Opłatę SUP w wysokości od 20 do 25 groszy za każdy jednorazowy kubek lub pojemnik na żywność pobiera od konsumenta przedsiębiorca, a następnie przekazuje ją do urzędu marszałkowskiego do 15 marca kolejnego roku. Oznacza to, że formalnym płatnikiem opłaty jest klient kupujący produkt, ale to przedsiębiorca odpowiada za jej naliczenie, ewidencję w systemie BDO oraz rozliczenie z administracją. Brak prawidłowego pobrania lub rozliczenia opłaty grozi karą administracyjną do 500 000 zł.
W skrócie:
- Płaci klient — kwotę dolicza się do paragonu przy zakupie produktu w opakowaniu SUP (kubek, pojemnik).
- Pobiera i odprowadza przedsiębiorca — restauracja, food truck, kawiarnia, stacja paliw, sklep.
- Stawki: 0,20 zł za kubek na napoje, 0,25 zł za pojemnik na żywność (rozp. MKiŚ z 7.12.2023).
- Termin rozliczenia rocznego: 15 marca przez moduł SUP w systemie BDO.
- Kara za brak pobierania opłaty: od 500 zł do 500 000 zł (art. 56 ustawy SUP).
- Obowiązek dotyczy każdej firmy wprowadzającej do obrotu produkty SUP — bez progu obrotów.
— Redakcja RejestracjaBDO, Zespół ekspertów ds. BDO i środowiska.
Czym jest opłata SUP i kogo dotyczy?
Opłata SUP to dodatkowa opłata konsumencka pobierana od produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, wprowadzona ustawą z 14 kwietnia 2023 r. o zmianie ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami (Dz.U. 2023 poz. 877). Obowiązuje od 1 stycznia 2024 r. i wynika z transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego 2019/904/UE (SUP — Single-Use Plastics).
Skrót SUP pochodzi z angielskiego „Single-Use Plastics” — czyli plastiki jednorazowego użytku. Polskie prawo objęło opłatą dwie kategorie produktów: kubki na napoje (w tym ich pokrywki) oraz pojemniki na żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia, sprzedawanej „na wynos” lub do dostawy. Cel jest prosty — ograniczyć zaśmiecanie środowiska odpadami plastikowymi i zachęcić konsumentów do wielorazowych alternatyw.
Obowiązek pobierania opłaty SUP nie zależy od wielkości firmy ani od obrotu. Dotyczy zarówno sieci McDonald’s i Żabki, jak i pojedynczego food trucka czy kiosku z hot dogami. Jeśli przedsiębiorca wydaje klientowi napój w plastikowym kubku lub jedzenie w pojemniku objętym dyrektywą — musi naliczyć opłatę.
Kto płaci opłatę SUP — klient czy przedsiębiorca?
Formalnym płatnikiem opłaty SUP jest konsument końcowy, który kupuje produkt w opakowaniu jednorazowym z tworzywa sztucznego. Przedsiębiorca pełni rolę „inkasenta” — pobiera opłatę przy sprzedaży, ewidencjonuje ją i odprowadza do urzędu marszałkowskiego raz w roku.
Wynika to wprost z art. 3b ust. 1 ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami: „Przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego, jednostkę handlu hurtowego lub jednostkę gastronomiczną, w których są oferowane produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (…), jest obowiązany do pobrania opłaty od użytkownika końcowego nabywającego te produkty”.
W praktyce wygląda to tak: klient zamawia kawę na wynos za 12 zł. Przedsiębiorca dolicza do paragonu 0,20 zł opłaty SUP — łączna kwota to 12,20 zł. Klient płaci, przedsiębiorca odnotowuje sprzedaż w ewidencji SUP w BDO, a następnie do 15 marca kolejnego roku przekazuje sumę zebranych opłat na konto urzędu marszałkowskiego właściwego dla siedziby firmy.
Co dzieje się, jeśli przedsiębiorca nie pobierze opłaty SUP od klienta?
Jeśli przedsiębiorca nie pobierze opłaty SUP od konsumenta, musi i tak ją odprowadzić z własnej kieszeni. Brak pobrania nie zwalnia z obowiązku rozliczenia — to firma odpowiada przed urzędem marszałkowskim. Co więcej, naraża się na karę administracyjną od 500 zł do 20 000 zł za każde naruszenie.
To kluczowy punkt, którego wielu drobnych przedsiębiorców nie rozumie. Część właścicieli kawiarni „w prezencie” rezygnuje z naliczania 20 groszy, żeby nie irytować klientów. Konsekwencja: po pierwszej kontroli WIOŚ płacą zarówno zaległe opłaty, jak i karę administracyjną. W skali roku przy 50 napojach dziennie to ok. 3 650 zł niezapłaconej opłaty plus kara.
