Wymogi ESPR a produkty firmy: co jest już obowiązkiem
W skrócie
Wymogi ESPR (rozporządzenie (UE) 2024/1781) dotyczące trwałości i naprawialności dotkną produkty firmy dopiero, gdy akt delegowany obejmie ich grupę; art. 9 sam nie nakłada paszportu produktu. Plan prac z 16 kwietnia 2025 r. obejmuje tekstylia, meble i materace, opony, stal i aluminium. Wpis w BDO trzeba zmienić w 30 dni (art. 59 ust. 1 ustawy o odpadach).
Co ESPR zmienia już dziś, a co dopiero w aktach delegowanych?
Rozporządzenie (UE) 2024/1781 (ESPR, Dz.U. UE L z 28.6.2024) weszło w życie 18 lipca 2024 r. i ma charakter ramowy. Według art. 9 ESPR obowiązek posiadania cyfrowego paszportu produktu (DPP) dla danej grupy produktów powstaje dopiero na podstawie aktu delegowanego przyjętego dla tej grupy albo odrębnego aktu prawa UE. Sam art. 9 takiego obowiązku bezpośrednio nie nakłada.
Konkretne obowiązki, czyli to, która grupa produktów jest objęta, od kiedy i jakie dane mają się znaleźć w paszporcie, określają akty delegowane. Są one przyjmowane stopniowo w latach 2026-2030. W praktyce oznacza to, że firma nie musi dziś wdrażać paszportu dla całej oferty. Musi natomiast ustalić, czy jej grupa produktów trafi do aktu delegowanego i kiedy.
Parametrów trwałości i naprawialności dla poszczególnych grup ten tekst nie podaje, bo zależą one od aktu delegowanego dla danej grupy. Akt ten warto odszukać w EUR-Lex, gdzie publikowane są akty obok tekstu rozporządzenia.
Jak trwałość i naprawialność wiążą się z paszportem produktu?
Art. 11 ESPR przewiduje, że dostęp do informacji w paszporcie jest zróżnicowany według praw dostępu, a wśród podmiotów z dostępem są m.in. profesjonalni naprawiacze, podmioty odnawiające produkty i recyklerzy. Z art. 9 ESPR wynika natomiast, że akt delegowany ma określić okres dostępności paszportu, który ma być co najmniej równy oczekiwanemu okresowi życia produktu.
W praktyce oznacza to, że informacje przydatne przy naprawie i dalszym użytkowaniu produktu mogą być udostępniane przez paszport, ale ich zakres ustala akt dla grupy produktów. Firma sprzedająca produkty z objętej grupy powinna więc spodziewać się obowiązków dotyczących danych i ich udostępniania, a nie jednolitych wymogów dla całej oferty.
Które grupy produktów są na liście?
Motyw rozporządzenia (UE) 2024/1781 wymieniał szeroką listę kandydatów do pierwszego planu prac: żelazo, stal, aluminium, tekstylia (zwłaszcza odzież i obuwie), meble z materacami, opony, detergenty, farby, smary, chemikalia, produkty ICT i inną elektronikę oraz produkty związane z energią. Motyw nie jest przepisem operacyjnym i sam nie tworzy obowiązku, ma wartość interpretacyjną.
Przy faktycznym przyjęciu planu prac, 16 kwietnia 2025 r., Komisja zawęziła pierwszą falę do tekstyliów, mebli i materacy, opon, stali oraz aluminium. ICT, detergenty, farby, smary i chemikalia nie zostały w niej ujęte jako osobne grupy. W praktyce oznacza to, że starsze zestawienia sugerujące szerszy zakres pierwszej fali nie odpowiadają przyjętemu planowi.
Co musi zawierać cyfrowy paszport produktu i kto za niego odpowiada?
Według art. 9-10 i 13 ESPR paszport jest powiązany z niepowtarzalnym identyfikatorem produktu. Nośnik danych, na przykład kod QR, podmiot gospodarczy umieszcza fizycznie na produkcie, jego opakowaniu albo w dokumentacji towarzyszącej, zależnie od aktu dla danej grupy produktów. Paszport musi być zarejestrowany w unijnym rejestrze DPP. Za jego utworzenie i dokładność danych odpowiada przede wszystkim podmiot wprowadzający produkt do obrotu w UE.
