Jak zważyć opakowania, kiedy mam tysiące różnych produktów?

Przy tysiącach produktów prowadzisz ewidencję masy opakowań (art. 22 ust. 1), np. ważąc próbki w grupach materiałowych. Sam sposób ważenia to rekomendacja praktyczna, a nie wymóg ustawowy; ustawa wymaga informacji o masie opakowań, w których wprowadziłeś produkty do obrotu w danym roku, w postaci papierowej albo elektronicznej (art. 22 ust. 1). Informacje z ewidencji przechowuje się 5 lat od końca roku kalendarzowego, którego dotyczą (art. 22 ust. 2). Gdy ewidencji brakuje lub jest nierzetelna, masę ustala marszałek województwa albo WIOS, a w razie braku danych szacunkowo (art. 22 ust. 1d–1e i art. 23 ust. 2).

Co dokładnie musi zawierać ewidencja masy opakowań?

Według art. 22 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619) wprowadzający produkty w opakowaniach prowadzi ewidencję w postaci papierowej albo elektronicznej. Ewidencja obejmuje informacje o masie opakowań, w których w danym roku kalendarzowym wprowadził do obrotu produkty. Art. 22 ust. 2 tej ustawy nakazuje przechowywać informacje z ewidencji przez 5 lat, liczone od końca roku kalendarzowego, którego dotyczą.

Ustawa określa więc, co ma być w ewidencji: masę opakowań wprowadzonych w roku. Sposób dojścia do tej masy przy dużym asortymencie opisujemy poniżej jako rekomendację praktyczną.

Jak w praktyce ustalić masę przy tysiącach produktów?

Poniższa procedura to rekomendacja praktyczna, a nie wymóg ustawowy. Wychodzi od art. 22 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, który wymaga informacji o masie opakowań wprowadzonych do obrotu w danym roku.

1. Pogrupuj asortyment. Zacznij od podziału według materiału opakowania. Rozporządzenie w sprawie stawek opłat produktowych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 988, załącznik pkt 2) rozróżnia: tworzywa sztuczne, aluminium, metale żelazne, papier i tekturę, szkło, drewno, opakowania wielomateriałowe, opakowania po środkach niebezpiecznych i pozostałe. Ewidencja podzielona tak samo ułatwi późniejsze rozliczenie opłaty.

2. Zważ próbki. W każdej grupie zważ opakowania podobnych produktów, najlepiej po kilka sztuk z każdego typu, i ustal masę jednostkową.

3. Przemnóż przez liczbę sztuk. Masę jednostkową pomnóż przez liczbę sztuk produktów wprowadzonych do obrotu w roku. Masy nowych produktów i zmian konstrukcji opakowań uzupełniaj na bieżąco.

4. Opisz metodę. Zapisz w dokumentacji, jak dobierano próbki, kiedy ważono i jak liczono, a informacje z ewidencji przechowuj przez 5 lat od końca roku, którego dotyczą (art. 22 ust. 2).

Opis metody ma znaczenie, bo gdy ewidencji brakuje albo jest nierzetelna, masę ustala organ (art. 22 ust. 1d–1e i art. 23 ust. 2 ustawy o opakowaniach, opisane w następnej sekcji).

Co się dzieje, gdy ewidencji nie ma lub jest nierzetelna?

Brak ewidencji lub jej nierzetelność nie zwalnia z obowiązku. Na podstawie art. 22 ust. 1d–1e i art. 23 ust. 2 ustawy o opakowaniach masę i rodzaj opakowań ustala wtedy marszałek województwa albo wojewódzki inspektor ochrony środowiska (WIOS). Robią to na podstawie wszelkich dostępnych informacji, a gdy ich brakuje, szacunkowo. Takie ustalenie organu zwykle jest na niekorzyść podmiotu.

Kogo dotyczy obowiązek ewidencji?