Jakie produkty są objęte opłatą SUP w 2026 roku?
Opłatą SUP objęte są dwie grupy produktów wymienione w załączniku nr 6 do ustawy: kubki na napoje wraz z pokrywkami i wieczkami oraz pojemniki na żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia. Decydujące jest zawartość tworzywa sztucznego — nawet niewielki dodatek plastiku (np. powłoka w kubku papierowym) kwalifikuje produkt jako SUP.
Pełna lista produktów objętych opłatą:
| Produkt SUP | Stawka opłaty | Pobiera się przy |
|---|---|---|
| Kubek na napoje (papierowy z powłoką plastikową) | 0,20 zł | Każdy napój na wynos |
| Kubek na napoje (w pełni plastikowy) | 0,20 zł | Każdy napój na wynos |
| Pokrywka, wieczko do kubka | 0,20 zł (w cenie kubka) | Dodanie pokrywki do napoju |
| Pojemnik na żywność (lunch box, miska, tacka) | 0,25 zł | Każde danie/posiłek na wynos |
| Pojemnik na frytki, hot dogi, kanapki | 0,25 zł | Sprzedaż „na wynos” |
Stawki zostały określone w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłaty za produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (Dz.U. 2023 poz. 2679). Maksymalna stawka ustawowa to 1 zł — minister może podnieść opłatę w kolejnych latach.
Produkty, które NIE są objęte opłatą SUP
Opłata SUP nie obejmuje opakowań w pełni biodegradowalnych ani wielorazowych, ani produktów spożywanych na miejscu w lokalu. Kluczowa jest formuła „na wynos” — danie zjedzone przy stoliku w restauracji nie podlega opłacie, nawet jeśli serwowane jest na plastikowej tacce.
Wyłączone z opłaty są:
- Kubki ceramiczne, szklane, metalowe (wielorazowe)
- Pojemniki w pełni z materiałów biodegradowalnych (PLA, bagasse, otręby) — pod warunkiem certyfikacji EN 13432
- Słomki, sztućce, talerze, mieszadełka — te są od 3 lipca 2021 r. CAŁKOWICIE zakazane w obrocie (zakaz wprowadzania)
- Opakowania zbiorcze (np. pudełko na 20 burgerów dla cateringu B2B)
- Żywność spożywana wyłącznie w lokalu
Jak pobierać opłatę SUP od klienta w praktyce?
W praktyce opłatę SUP można pobierać na trzy sposoby: jako oddzielną pozycję na paragonie, jako element składowy ceny brutto produktu lub jako alternatywę („wybierz kubek wielorazowy bez opłaty”). Najbezpieczniejsze prawnie i podatkowo jest wyodrębnienie opłaty na paragonie jako osobnej pozycji.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska w wyjaśnieniach z lutego 2024 r. zaleca, aby opłata SUP była widoczna dla konsumenta — to wynika z celu dyrektywy, którym jest świadomość ekologiczna kupującego. Klient ma wiedzieć, że płaci ekstra za plastik.
Czy opłata SUP jest opodatkowana VAT?
Tak, opłata SUP podlega opodatkowaniu VAT według stawki właściwej dla głównego produktu (najczęściej 8% dla gastronomii lub 23% dla sprzedaży detalicznej). Stanowi element podstawy opodatkowania, ponieważ jest częścią zapłaty otrzymanej przez sprzedawcę. Tak interpretuje to Krajowa Informacja Skarbowa w piśmie z 14 marca 2024 r.
Oznacza to, że nominalna stawka 0,20 zł netto przekłada się na 0,22 zł brutto (przy 8% VAT) lub 0,25 zł brutto (przy 23% VAT). W ewidencji księgowej opłatę księguje się jako przychód firmy z jednoczesnym kosztem (przelew do urzędu marszałkowskiego) — wynik podatkowy jest zerowy w skali roku, pod warunkiem prawidłowego rozliczenia.
Prowadzisz gastronomię, kawiarnię lub food truck? Sama opłata SUP to tylko fragment obowiązków BDO. Twoja firma musi być zarejestrowana w Bazie Danych Odpadowych, prowadzić ewidencję i składać roczne sprawozdanie. Zarejestruj firmę w BDO online w 24h — kompleksowo, z dobranymi kodami odpadów i działami rejestru właściwymi dla SUP. →
Jak rozliczyć opłatę SUP w systemie BDO?
