Część towaru sprzedałem w kraju, część wywiozłem – jak rozdzielić masę opakowań w BDO?

Do sprawozdania BDO liczy się masa opakowań towaru wprowadzonego do obrotu w kraju, a o podziale decydują daty z art. 9 ustawy. Wprowadzenie do obrotu to udostępnienie „po raz pierwszy na terytorium kraju” (art. 8 pkt 24 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi), a jego moment wyznacza najwcześniejsza z dat: wydania z magazynu lub przekazania osobie trzeciej, przywozu albo faktury WNT (art. 9 ust. 1–3). Sprawozdanie roczne obejmuje masę wprowadzonych opakowań (art. 45).

Od czego zależy podział masy opakowań?

Ustawa nie zna pojęcia „sprzedaż krajowa” ani „wywóz” jako osobnych kategorii masy opakowań. Pyta o jedno: czy opakowania lub produkty w opakowaniach zostały wprowadzone do obrotu, a jeśli tak – kiedy. Dlatego podział warto robić według trzech pytań:

1. Kto jest wprowadzającym? Rolę wprowadzającego produkty w opakowaniach określa art. 8 pkt 23 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2026 poz. 619). Dotyczy ona m.in. firmy, która wprowadza do obrotu produkty w opakowaniach pod własnym oznaczeniem – także wtedy, gdy wytworzenie zleciła innemu przedsiębiorcy – oraz firmy, która pakuje cudzy produkt i wprowadza go do obrotu.

2. Kiedy nastąpiło wprowadzenie do obrotu? Dla towaru z własnej produkcji liczy się dzień wydania z magazynu lub przekazania osobie trzeciej. Dla towaru sprowadzonego – dzień przywozu na terytorium kraju albo dzień wystawienia faktury WNT. Jeżeli występuje więcej niż jedno zdarzenie, przesądza najwcześniejsze (art. 9 ust. 1–3 w zw. z art. 8 pkt 24).

3. Czy towar został udostępniony w kraju? Definicja z art. 8 pkt 24 wymaga udostępnienia „po raz pierwszy na terytorium kraju w celu używania lub dystrybucji”.

Jak to wygląda w praktyce?

Tabela 1. Moment wprowadzenia do obrotu i konsekwencja dla masy opakowań – podstawa: art. 8 pkt 24 i art. 9 ust. 1–3 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.

Ustawa w przytoczonych przepisach nie podaje gotowego wzoru na podział masy opakowań między towar sprzedany w kraju a wywieziony. O tym, czy opakowania wchodzą do masy wprowadzonej w danym roku, decyduje data zdarzenia z art. 9 ust. 1–3, a ciężar dowodu co do tej daty spoczywa na przedsiębiorcy. Ustawa w przytoczonych przepisach nie rozstrzyga wprost, jak potraktować towar wydany z magazynu, a następnie wywieziony za granicę, więc przy takiej transakcji warto uzyskać interpretację organu (marszałka województwa) przed złożeniem sprawozdania.

Jak rozdzielić masę – przykład?

Firma produkuje kosmetyki i w ciągu roku wydaje z magazynu kilka partii produktu w kartonowych opakowaniach. Część partii sprzedaje klientom w Polsce, a część wysyła na własny rachunek do magazynu za granicą. Postępowanie wygląda tak:

1. Z ewidencji wydań magazynowych wyodrębnia się partie przekazane odbiorcom w kraju. Dla każdej liczy się masę opakowań jednostkowych i zbiorczych oraz datę wydania.

2. Partie wywiezione za granicę oznacza się osobno i dołącza dokumenty przewozowe oraz wywozowe, bo ciężar dowodu co do daty (lub braku wprowadzenia do obrotu) spoczywa na przedsiębiorcy (art. 9 ust. 1–3).

3. Jeżeli firma sprzedała towar krajowemu pośrednikowi, a ten dopiero wywiózł go za granicę, zdarzeniem z art. 9 ust. 1–3 jest przekazanie osobie trzeciej, więc jego datę trzeba udokumentować niezależnie od tego, co pośrednik zrobi z towarem później.

4. Masę z części krajowej wpisuje się do ewidencji i do rocznego sprawozdania.

Do ustalenia dat zdarzeń z art. 9 ust. 1–3 potrzebne są dane z magazynu i dokumentów sprzedaży; ustawa w przytoczonych przepisach nie rozstrzyga wprost, jak potraktować partie wywiezione.

Jak udokumentować podział masy?

Wprowadzający produkty w opakowaniach musi prowadzić ewidencję masy opakowań, w których wprowadził produkty do obrotu w danym roku, w postaci papierowej albo elektronicznej, i przechowywać zawarte w niej informacje przez 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, którego dotyczą (art. 22 ust. 1–2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Brak lub nierzetelność ewidencji nie zwalnia z obowiązków: masę i rodzaj opakowań ustala wtedy marszałek województwa albo wojewódzki inspektor ochrony środowiska, w razie braku danych szacunkowo (art. 22 ust. 1d–1e i art. 23 ust. 2). W praktyce szacunek organu zwykle bywa niekorzystny dla przedsiębiorcy, dlatego rozdzielenie masy powinno wynikać z udokumentowanych danych, a nie z przybliżeń.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• Zlecenie sprawozdania organizacji odzysku. Powierzenie sporządzenia sprawozdania organizacji odzysku opakowań nie zwalnia z obowiązku złożenia własnego sprawozdania za produkty, o których nie poinformowano tej organizacji (art. 45 ust. 5 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).
• Wprowadzanie do 1 Mg opakowań rocznie. Przedsiębiorca, który wprowadza do obrotu do 1 Mg opakowań rocznie, nie składa części sprawozdania o środkach na kampanie edukacyjne (art. 6 ust. 3 pkt 2, z zastrzeżeniem warunków z art. 7). Samo sprawozdanie roczne pozostaje obowiązkowe.
• Duży detalista odsprzedający cudzy towar. Czy art. 8 pkt 23 lit. c obejmuje duży sklep (ponad ustawowy próg powierzchni sprzedaży), który wyłącznie odsprzedaje towary zapakowane i wprowadzone do obrotu przez krajowego dostawcę, nie rozstrzyga ani wiążąca wykładnia, ani orzecznictwo. Taki podmiot może wystąpić o własną interpretację indywidualną (art. 34 Prawa przedsiębiorców).

Co zrobić teraz?

1. Zbierz dane o wydaniach magazynowych, przywozach i fakturach WNT za rok sprawozdawczy wraz z datami.

2. Oznacz partie wywiezione za granicę i dołącz dokumenty, które potwierdzają brak udostępnienia w kraju.

3. Przelicz masę opakowań z części krajowej i wpisz ją do ewidencji.

4. Przygotuj roczne sprawozdanie do marszałka województwa – zobacz sprawozdanie opakowaniowe BDO, a o zmianach w europejskich przepisach o opakowaniach przeczytasz w opisie etapu PPWR.

5. Sprawdź, jak rozliczyć obowiązki finansowe związane z opakowaniami, w artykule o opłacie produktowej za opakowania. Podstawy systemu wyjaśnia tekst czym jest BDO.

Potrzebujesz pomocy z rozliczeniem?

Jeśli nie masz pewności, jak zaklasyfikować konkretną partię towaru, skontaktuj się z nami przez formularz kontaktowy – sprawdzimy, jak rozdzielić masę opakowań w Twoim sprawozdaniu.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.