Pompa ciepła i stary piec: co zrobić z wymienianym urządzeniem?

Piec, którego się pozbywasz przy wymianie, jest odpadem (art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach), ale przepisy nie rozstrzygają wprost Twojego przypadku. Jeśli piec jest zużytym sprzętem elektrycznym lub elektronicznym z gospodarstwa domowego, art. 36 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym nakazuje przekazać go zbierającemu taki sprzęt albo podmiotowi uprawnionemu do jego zbierania (art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach). Czy Twoje urządzenie jest takim sprzętem, potwierdź w gminie, w której mieszkasz.

Co przepisy mówią, a czego nie rozstrzygają?

Ustawa o odpadach uznaje za odpad każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć albo do których pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 pkt 6). Demontowany piec, który trafia do kosza, na złom albo do odbioru przez ekipę montażową, mieści się w tej definicji. Ta sama definicja nie zawiera kryterium wartości rynkowej, więc samo to, że urządzenie jeszcze działa albo ma jakąś cenę, niczego nie przesądza.

Pytanie, które zadaje wielu właścicieli domów, brzmi jednak inaczej: komu oddać piec i czy obowiązują specjalne reguły dla sprzętu elektrycznego. Przepisy przywołane w tym tekście nie rozstrzygają tej konkretnej sytuacji. Mówią, co dotyczy zużytego sprzętu elektrycznego z gospodarstw domowych, co dotyczy odpadów w ogóle i co obejmują punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych. To, do której z tych grup należy Twój piec, trzeba potwierdzić w gminie albo u zbierającego, zanim cokolwiek wywieziesz.

Jakie trzy drogi wynikają z przepisów?

Zbierający zużyty sprzęt. Posiadacz zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych jest obowiązany przekazać go zbierającemu zużyty sprzęt lub podmiotowi uprawnionemu do jego zbierania, o którym mowa w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach (art. 36 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym). Przepis dotyczy sprzętu z gospodarstw domowych, więc firmy nie odczytują go wprost dla siebie.

PSZOK. Gmina tworzy łatwo dostępne dla mieszkańców punkty, które przyjmują co najmniej między innymi odpady niebezpieczne, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble i inne odpady wielkogabarytowe oraz odpady budowlane i rozbiórkowe z gospodarstw domowych (art. 3 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Lista jest minimalna, a przepis nie mówi, do której kategorii trafia stary piec. Przed wizytą warto sprawdzić w regulaminie punktu albo w urzędzie gminy, czy przyjmie Twoje urządzenie i w jakiej ilości.

Odbiór przez wykonawcę lub firmę. Wytwórca odpadów jest obowiązany gospodarować wytworzonymi odpadami. Wytwórca lub inny posiadacz może zlecić to tylko podmiotom, które mają zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, albo wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych, albo wpis do rejestru BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 (art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach). Wyjątek: katalog nie ma zastosowania, gdy działalność odbiorcy nie wymaga decyzji ani wpisu do rejestru.

Które odczytanie przepisów dotyczy Twojego pieca?

Przepisy pozwalają na dwa odczytania, a żaden z nich nie jest rozstrzygnięty w ich treści.

1. Piec jest zużytym sprzętem elektrycznym lub elektronicznym z gospodarstwa domowego. Wtedy dotyczy go obowiązek przekazania zbierającemu zużyty sprzęt (art. 36). Bezpiecznie jest oddać go podmiotowi, który zbiera taki sprzęt.

2. Piec nie jest takim sprzętem. Wtedy zostają ogólne zasady dla odpadów: gospodarujesz nimi sam albo zlecasz je podmiotowi z uprawnieniami z art. 27, albo sprawdzasz, czy gmina przyjmie urządzenie w PSZOK.

W obu przypadkach to samo ułatwia sprawę: oddaj piec komuś, kto ma uprawnienia do zbierania odpadów, i zachowaj potwierdzenie przekazania. Powtórzmy wprost: przepisy nie rozstrzygają, które z odczytań dotyczy Twojego urządzenia, więc potwierdź to w gminie (a w razie wątpliwości co do uprawnień odbiorcy u niego samego), zanim podpiszesz protokół z instalatorem.

Co zrobić, gdy piec demontuje instalator?

Najczęstszy układ: ekipa montuje pompę ciepła i proponuje, że zabierze stary piec. Przepisy użyte w tym tekście nie wskazują, czy w takim układzie wytwórcą odpadu jest właściciel, czy firma wykonująca demontaż. Dlatego ustal przed pracami, kto bierze piec i na jakiej podstawie. Jeśli zabiera go firma, zapytaj o jej zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów albo o wpis do rejestru BDO i zapisz odpowiedź w umowie lub w protokole.

Jeśli sam prowadzisz firmę montażową, sprawdź swoje obowiązki: czym jest BDO, kiedy firma jest wytwórcą odpadów i jak dobrać kod odpadu.

Jak to wygląda na przykładzie?

Pan Marek wymienia piec w domu jednorodzinnym. Instalator mówi: „zabierzemy go przy demontażu”. Co robi pan Marek?

1. Pyta instalatora, jaki ma status: zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów albo wpis do rejestru BDO.

2. Dzwoni do urzędu gminy i pyta, czy PSZOK przyjmie takie urządzenie, jeśli instalator odmówi.

3. Prosi o dokument potwierdzający przekazanie pieca i go zachowuje.

4. Jeśli instalator nie ma uprawnień, nie oddaje mu pieca, tylko wozi go samodzielnie tam, gdzie gmina potwierdzi przyjęcie.

Co zrobić teraz?

1. Ustal, czym jest Twój piec: czy ma części elektryczne lub elektroniczne, które czynią go sprzętem z art. 36.

2. Zapytaj gminę, gdzie oddać urządzenie, i czy PSZOK je przyjmie.

3. Jeśli odbiera je firma, sprawdź jej uprawnienia i zachowaj potwierdzenie.

Kogo dotyczy obowiązek oddania zużytego sprzętu?

Posiadacza zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych. Ma go przekazać zbierającemu zużyty sprzęt lub podmiotowi uprawnionemu do jego zbierania (art. 36 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym).

Kiedy stary piec jest odpadem?

Gdy jego posiadacz się go pozbywa, zamierza się pozbyć albo jest do tego obowiązany (art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach). Ustawa nie zawiera kryterium wartości rynkowej, więc o tym, czy posiadacz zamierza się pozbyć urządzenia, decyduje stan faktyczny.

Jakie wyjątki i przypadki brzegowe warto znać?

Przedmiot spełniający warunki art. 10 ustawy o odpadach (produkt uboczny) nie jest odpadem, a odpady poddane recyklingowi lub innemu odzyskowi mogą utracić ten status na warunkach art. 14. Art. 2 tej ustawy wyłącza niektóre kategorie z jej zakresu, a katalog podmiotów z art. 27 ust. 2 nie ma zastosowania, gdy działalność odbiorcy nie wymaga decyzji ani wpisu do rejestru. Czy to dotyczy Twojego urządzenia, potwierdź w gminie.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.