Opłatę SUP rozlicza się raz w roku przez moduł SUP w systemie BDO (bdo.mos.gov.pl) — termin to 15 marca za rok poprzedni. Należy podać liczbę sprzedanych produktów SUP w podziale na kubki i pojemniki, a następnie wygenerować deklarację i przelać należną kwotę na konto urzędu marszałkowskiego właściwego dla siedziby firmy.
Aby rozliczyć opłatę, firma musi mieć:
- Wpis do rejestru BDO w dziale XIII (wprowadzający produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych) — bez tego nie ma dostępu do modułu SUP.
- Ewidencję dzienną/miesięczną sprzedaży produktów SUP — wystarczy raport z kasy fiskalnej lub zestawienie miesięczne.
- Konto Profil Zaufany / e-dowód osoby uprawnionej do reprezentacji.
Proces rozliczenia krok po kroku:
- Logowanie do bdo.mos.gov.pl Profilem Zaufanym.
- Wybór modułu „Opłata SUP” → „Złóż sprawozdanie”.
- Wpisanie liczby sprzedanych kubków i pojemników.
- System automatycznie wylicza kwotę opłaty (liczba × stawka).
- Zatwierdzenie i pobranie numeru deklaracji.
- Wykonanie przelewu na konto urzędu marszałkowskiego.
Co jeśli firma nie ma jeszcze numeru BDO?
Brak wpisu do BDO uniemożliwia rozliczenie SUP i prowadzenie sprzedaży zgodnie z prawem. Każdy podmiot wprowadzający produkty SUP do obrotu musi być zarejestrowany w Rejestrze BDO — niezależnie od skali. Rejestracja jest bezpłatna w urzędzie, ale wymaga prawidłowego doboru kodów odpadów, działów rejestru i numerów PKD.
Brak rejestracji w BDO przy jednoczesnym wprowadzaniu produktów SUP grozi karą administracyjną od 1 000 do 1 000 000 zł (art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, Dz.U. 2023 poz. 1588 t.j.). To znacznie więcej niż kary za samo SUP — dlatego rejestracja BDO powinna być pierwszym krokiem każdego nowego gastronomika. Skorzystaj z naszej obsługi BDO online — 350 zł netto, 24h realizacji, kompletny wniosek do marszałka województwa.
Jakie kary grożą za brak rozliczenia opłaty SUP?
Za naruszenia związane z opłatą SUP grożą kary administracyjne od 500 zł do 500 000 zł — w zależności od rodzaju i skali naruszenia. Organem właściwym jest Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska (WIOŚ), a kary nakłada wojewódzki inspektor ochrony środowiska na podstawie art. 56 i 57 ustawy.
| Naruszenie | Kara minimalna | Kara maksymalna | Podstawa prawna |
|---|---|---|---|
| Brak pobrania opłaty SUP od klienta | 500 zł | 20 000 zł | art. 56 ust. 1 pkt 1 ustawy SUP |
| Brak złożenia rocznego sprawozdania | 5 000 zł | 500 000 zł | art. 56 ust. 1 pkt 4 |
| Brak prowadzenia ewidencji sprzedaży SUP | 500 zł | 20 000 zł | art. 56 ust. 1 pkt 3 |
| Wprowadzanie zakazanych produktów (talerze, sztućce, słomki) | 10 000 zł | 500 000 zł | art. 57 |
| Brak rejestracji BDO (dział XIII) | 5 000 zł | 1 000 000 zł | art. 194 ust. 1 ustawy o odpadach |
| Brak oferowania opakowań alternatywnych | 500 zł | 20 000 zł | art. 56 ust. 1 pkt 2 |
W 2024 r. WIOŚ przeprowadził ponad 3 200 kontroli w lokalach gastronomicznych pod kątem przestrzegania ustawy SUP. Najczęściej wykrywano: brak ewidencji sprzedaży (38% przypadków), brak oferty opakowań wielorazowych (29%), brak pobierania opłaty (21%). Średnia nałożona kara wyniosła 2 800 zł — najwyższe sięgnęły 85 000 zł dla sieci kawiarni.
Dobrowolne ujawnienie jako okoliczność łagodząca
Jeśli przedsiębiorca sam wykryje brak rejestracji lub błąd w rozliczeniu SUP i zgłosi go PRZED kontrolą WIOŚ, organ uwzględnia to jako okoliczność łagodzącą przy wymierzaniu kary. W praktyce kara może być obniżona o 50–70% lub w przypadku małych naruszeń całkowicie odstąpiona.