Art. 11 ESPR przewiduje zróżnicowane prawa dostępu: po zeskanowaniu nośnika różni użytkownicy widzą informacje przeznaczone dla nich. Wymogi dla dostawców usług DPP ma dopiero określić akt delegowany Komisji, planowany według harmonogramu Komisji na 2027 r. Na dziś takiego aktu nie ma.

Kto jest podmiotem gospodarczym w rozumieniu ESPR?
Art. 2 pkt 42-46 ESPR definiuje role w łańcuchu dostaw. Podmiot gospodarczy to producent, upoważniony przedstawiciel, importer, dystrybutor, dealer i usługodawca w zakresie realizacji zamówień. Importer to osoba mająca siedzibę w Unii, która wprowadza na rynek unijny produkt z państwa trzeciego (art. 2 pkt 44). Dystrybutor to osoba w łańcuchu dostaw inna niż producent lub importer, która udostępnia produkt na rynku (art. 2 pkt 45).
Termin dostawca usług DPP nie ma własnej, numerowanej definicji w art. 2. Występuje w art. 10-11 i 72. Wymogi dla takiego podmiotu ma ustalić przyszły akt delegowany na podstawie art. 72.
Czym różni się paszport od zakazu niszczenia niesprzedanej odzieży?
To dwa odrębne rodzaje obowiązków ESPR, których nie należy łączyć. Zakaz niszczenia niesprzedanych produktów konsumpcyjnych wynika wprost z art. 25 ust. 1 ESPR w związku z załącznikiem VII, a nie z paszportu produktu.
| Obowiązek | Kogo dotyczy | Od kiedy | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Wejście w życie ESPR | wszyscy adresaci rozporządzenia | 2024-07-18 | rozporządzenie (UE) 2024/1781 |
| Zakaz niszczenia niesprzedanej odzieży, dodatków odzieżowych i obuwia | duże przedsiębiorstwa | 2026-07-19 | art. 25 ust. 1 ESPR, zał. VII |
| Ten sam zakaz | średnie przedsiębiorstwa | 2030-07-19 | art. 25 ust. 1 ESPR |
| Ten sam zakaz | mikro- i małe przedsiębiorstwa | wyłączone | art. 25 ust. 1 ESPR |
Odstępstwa, na przykład dla produktów niebezpiecznych lub uszkodzonych, określa akt delegowany Komisji z lutego 2026 r. Przedsiębiorstwa pozbywające się niesprzedanych produktów konsumpcyjnych ujawniają co roku na swojej stronie internetowej m.in. ich liczbę i wagę oraz powody pozbycia się (art. 24 ESPR). Szczegóły i format ujawniania określa rozporządzenie wykonawcze Komisji. Przed zastosowaniem odstępstw warto sprawdzić w tekście aktu delegowanego z lutego 2026 r., czy dany przypadek (np. uszkodzenie produktu) spełnia jego warunki.
Osobna sprawa to baterie. Paszport baterii jest obowiązkowy od 2027-02-18 dla większych baterii, ale wynika z odrębnego rozporządzenia (UE) 2023/1542, a nie z ESPR.
Co z BDO: czy trzeba zgłosić zmianę wpisu?
BDO dotyczy ESPR pośrednio. Jeśli firma jest już wpisana do rejestru BDO, art. 59 ust. 1 ustawy o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328) nakłada na nią obowiązek złożenia marszałkowi województwa wniosku o zmianę wpisu. Wniosek składa się na aktualizacyjnym formularzu elektronicznym, przez indywidualne konto w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami. Termin to 30 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana: informacji zawartych w rejestrze albo zakresu prowadzonej działalności wymagającej wpisu.
Termin biegnie od dnia zmiany, a nie od dnia jej zauważenia. Do wniosku aktualizacyjnego stosuje się odpowiednio art. 53 ust. 1, 3 i 7 ustawy: 30-dniowy termin rozpatrzenia po stwierdzeniu braku braków formalnych oraz wymogi załącznikowe jak przy wniosku pierwotnym. Za niezłożenie wniosku w terminie lub złożenie go niezgodnie ze stanem faktycznym grozi kara aresztu albo grzywny w trybie wykroczeniowym (art. 179 ustawy, orzeka sąd).
