Sztućce papierowe i celulozowe a wpis do BDO

Firma, która sprzedaje, wydaje lub wprowadza papierowe albo celulozowe sztućce jednorazowe, zwykle nie musi mieć z tego tytułu wpisu do BDO. Obowiązek wpisu wynika z ról wymienionych w art. 50 ust. 1 ustawy o odpadach, a nie z samego rodzaju wyrobu. Rozporządzenie Ministra Środowiska z 22 października 2013 r. (załącznik pkt 2 ppkt 2 lit. b) wymienia jednorazowe sztućce jako wyrób niebędący opakowaniem, a art. 2 pkt 11aa ustawy z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej wyłącza z tworzyw sztucznych polimery naturalne niezmodyfikowane chemicznie. Wpis może jednak wynikać z innej roli firmy, na przykład z wprowadzania produktów w opakowaniach (art. 50 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach) albo z wytwarzania odpadów objętych ewidencją (art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e tej ustawy).

Dlaczego sztućce nie są opakowaniem?

Załącznik (pkt 2 ppkt 2 lit. b) do rozporządzenia Ministra Środowiska z 22 października 2013 r. w sprawie przykładowego wykazu wyrobów, które uznaje się albo nie uznaje się za opakowanie (obowiązuje od 2014-01-01), wymienia mieszadełka do napojów, jednorazowe sztućce i papier do pakowania sprzedawany oddzielnie jako wyroby niebędące opakowaniami. Należą one do grupy wyrobów wytworzonych do wypełniania w punkcie sprzedaży i wyrobów jednorazowego użytku. Jednorazowe sztućce są więc w tym wykazie wyrobem niebędącym opakowaniem. Obowiązek wpisu dla podmiotów wprowadzających opakowania i produkty w opakowaniach wynika natomiast z art. 50 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach.

Czy papier i celuloza to tworzywo sztuczne w rozumieniu ustawy SUP?

Ustawa z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433) definiuje w art. 2 pkt 9e produkt jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. Jest to produkt wykonany w całości lub w części z tworzyw sztucznych, który nie został przeznaczony, zaprojektowany ani wprowadzony do obrotu do wielokrotnego użycia przez zwrot w celu ponownego napełnienia lub ponownego użycia do tego samego celu.

Art. 2 pkt 11aa tej ustawy określa tworzywo sztuczne jako materiał z polimeru w rozumieniu art. 3 pkt 5 rozporządzenia REACH (WE nr 1907/2006), do którego mogły zostać dodane dodatki lub inne substancje i który może być głównym składnikiem strukturalnym produktów końcowych, z wyjątkiem polimerów naturalnych, które nie zostały chemicznie zmodyfikowane. Obie definicje obowiązują od 2023-05-24.

Sztućce z polimeru naturalnego, który nie został chemicznie zmodyfikowany, mieszczą się w tym wyjątku. Wyrób z powłoką z tworzywa albo z polimeru syntetycznego może już spełniać definicję, bo ustawa wyłącza tylko niezmodyfikowane polimery naturalne. Warto sprawdzić w karcie technicznej wyrobu lub u dostawcy, czy sztućce nie mają powłoki z tworzywa i czy użyty polimer (np. celuloza) nie jest chemicznie modyfikowany.

Kogo dotyczy obowiązek wpisu do BDO?

Art. 50 ust. 1 pkt 1-7 ustawy o odpadach nakłada obowiązek wniosku o wpis na kilka grup podmiotów. Należą do nich m.in. wytwórcy odpadów obowiązani do prowadzenia ewidencji, transportujący odpady w ramach działalności zawodowej, sprzedawcy i pośrednicy w obrocie odpadami oraz podmioty wprowadzające do obrotu produkty i opakowania objęte odrębnymi ustawami. Zakres zależy od rodzaju prowadzonej działalności, nie od jednego wspólnego progu.

Jak to wygląda dla sprzedającego, wydającego i wprowadzającego?

