Wytwarzanie odpadów w instalacji — jakie obowiązki BDO powstają

Wytwarzanie odpadów w instalacji — w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska — nakłada na przedsiębiorcę konkretny, ustawowo określony pakiet obowiązków BDO. Kluczowe są tu: obowiązek prowadzenia elektronicznej ewidencji odpadów, a w przypadku przekroczenia określonych progów wytwarzania — konieczność uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów lub pozwolenia zintegrowanego. Obowiązki te różnią się od zasad obowiązujących przy wytwarzaniu odpadów poza instalacją, np. podczas prac remontowych czy budowlanych. W tym artykule znajdziesz konkretne progi, terminy i podstawy prawne, które powinien znać każdy operator instalacji.

Aktualizacja: 1 października 2026 r.

Czym jest instalacja w rozumieniu przepisów i dlaczego ma znaczenie dla BDO?

Definicja instalacji jest kluczowa, bo determinuje zakres obowiązków przedsiębiorcy wobec systemu BDO. Instalacja to, zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, stacjonarne urządzenie techniczne lub zespół takich urządzeń powiązanych technologicznie, a także budowle niebędące urządzeniami, w których odbywa się działalność powodująca emisję. Do instalacji zalicza się więc linie produkcyjne, piece przemysłowe, malarnie, oczyszczalnie ścieków, chłodnie czy węzły betoniarskie — czyli każde stałe miejsce prowadzenia działalności technologicznej.

Wytwarzanie odpadów w instalacji podlega surowszym wymaganiom niż wytwarzanie poza nią. Przedsiębiorca, który eksploatuje instalację i w jej ramach wytwarza odpady, musi prowadzić pełną ewidencję elektroniczną w systemie BDO, a po przekroczeniu ustawowych progów — posiadać stosowne pozwolenie administracyjne. Brak tego rozróżnienia jest jednym z najczęstszych błędów popełnianych przez właścicieli zakładów produkcyjnych, którzy traktują instalację tak samo jak, przykładowo, prowadzenie robót drogowych.

Jakie są progi, powyżej których wytwarzanie odpadów instalacja obowiązek BDO przeradza się w wymóg uzyskania pozwolenia?

Podstawowym aktem prawnym regulującym obowiązek uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów jest art. 180a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Pozwolenie jest wymagane, gdy instalacja wytwarza rocznie powyżej 1 Mg odpadów niebezpiecznych lub powyżej 5000 Mg odpadów innych niż niebezpieczne. Wniosek składa się do właściwego organu ochrony środowiska — zazwyczaj marszałka województwa lub starosty, w zależności od rodzaju instalacji.

Dla instalacji objętych przepisami o zintegrowanym zapobieganiu i ograniczaniu zanieczyszczeń (tzw. instalacje IPPC) konieczne jest natomiast uzyskanie pozwolenia zintegrowanego, które zastępuje m.in. pozwolenie na wytwarzanie odpadów. Pozwolenie zintegrowane wydawane jest przez marszałka województwa i obejmuje całość oddziaływania instalacji na środowisko, w tym gospodarkę odpadami. Do instalacji IPPC zaliczają się m.in. duże instalacje spalania, zakłady chemiczne, rafinerie, a także instalacje do unieszkodliwiania odpadów powyżej określonych mocy przerobowych.

Poniżej progów z art. 180a Prawa ochrony środowiska wytwarzanie odpadów w instalacji nie wymaga pozwolenia, ale nadal obowiązuje ewidencja odpadów w systemie BDO — przy małych ilościach uproszczona, z użyciem samej karty przekazania odpadów (art. 71 ustawy o odpadach) — oraz wpis do rejestru podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami, o którym mowa w art. 49 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2023 poz. 1587).

Na czym polega obowiązek ewidencji odpadów w instalacji i jakie dokumenty trzeba prowadzić w BDO?

Każdy wytwórca odpadów w instalacji jest zobowiązany do prowadzenia ilościowej i jakościowej ewidencji wytwarzanych odpadów, zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Ewidencję prowadzi się na bieżąco w systemie BDO; dokumenty papierowe sporządza się wyłącznie w razie awarii systemu i wprowadza do BDO po jej ustaniu (art. 67 ustawy o odpadach). W systemie BDO wytwórca prowadzi Kartę Ewidencji Odpadów (KEO) dla każdego kodu odpadu oddzielnie.

Przy każdym przekazaniu odpadów firmie transportującej lub odbierającej przekazujący sporządza w systemie BDO Kartę Przekazania Odpadów (KPO) przed rozpoczęciem transportu, a przejmujący i transportujący potwierdzają w BDO odpowiednio przejęcie odpadów i zakończenie transportu (art. 69 ustawy o odpadach). Dane z KEO i KPO stanowią podstawę rocznego sprawozdania o wytwarzanych odpadach, które przedsiębiorca musi złożyć do 15 marca roku następnego za rok poprzedni. Przykładowo, sprawozdanie za 2024 r. należy złożyć do 15 marca 2025 r.

Obowiązek ewidencji nie dotyczy wyłącznie odpadów komunalnych wytwarzanych przez przedsiębiorcę jako konsumenta — te są z ewidencji wyłączone. Natomiast wszystkie odpady powstałe w procesie technologicznym instalacji, np. odpady produkcyjne, szlamy, zużyte oleje, opakowania przemysłowe — podlegają ewidencji, chyba że mieszczą się w rodzajach i ilościach zwolnionych z ewidencji rozporządzeniem wydanym na podstawie art. 66 ust. 5 ustawy o odpadach.