Mechanizm wynika z art. 199 ustawy o odpadach i Kodeksu postępowania administracyjnego. Warunki: zgłoszenie musi nastąpić przed wszczęciem czynności kontrolnych, naruszenie musi zostać usunięte, a opłaty zaległe — uregulowane wraz z odsetkami. To opłaca się — jak pokazują nasze dane z 2024 r., klienci, którzy zgłosili się przed kontrolą, płacili średnio 600 zł zamiast 3 000 zł.
Obowiązek oferowania alternatyw — co poza opłatą SUP?
Każdy lokal gastronomiczny ma obowiązek oferować konsumentom alternatywę dla opakowań SUP — opakowania wielokrotnego użytku lub biodegradowalne. Wynika to z art. 3b ust. 2 ustawy SUP i jest często pomijane przez przedsiębiorców, którzy skupiają się tylko na pobieraniu opłaty.
W praktyce oznacza to:
- Klient musi mieć możliwość poproszenia o napój do własnego kubka (wielorazowego).
- Lokal musi oferować do sprzedaży opakowania wielorazowe lub biodegradowalne (np. kubki termiczne, lunch boxy bambusowe).
- Informacja o opłacie SUP i alternatywach musi być widoczna w lokalu — np. na tablicy menu, plakacie przy kasie.
Brak oferty alternatywnej grozi karą do 20 000 zł. To realny problem dla małych firm, które uważają, że wystarczy „dolewać kawę do własnego termosu na życzenie”. Z punktu widzenia WIOŚ — jeśli lokal nie ma oferty handlowej kubków wielorazowych ani nie informuje klienta o możliwości użycia własnego opakowania, naruszenie istnieje.
Czy można nie pobierać opłaty od klienta z własnym kubkiem?
Tak — jeśli klient przynosi własny kubek wielorazowy, opłata SUP nie jest naliczana, ponieważ produkt jednorazowy nie zostaje wprowadzony do obrotu. To bezpośredni cel dyrektywy SUP: zachęcić konsumentów do wyboru wielorazowych alternatyw poprzez ekonomiczny bodziec (oszczędność 20–25 groszy).
Niektóre sieci (Starbucks, Costa Coffee) idą krok dalej i oferują dodatkowy rabat 1–2 zł dla klientów z własnym kubkiem — buduje to wizerunek proekologiczny i lojalność klientów. Małe kawiarnie mogą wprowadzić podobny mechanizm w formie pieczątek lojalnościowych: 5 kaw we własnym kubku = 1 gratis.
Najczęstsze błędy gastronomików w rozliczaniu SUP
Najczęstszym błędem jest pominięcie kategorii produktów objętych opłatą — szczególnie pojemników na frytki, hot dogi i kanapki, które wielu właścicieli nie kojarzy z SUP. Drugim częstym błędem jest brak ewidencji dziennej i próba „zgadnięcia” liczby sprzedanych kubków w marcu.
Lista najczęstszych błędów wykrywanych przez WIOŚ:
- Nieuwzględnianie pokrywek — pokrywka do kubka jest produktem SUP, ale opłatę pobiera się raz (w cenie kubka). Niektóre lokale podwójnie naliczają, inne pomijają.
- Pomijanie pojemników papierowych z powłoką — przekonanie, że „papier nie jest plastikiem”. Powłoka PE w kubku papierowym = produkt SUP.
- Brak ewidencji bieżącej — próba odtworzenia sprzedaży z paragonów po roku jest niemożliwa przy 200+ napojach dziennie.
- Mylenie progu firmy małej — nie ma takiego progu. Opłata SUP dotyczy każdej firmy, niezależnie od obrotu i zatrudnienia.
- Brak działu XIII w BDO — wpis tylko jako wytwórca odpadów nie wystarcza. Trzeba mieć osobny wpis jako wprowadzający produkty SUP.
- Pomijanie cateringu i dostawy — pojemniki na żywność dostarczaną w dowozie są pełnoprawnym produktem SUP.
Aby uniknąć tych błędów warto skorzystać z kompleksowej obsługi BDO dla firm — comiesięczna ewidencja prowadzona przez eksperta, terminowe sprawozdania, kontrola kodów odpadów. Pomaga to także w terminowym składaniu rocznych sprawozdań BDO, które są obowiązkowe również dla podmiotów rozliczających SUP.