Obowiązek z art. 22 ust. 1 ustawy o opakowaniach dotyczy wprowadzającego produkty w opakowaniach (art. 8 pkt 23). Definicja jest otwarta i obejmuje m.in. przedsiębiorcę wprowadzającego produkty w opakowaniach pod własnym oznaczeniem, także gdy zlecił ich wytworzenie (art. 8 pkt 23 lit. a), oraz przedsiębiorcę pakującego produkty wytworzone przez innego i wprowadzającego je do obrotu (art. 8 pkt 23 lit. b). Obejmuje też prowadzącego jednostki handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży ponad 500 m² (jedna jednostka) albo ponad 5000 m² łącznie (więcej niż jedna jednostka), sprzedającego produkty pakowane w tych jednostkach (art. 8 pkt 23 lit. c). Zgodnie z art. 8 pkt 24 wprowadzeniem do obrotu jest też import i wewnątrzwspólnotowe nabycie produktów w opakowaniach na potrzeby działalności gospodarczej, więc importer jest objęty tą definicją.

Ustawa rozróżnia dwie role (art. 8 pkt 22 i 23). „Wprowadzający opakowania” (art. 8 pkt 22) to wytwarzający, importujący, dokonujący wewnątrzwspólnotowego nabycia lub dostawy pustych opakowań. Obowiązki recyklingu, opłaty produktowej i kampanii edukacyjnych przypisano drugiej roli, czyli wprowadzającemu produkty w opakowaniach (art. 8 pkt 23). Jeden podmiot może pełnić obie role i wtedy podlega obowiązkom z obu tytułów. Więcej o rejestracji w rejestrze BDO znajdziesz w artykule Czym jest BDO, a o produktach sprowadzanych z zagranicy w tekście BDO przy imporcie towarów w opakowaniach.

Ile wynosi opłata produktowa?

Stawki opłaty produktowej za niewykonanie obowiązku recyklingu odpadów opakowaniowych od 1 stycznia 2024 r. określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 9 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłat produktowych dla poszczególnych rodzajów opakowań (t.j. Dz.U. 2025 poz. 988, załącznik pkt 2), wydane na podstawie delegacji z art. 35 ust. 2 ustawy o opakowaniach. Dotyczą obowiązków z art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy i są liczone za 1 kg:

Stawkę stosuje się do niedoboru recyklingu obliczonego według wzoru z załącznika nr 2 do ustawy, a nie do całej masy opakowań. Opłatę wnosi się na rachunek marszałka województwa. Butelki jednorazowe i opakowania objęte systemem kaucyjnym mają odrębne stawki (załącznik pkt 1 i 3 rozporządzenia; art. 14a i art. 21a ustawy).

Jakie kary grożą za brak ewidencji?

Kary pieniężne wynikają z art. 56 ust. 1 w związku z art. 57 ustawy o opakowaniach. Za nieprowadzenie ewidencji obejmującej informacje o masie opakowań, w których wprowadzono do obrotu produkty w danym roku (art. 56 ust. 1 pkt 8), kara wynosi od 10 000 do 500 000 zł (art. 57 pkt 1). Egzekwuje ją w większości przypadków wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Ustawa przewiduje sześć progów kar, a kwotę dopasowuje się do konkretnego punktu art. 56 ust. 1 według art. 57, więc nie istnieje jedna stawka dla wszystkich naruszeń.

Co zrobić teraz?

1. Ustal, czy jesteś wprowadzającym produkty w opakowaniach (art. 8 pkt 23 ustawy o opakowaniach), a nie tylko wprowadzającym puste opakowania (art. 8 pkt 22).

2. Wybierz i opisz metodę wyznaczania mas, np. według materiałów jak w tabeli stawek, i zacznij prowadzić ewidencję w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 22 ust. 1).

3. Ustaw przechowywanie informacji z ewidencji na 5 lat od końca roku, którego dotyczą (art. 22 ust. 2).

4. Sprawdź, czy dotyczy cię opłata produktowa za niedobór recyklingu, korzystając z tabeli stawek z rozporządzenia (Dz.U. 2025 poz. 988, załącznik pkt 2). Szczegóły rozliczenia znajdziesz w artykule Opłata produktowa za opakowania.

Jeśli masz wątpliwości co do metody lub obowiązków w BDO, możesz skorzystać z pomocy: rejestracja i obsługa firmy w BDO. Przed rozliczeniem sprawdź aktualne brzmienie przepisów i stawek obowiązujących w danym roku.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.