Czym różni się wytwarzanie odpadów w instalacji od wytwarzania poza instalacją?

Rozróżnienie to ma praktyczne znaczenie przede wszystkim przy ustalaniu, czy wymagane jest pozwolenie na wytwarzanie odpadów. Wytwarzanie odpadów poza instalacją — na przykład podczas prac remontowych, rozbiórkowych lub budowlanych, a także w ramach drobnej działalności usługowej — nie podlega obowiązkowi uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów, nawet jeśli ilości odpadów są znaczne. Pozwolenie na wytwarzanie odpadów wiąże się z progami z art. 180a Prawa ochrony środowiska.

Poza instalacją odpady najczęściej są wytwarzane nieregularnie i w rozproszonych lokalizacjach — stąd prostsze zasady formalne. Obowiązek ewidencji w BDO nadal jednak obowiązuje, jeśli wytwórca nie korzysta ze zwolnienia ustawowego. Tymczasem instalacja działa stale, a jej operator ma obowiązek nie tylko prowadzić ewidencję, ale też zaplanować gospodarkę odpadami w ramach warunków pozwolenia lub programu gospodarki odpadami dołączonego do wniosku o pozwolenie.

Kolejna różnica dotyczy odpowiedzialności administracyjnej. Operator instalacji bez wymaganego pozwolenia na wytwarzanie odpadów może zostać zobowiązany do wstrzymania działalności instalacji — jest to jeden z instrumentów przewidzianych przez Prawo ochrony środowiska. W przypadku wytwarzania odpadów poza instalacją sankcje mają przede wszystkim charakter finansowy, natomiast nie grozi bezpośrednie wstrzymanie prac przez organ administracji.

Jakie kary grożą za naruszenie obowiązków BDO przy wytwarzaniu odpadów w instalacji?

Sankcje za nieprzestrzeganie przepisów o wytwarzaniu odpadów w instalacji są poważne i mają charakter zarówno administracyjny, jak i karny. Za naruszenia obowiązków ewidencyjnych — m.in. brak potwierdzenia transportu wygenerowanego z BDO, nieprzechowywanie lub nieudostępnianie dokumentów ewidencji — grozi grzywna (art. 180 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach), w granicach od 20 do 5 000 zł z Kodeksu wykroczeń. Prowadzenie działalności objętej obowiązkiem wpisu bez wpisu do rejestru BDO grozi natomiast administracyjną karą pieniężną nakładaną decyzją wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (art. 194).

Eksploatacja instalacji bez wymaganego pozwolenia na wytwarzanie odpadów lub pozwolenia zintegrowanego to z kolei odrębne naruszenie Prawa ochrony środowiska, niezależne od obowiązków w BDO. Organ ochrony środowiska może ponadto wydać decyzję nakazującą wstrzymanie użytkowania instalacji do czasu uregulowania stanu formalnoprawnego.

Warto pamiętać, że inspektorzy WIOŚ przeprowadzają kontrole planowe i doraźne. Coraz częściej weryfikują dane rejestrowe w systemie BDO online jeszcze przed wizytą w zakładzie — nieaktualne dane w rejestrze BDO, brak sprawozdań lub niespójności w kartach ewidencji odpadów mogą skutkować wszczęciem postępowania administracyjnego. Regularna kompleksowa obsługa BDO znacząco zmniejsza ryzyko naruszeń i związanych z nimi kar.

Jak zarejestrować instalację w BDO i od czego zacząć?

Pierwszym krokiem jest ustalenie, czy Twoja firma już figuruje w rejestrze BDO jako wytwórca odpadów — obowiązek ten istnieje niezależnie od obowiązku posiadania pozwolenia. Jeżeli uzyskasz pozwolenie na wytwarzanie odpadów lub pozwolenie zintegrowane, marszałek województwa wpisze cię do rejestru z urzędu (art. 51 ust. 1 ustawy o odpadach). W pozostałych przypadkach, jeśli nie masz jeszcze numeru rejestrowego BDO, konieczne jest złożenie wniosku rejestracyjnego przez system BDO dostępny na stronie rejestr-bdo.mos.gov.pl. We wniosku wskazuje się m.in. kody wytwarzanych odpadów, lokalizację instalacji oraz rodzaj prowadzonej działalności.

Następnie trzeba podjąć decyzję, czy wytwarzane ilości odpadów przekraczają progi z art. 180a Prawa ochrony środowiska. Jeśli tak — konieczne jest uzyskanie pozwolenia jeszcze przed uruchomieniem instalacji, a nie dopiero po stwierdzeniu przekroczenia progów w sprawozdaniu. Wniosek o pozwolenie zawiera m.in. charakterystykę instalacji, opis procesu powstawania odpadów, ich kody, szacowane ilości oraz planowany sposób postępowania z odpadami.

Jeśli nie masz pewności, jakie dokładnie obowiązki ciążą na Twojej instalacji lub jak prawidłowo skonfigurować ewidencję w systemie BDO, skorzystaj z pomocy specjalistów — zamów obsługę BDO i unikaj kosztownych błędów formalnych.