Co oznacza art. 5 PPWR? PFAS i metale ciężkie

Art. 5 PPWR, czyli rozporządzenia (UE) 2025/40, oznacza ograniczenia substancji w opakowaniach. Od 12 sierpnia 2026 r. nie wolno wprowadzać do obrotu opakowań do kontaktu z żywnością z PFAS powyżej progów z ust. 5, w zakresie, w jakim nie zakazuje tego już inny akt prawa Unii. Suma ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego nie może przekraczać 100 mg/kg (ust. 4).

Jakie dokładnie limity wprowadza art. 5 PPWR?

Art. 5 rozporządzenia (UE) 2025/40 (tekst na EUR-Lex) zawiera dwa niezależne wymogi.

Pierwszy dotyczy PFAS, czyli substancji per- i polifluoroalkilowych. Zgodnie z art. 5 ust. 5 od 12 sierpnia 2026 r. nie wprowadza się do obrotu opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością, jeżeli zawierają PFAS w stężeniu równym podanym wartościom lub je przekraczającym, w zakresie, w jakim wprowadzanie do obrotu takiego opakowania nie jest zakazane na podstawie innego aktu prawnego Unii:

• 25 ppb dla każdego PFAS mierzonego ukierunkowaną analizą PFAS (polimerowe PFAS są wyłączone z kwantyfikacji) (art. 5 ust. 5 lit. a),
• 250 ppb dla sumy PFAS z ukierunkowanej analizy, w stosownych przypadkach z wcześniejszą degradacją prekursorów (polimerowe PFAS są wyłączone z kwantyfikacji) (art. 5 ust. 5 lit. b),
• 50 ppm dla PFAS łącznie z polimerowymi (art. 5 ust. 5 lit. c).

Drugi wymóg wynika z art. 5 ust. 4. Suma stężeń ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniach lub ich częściach składowych nie może przekraczać 100 mg/kg. Ten limit dotyczy wszystkich opakowań i ich części składowych, nie tylko opakowań do kontaktu z żywnością. Obowiązuje bez uszczerbku dla ograniczeń z załącznika XVII do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 (REACH) oraz, w stosownych przypadkach, dla ograniczeń i szczególnych środków z rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 dotyczących materiałów i wyrobów do kontaktu z żywnością.

Zgodnie z art. 5 ust. 6 zgodność z wymogami ust. 4 i 5 wykazuje się w dokumentacji technicznej sporządzonej według załącznika VII.

Od kiedy i kogo dotyczy art. 5 PPWR?

PPWR weszło w życie 11 lutego 2025 r. i stosuje się co do zasady od 12 sierpnia 2026 r. (art. 71), do wszystkich opakowań, niezależnie od materiału i sektora (art. 2 ust. 1). Art. 5 ust. 4 nie ma własnej daty, więc stosuje się go od dnia stosowania rozporządzenia (art. 71). Zakaz dotyczący PFAS z ust. 5 ma w tekście wprost podaną datę 12 sierpnia 2026 r.

Obowiązki spoczywają na podmiotach gospodarczych (art. 3 pkt 12): wytwórcy, dostawcy, importerze, dystrybutorze, upoważnionym przedstawicielu, dystrybutorze końcowym i dostawcy usług realizacji zamówień. Wytwórcą jest podmiot wytwarzający opakowanie lub produkt w opakowaniu, a także ten, kto zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania pod własną nazwą lub znakiem towarowym (art. 3 pkt 13 lit. a). Importer ma siedzibę w Unii i wprowadza do obrotu opakowanie z państwa trzeciego (art. 3 pkt 17). Dystrybutor to podmiot w łańcuchu dostaw inny niż wytwórca i importer, który udostępnia opakowanie na rynku (art. 3 pkt 18).