Jeśli przesłanka wykreślenia z art. 64 ust. 1 dotyczy tylko części działalności podmiotu, a podmiot sam nie złożył wniosku, marszałek może z urzędu zmienić wpis w odpowiednim zakresie (art. 64 ust. 2). Nie zwalnia to podmiotu z własnego obowiązku z art. 59 ust. 1.
Przykład: firma, która dziś nie wprowadza produktów w opakowaniach, a po zmianie oferty zaczyna je wprowadzać, może mieć zmianę zakresu działalności wymagającej wpisu. Wprowadzającym produkty w opakowaniach jest przedsiębiorca, który w szczególności wprowadza je do obrotu pod własnym oznaczeniem, pakuje produkty wytworzone przez innego i wprowadza je do obrotu albo prowadzi duży detal pakujący produkty w swoich jednostkach (art. 8 pkt 23 lit. a-c ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Import i wewnątrzwspólnotowe nabycie takich produktów są wprowadzeniem do obrotu (art. 8 pkt 24). Czy duży detalista, który wyłącznie odsprzedaje towary zapakowane przez krajowego dostawcę, mieści się w lit. c, pozostaje nierozstrzygnięte. Taki podmiot warto zapytać urząd marszałkowski lub poprosić o indywidualną interpretację. Więcej o rejestracji sprzedawców: Allegro a BDO.
Co konkretnie zrobić teraz?
1. Ustal, do której grupy produktów należy oferta, i porównaj ją z grupami z planu prac: tekstylia, meble i materace, opony, stal, aluminium. Dla pozostałych grup nie ma dziś przyjętego aktu delegowanego w tej pierwszej fali.
2. Dla grupy z planu prac sprawdź w EUR-Lex, czy opublikowano akt delegowany. To on wskaże termin, dane i nośnik paszportu (art. 9 ESPR) oraz wymogi dla tej grupy. Sam fakt wejścia w życie ESPR nie oznacza jeszcze obowiązku.
3. Jeśli sprzedajesz odzież, dodatki odzieżowe lub obuwie i jesteś dużym przedsiębiorstwem, zakaz niszczenia niesprzedanych towarów już obowiązuje od 2026-07-19 (art. 25 ust. 1 ESPR).
4. Sprawdź swój wpis w BDO. Gdy zmienił się zakres działalności lub dane w rejestrze, złóż wniosek do marszałka województwa w ciągu 30 dni (art. 59 ust. 1 ustawy o odpadach). Przy opakowaniach warto też przejrzeć sprawozdanie opakowaniowe w BDO.
To wnioski z przepisów, a nie odrębne obowiązki: kto nie jest pewny zakwalifikowania swojej oferty, powinien zwrócić się do doradcy lub właściwego urzędu marszałkowskiego.
Najczęściej zadawane pytania
Czy istnieją zwolnienia z obowiązku cyfrowego paszportu produktu?
Art. 9 ust. 4 ESPR pozwala Komisji zwolnić grupę produktów z paszportu, gdy brakuje specyfikacji technicznych dla wymogów z art. 10-11 albo inne prawo UE zapewnia równoważny system cyfrowego udostępniania informacji. Przy zakazie niszczenia niesprzedanej odzieży wyłączone są mikro- i małe przedsiębiorstwa (art. 25 ust. 1 ESPR). Więcej o obowiązkach sprzedawców w artykule Allegro a BDO.
Jakie przypadki brzegowe warto znać przy ESPR?
Paszport baterii obowiązuje już na podstawie odrębnego rozporządzenia (UE) 2023/1542, a nie ESPR. Motyw ESPR z listą kandydatów do planu prac nie tworzy obowiązku. Dostawca usług DPP nie ma definicji w art. 2 ESPR, a jego wymogi ma określić akt delegowany na podstawie art. 72. Opakowania omawia artykuł o sprawozdaniu opakowaniowym.
Kto odpowiada za utworzenie i dokładność danych w paszporcie?
Według art. 9-10 i 13 ESPR główną odpowiedzialność za utworzenie paszportu i dokładność danych ponosi podmiot wprowadzający produkt do obrotu w UE. Paszport musi być zarejestrowany w unijnym rejestrze DPP. O innych opłatach i obowiązkach sprzedawców przeczytasz w artykule o de minimis i opłacie produktowej.