Rolę firmy trzeba ocenić według tabeli poniżej. Jednorazowe sztućce są w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 22 października 2013 r. (załącznik pkt 2 ppkt 2 lit. b) wyrobem niebędącym opakowaniem, a niezmodyfikowane polimery naturalne są wyłączone z definicji tworzywa sztucznego w art. 2 pkt 11aa ustawy z 11 maja 2001 r. Same w sobie nie czynią więc firmy wprowadzającym opakowania. Trzeba jednak ocenić pozostałe role firmy.

Czy rodzaj działalności, np. gastronomia, przesądza o wpisie?

Sam rodzaj działalności nie przesądza o wpisie. Według art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach wpis dotyczy wytwórców odpadów obowiązanych do prowadzenia ewidencji. Zgodnie z art. 66 ust. 4 pkt 4 i ust. 5 tej ustawy obowiązek ewidencji nie dotyczy rodzajów i ilości odpadów wskazanych w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644). Rozporządzenie to od 2025-01-01 usunęło z wykazu zwolnień pięć kodów odpadów niebezpiecznych, a większość kodów odpadów innych niż niebezpieczne nadal ma zwolnienie ilościowe. Jeśli odpady wytwarzane przez firmę mieszczą się wyłącznie w rodzajach i ilościach objętych zwolnieniem z ewidencji, obowiązek wpisu z tego konkretnego tytułu (art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach) nie powstaje. Warto sprawdzić w załączniku do tego rozporządzenia, czy kody odpadów wytwarzanych w firmie są na liście zwolnień.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• Art. 50 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach obejmuje wytwórców obowiązanych do ewidencji z wyłączeniem art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, a kategorie z art. 51 ust. 1 są wpisywane z urzędu, bez odrębnego wniosku.
• Kategorie z art. 51 ust. 2 ustawy o odpadach są ustawowo zwolnione z obowiązku złożenia wniosku o wpis.
• Opłata konsumencka z art. 3b i 3c ustawy SUP (załącznik nr 6) dotyczy wyłącznie kubków i pojemników na żywność. Sztućce w tym załączniku nie występują. Mechanizm opłat opisuje artykuł opłata SUP w BDO.
• Plastikowe sztućce to osobna sprawa. Art. 3i ustawy SUP w związku z załącznikiem nr 7 przewiduje zakaz wprowadzania do obrotu m.in. sztućców, talerzy, słomek i mieszadełek. Sprzedawanie sztućców z tworzywa sztucznego może więc być w ogóle niedozwolone, niezależnie od BDO.
• Dla dużych sprzedawców detalicznych (art. 8 pkt 23 lit. c ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, progi powyżej 500 m² dla jednej jednostki i powyżej 5000 m² łącznie) nie jest rozstrzygnięte, czy obejmuje ich samo odsprzedawanie towarów zapakowanych przez innego dostawcę. Taka firma powinna ocenić swoją rolę osobno.

Co zrobić, jeśli wpis jest potrzebny?

Według art. 50 ust. 2 ustawy o odpadach wniosek o wpis składa się przed rozpoczęciem działalności wymagającej wpisu. Gdy działalność już trwa bez wpisu, wniosek należy złożyć niezwłocznie. Praktyczna kolejność działań:

1. Ustal skład sztućców (papier, niezmodyfikowana celuloza, powłoka z tworzywa, polimer syntetyczny).

2. Ustal rolę firmy: producent, importer, pakujący pod własnym oznaczeniem, sprzedawca, wydający sztućce klientom czy podmiot wytwarzający odpady.

3. Sprawdź, czy ta rola mieści się w art. 50 ust. 1 pkt 1-7 ustawy o odpadach. Jeśli tak, złóż wniosek zgodnie z instrukcją rejestracji.

Szczegóły rejestracji opisuje rejestracja w BDO, a kroki w systemie instrukcje BDO. Podstawy działania systemu wyjaśnia artykuł czym jest BDO, a sytuację najmniejszych firm jednoosobowa działalność a BDO.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.