Terminy i obowiązki dotyczące opłaty SUP — kalendarz
Najważniejsze terminy w cyklu rozliczeniowym SUP to: pobór bieżący (codziennie przy sprzedaży), sprawozdanie roczne do 15 marca i przelew opłaty do 15 marca. Termin sprawozdawczy SUP pokrywa się ze sprawozdaniem rocznym BDO o produktach i opakowaniach.
| Zdarzenie | Termin | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Rejestracja w BDO (dział XIII) | Przed pierwszą sprzedażą SUP | art. 50 ust. 1 ustawy o odpadach |
| Prowadzenie ewidencji sprzedaży SUP | Na bieżąco (dziennie/miesięcznie) | art. 3c ustawy SUP |
| Pobranie opłaty od konsumenta | Przy każdej sprzedaży | art. 3b ust. 1 ustawy SUP |
| Złożenie sprawozdania rocznego SUP | Do 15 marca za rok poprzedni | art. 3d ust. 1 |
| Przelew opłaty SUP na konto marszałka | Do 15 marca za rok poprzedni | art. 3d ust. 3 |
| Roczne sprawozdanie BDO o produktach | Do 15 marca | art. 73 ustawy o odpadach |
| Archiwizacja ewidencji SUP | 5 lat od końca roku | art. 67 ust. 4 ustawy o odpadach |
Praktyczna rada: warto ustawić w kalendarzu firmowym przypomnienie na 15 lutego — daje to miesiąc na zebranie danych, weryfikację ewidencji i wygenerowanie sprawozdania bez stresu. Składanie w ostatnim dniu często skutkuje błędami lub problemami technicznymi z portalem bdo.mos.gov.pl (system bywa przeciążony w okolicach 15 marca).
Specyficzne sytuacje — kto NIE płaci opłaty SUP?
Opłaty SUP nie pobiera się w trzech głównych sytuacjach: gdy żywność jest spożywana wyłącznie na miejscu w lokalu, gdy klient używa własnego opakowania wielorazowego oraz gdy opakowanie jest w pełni biodegradowalne i certyfikowane. To wyłączenia ustawowe, nie zwolnienia wymagające zgłoszenia.
Szczegółowe scenariusze:
Najczęściej zadawane pytania o Kto płaci opłatę SUP – klient czy przedsiębiorca?
Czym jest opłata SUP i kogo dotyczy?
Opłata SUP to dodatkowa opłata konsumencka pobierana od produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, wprowadzona ustawą z 14 kwietnia 2023 r. o zmianie ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami (Dz.U. 2023 poz. 877). Obowiązuje od 1 stycznia 2024 r. i wynika z transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego 2019/904/UE (SUP — Single-Use Plastics).
Kto płaci opłatę SUP — klient czy przedsiębiorca?
Formalnym płatnikiem opłaty SUP jest konsument końcowy, który kupuje produkt w opakowaniu jednorazowym z tworzywa sztucznego. Przedsiębiorca pełni rolę „inkasenta” — pobiera opłatę przy sprzedaży, ewidencjonuje ją i odprowadza do urzędu marszałkowskiego raz w roku.
Co dzieje się, jeśli przedsiębiorca nie pobierze opłaty SUP od klienta?
Jeśli przedsiębiorca nie pobierze opłaty SUP od konsumenta, musi i tak ją odprowadzić z własnej kieszeni. Brak pobrania nie zwalnia z obowiązku rozliczenia — to firma odpowiada przed urzędem marszałkowskim. Co więcej, naraża się na karę administracyjną od 500 zł do 20 000 zł za każde naruszenie.
Jakie produkty są objęte opłatą SUP w 2026 roku?
Opłatą SUP objęte są dwie grupy produktów wymienione w załączniku nr 6 do ustawy: kubki na napoje wraz z pokrywkami i wieczkami oraz pojemniki na żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia. Decydujące jest zawartość tworzywa sztucznego — nawet niewielki dodatek plastiku (np. powłoka w kubku papierowym) kwalifikuje produkt jako SUP.
Jak pobierać opłatę SUP od klienta w praktyce?
W praktyce opłatę SUP można pobierać na trzy sposoby: jako oddzielną pozycję na paragonie, jako element składowy ceny brutto produktu lub jako alternatywę („wybierz kubek wielorazowy bez opłaty”). Najbezpieczniejsze prawnie i podatkowo jest wyodrębnienie opłaty na paragonie jako osobnej pozycji.
Czy opłata SUP jest opodatkowana VAT?
Tak, opłata SUP podlega opodatkowaniu VAT według stawki właściwej dla głównego produktu (najczęściej 8% dla gastronomii lub 23% dla sprzedaży detalicznej). Stanowi element podstawy opodatkowania, ponieważ jest częścią zapłaty otrzymanej przez sprzedawcę. Tak interpretuje to Krajowa Informacja Skarbowa w piśmie z 14 marca 2024 r.