Wytwórca może od 12 sierpnia 2026 r. wprowadzać do obrotu wyłącznie opakowania zgodne z wymogami art. 5-12 (art. 15 ust. 1). Poszczególne wymogi z art. 5-12 mają jednak własne daty stosowania. Przed wprowadzeniem do obrotu wytwórca przeprowadza ocenę zgodności (art. 38), sporządza dokumentację techniczną z załącznika VII i deklarację zgodności UE (art. 39), a następnie przechowuje je 5 lat dla opakowań jednorazowych i 10 lat dla opakowań wielokrotnego użytku (art. 15 ust. 2-3). Importer lub dystrybutor, który wprowadza opakowania do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym albo je modyfikuje, jest uważany za wytwórcę (art. 21).

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• Zakaz PFAS z art. 5 ust. 5 działa w zakresie, w jakim wprowadzanie do obrotu opakowania z takim stężeniem nie jest już zakazane innym aktem prawa Unii. Surowsze zakazy z innych aktów (np. REACH) mają pierwszeństwo.
• Gdy całkowita zawartość fluoru przekracza 50 mg/kg, dostawca w rozumieniu REACH dostarcza wytwórcy lub importerowi opakowań, na ich wniosek, dowód, czy fluor pochodzi z PFAS, czy z substancji niebędących PFAS (art. 5 ust. 5 lit. c).
• Do 12 sierpnia 2030 r. Komisja oceni potrzebę zmiany lub uchylenia ust. 5, więc limit może zostać zmieniony (art. 5 ust. 5, akapit końcowy).
• Limit 100 mg/kg może zostać obniżony aktami delegowanymi (art. 5 ust. 7), a dla materiałów w zamkniętym i kontrolowanym łańcuchu mogą zostać określone warunki jego niestosowania (art. 5 ust. 8).
• Zakaz PFAS z art. 5 ust. 5 dotyczy wyłącznie opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością.
• Gdy zleceniodawca pod własną marką jest mikroprzedsiębiorstwem, a dostawca opakowania jest w tym samym państwie członkowskim, wytwórcą jest dostawca opakowania (art. 3 pkt 13 lit. b). Podobnie przy importerze lub dystrybutorze działającym pod własną marką, który jest mikroprzedsiębiorstwem, a jego dostawca jest w Unii, dostawcę uznaje się za wytwórcę do celów art. 15 (art. 21 akapit drugi).

Co zrobić teraz z opakowaniami?

1. Ustal, które opakowania są przeznaczone do kontaktu z żywnością. Tylko do nich stosuje się zakaz PFAS z art. 5 ust. 5, a limit metali ciężkich z art. 5 ust. 4 dotyczy wszystkich opakowań.

2. Zapytaj dostawców opakowań o wyniki analiz. Warto sprawdzić, czy zawierają oznaczenie PFAS ukierunkowaną analizą w jednostkach ppb oraz sumę ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w mg/kg.

3. Gdy całkowita zawartość fluoru przekracza 50 mg/kg, warto zażądać od dostawcy dowodu, skąd pochodzi fluor (art. 5 ust. 5 lit. c).

4. Włącz wyniki do dokumentacji technicznej według załącznika VII (art. 5 ust. 6) i przechowuj ją przez okres z art. 15 ust. 3.

5. Ustal swoją rolę: wytwórca, importer czy dystrybutor (art. 3 pkt 13, 17, 18 i art. 21). Obowiązki z art. 15 ciążą na wytwórcy albo na importerze lub dystrybutorze uważanym za wytwórcę.

Zespołom odpowiedzialnym za środowisko pomagają szkolenia z BDO.

Jak załatwić to szybko i bez ryzyka?

Sprawę da się załatwić szybko i niedrogo, jeśli skorzystasz z pomocy specjalistów. Koszt takiej pomocy jest mniej więcej taki jak miesięczny abonament firmowego internetu, a w zamian zyskujesz spokój i pewność, że opakowania są sprawdzone. Warto wybrać firmę z gotowymi, sprawdzonymi rozwiązaniami, która specjalizuje się w tej tematyce od lat, a nie kogoś, kto robi to „na kolanie”. Od 2010 r. zajmujemy się wyłącznie obowiązkami środowiskowymi firm. Zapraszamy do wypełnienia formularza zgłoszenia, a skontaktuje się z Tobą nasz ekspert.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.