzenie (UE) 2023/1542 weszło w życie 17.08.2023 i ogólnie stosuje się od 18.02.2024 (art. 96).

Firma, która słyszy o nowym rozporządzeniu UE, zwykle widzi kilka dat naraz: wejście w życie, ogólne stosowanie i terminy poszczególnych obowiązków. Poniżej metoda, jak ustalić, od kiedy dany obowiązek dotyczy właśnie jej, wraz z przykładami z trzech rozporządzeń: o opakowaniach, bateriach i ekoprojekcie.

Czym różni się wejście w życie od stosowania?

Wejście w życie to moment, w którym akt staje się częścią porządku prawnego. Stosowanie to data, od której zaczynają działać obowiązki. Dla rozporządzeń UE te daty mogą się różnić o wiele miesięcy.

Rozporządzenie (UE) 2025/40 Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) zostało opublikowane w Dz.Urz. UE 22.01.2025 r. Weszło w życie 11 lutego 2025 r., a co do zasady stosuje się od 12 sierpnia 2026 r. (art. 71). Pełny tekst: rozporządzenie (UE) 2025/40 w EUR-Lex.

Jak krok po kroku ustalić termin własnego obowiązku?

1. Znajdź artykuł o wejściu w życie. W końcowych przepisach rozporządzenia określa on, kiedy akt wszedł w życie.

2. Znajdź artykuł o stosowaniu. Często jest to ten sam artykuł, ale nie zawsze. ESPR takiego ogólnego terminu nie ma.

3. Sprawdź, czy obowiązek ma własną datę. Pojedyncze przepisy mogą wyprzedzać ogólny termin albo go odsuwać.

4. Przypisz obowiązek do swojej roli. Producent, importer i dystrybutor mają różne obowiązki, więc każda rola może mieć inny moment startu.

5. Sprawdź krajowy skutek. Jeśli zmienia się zakres działalności wymagającej wpisu, w grę wchodzi aktualizacja wpisu w BDO.

Jakie daty mają trzy przykładowe rozporządzenia?

Które przepisy PPWR mają własne daty?

Art. 71 PPWR wyznacza wejście w życie i ogólne stosowanie. Część przepisów ma jednak własne terminy, ustalone w innych przepisach rozporządzenia. Kryteria wielokrotnego użytku (art. 11) stosuje się już od 11 lutego 2025 r., czyli od dnia wejścia w życie. Recyklowalność, zawartość recyklatu, limit pustej przestrzeni i zharmonizowane etykietowanie mają natomiast późniejsze terminy. Dotyczy to m.in. progów z lat 2030, 2038 i 2040 oraz aktów wykonawczych z 2028 r.

W praktyce oznacza to, że sama data 12 sierpnia 2026 r. nie rozstrzyga o każdym obowiązku opakowaniowym. Termin dla konkretnego wymogu trzeba odczytać z przepisu, który go ustanawia. Więcej o skutkach dla przedsiębiorców w artykule PPWR a sprawozdanie opakowaniowe w BDO.

Czy baterie mają jedną datę stosowania?

Nie. Rozporządzenie (UE) 2023/1542 weszło w życie 17.08.2023 (publikacja w Dz.Urz. UE 28.07.2023 r.) i według art. 96 stosuje się ogólnie od 18 lutego 2024 r. Poszczególne obowiązki (oznakowanie, ślad węglowy, należyta staranność, paszport baterii, cele zbiórki) uruchamiają się jednak na co najmniej siedmiu odrębnych datach rozłożonych do 2031 r. Tekst aktu: rozporządzenie (UE) 2023/1542 w EUR-Lex.

Wniosek praktyczny: dla baterii trzeba osobno ustalić datę każdego obowiązku, który dotyczy firmy.

Co z ESPR, który nie ma jednej daty stosowania?

Przykładem rozporządzenia bez ogólnej daty stosowania jest ESPR. Art. 80 rozporządzenia (UE) 2024/1781 stanowi, że wchodzi ono w życie dwudziestego dnia po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE. Po podpisaniu 13 czerwca 2024 r. daje to 18.07.2024. Daty stosowania konkretnych obowiązków, np. wymogów dla grup produktów, ustalają inne przepisy i akty delegowane. Tekst: rozporządzenie (UE) 2024/1781 w EUR-Lex.

Czy krajowe przepisy o BDO też mają kilka dat?

Tak, a to dobry przykład tej samej zasady. Ustawa z 24 listopada 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 2422) weszła w życie co do zasady po 14 dniach od ogłoszenia (art. 17 tej ustawy). Wyjątkiem są przepisy dotyczące m.in. elektronicznej karty przekazania odpadów i gromadzenia danych ewidencji w BDO, które art. 17 tej ustawy wprowadził w życie dopiero 1 stycznia 2020 r. Rejestr i pełna elektroniczna ewidencja wystartowały więc w różnych terminach, a wszystko wynika z jednego aktu. Warto sprawdzić aktualne brzmienie przepisu w tekście jednolitym ustawy o odpadach, bo przepisy te były później zmieniane. Podstawy działania systemu opisuje artykuł czym jest BDO.

Kiedy trzeba zaktualizować wpis w BDO?

Podmiot wpisany do rejestru musi złożyć marszałkowi województwa wniosek o zmianę wpisu, jeśli zmieniły się informacje zawarte w rejestrze albo zakres działalności wymagającej wpisu. Wniosek składa się elektronicznie, formularzem aktualizacyjnym, przez indywidualne konto w BDO. Termin to 30 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana, a nie od dnia jej zauważenia (art. 59 ust. 1 ustawy o odpadach, Dz.U. 2023 poz. 1587). Do wniosku stosuje się odpowiednio art. 53 ust. 1, 3 i 7, czyli te same zasady rozpatrywania i wymogi załącznikowe co przy wniosku pierwotnym (art. 59 ust. 2). Niezłożenie wniosku w terminie jest wykroczeniem zagrożonym aresztem albo grzywną (art. 179 ustawy o odpadach).

Wniosek praktyczny: sama publikacja nowego rozporządzenia UE nie uruchamia 30 dni. Termin biegnie od faktycznej zmiany danych lub zakresu działalności. Zasady rejestracji przed rozpoczęciem działalności opisuje artykuł czy przed rozpoczęciem działalności trzeba uzyskać wpis do BDO.

Co zrobić teraz?

• Wskaż rozporządzenie, które dotyczy Twojego produktu, opakowania lub baterii.
• Odczytaj z jego tekstu datę wejścia w życie i datę stosowania właściwego obowiązku, a nie tylko datę ogólną.
• Ustal swoją rolę i obowiązki w tej roli.
• Jeśli zmienił się zakres działalności objętej wpisem, złóż wniosek o zmianę wpisu w ciągu 30 dni od zmiany.
• W razie wątpliwości co do zakresu wpisu skontaktuj się z urzędem marszałkowskim właściwym dla Twojej firmy.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.