Jak przygotować firmę do PPWR – kroki i terminy

Aby przygotować firmę do PPWR, czyli rozporządzenia (UE) 2025/40 stosowanego co do zasady od 12 sierpnia 2026 r. do wszystkich opakowań (art. 2 ust. 1, art. 71), ustal najpierw swoją rolę: wytwórca, importer, dystrybutor lub producent (art. 3 pkt 13, 15, 17 i 18). Limit 50% pustej przestrzeni w opakowaniach zbiorczych, transportowych i e-commerce (art. 24 ust. 1) obowiązuje dopiero od 1 stycznia 2030 r. lub 3 lata od wejścia w życie aktu wykonawczego, jeśli to później.

Czy PPWR dotyczy mojej firmy i od kiedy?

Rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR) stosuje się do wszystkich opakowań, niezależnie od zastosowanego materiału, oraz do wszystkich odpadów opakowaniowych, niezależnie od sektora (art. 2 ust. 1 PPWR). Sam zakres przedmiotowy nie zawiera progu wielkości przedsiębiorstwa. Rozporządzenie weszło w życie 11 lutego 2025 r., a co do zasady stosuje się od 12 sierpnia 2026 r. (art. 71 PPWR).

Ponieważ ta data już minęła, przygotowania warto traktować jako bieżące, a nie przyszłe. Część przepisów ma jednak własne, późniejsze terminy (art. 71 PPWR i tabela poniżej), więc nie wszystkie wymogi materialne obowiązują już dziś.

Jak ustalić swoją rolę: wytwórca, importer, dystrybutor czy producent?

PPWR (art. 3 pkt 12) wymienia następujące podmioty gospodarcze: wytwórcę, dostawcę, importera, dystrybutora, upoważnionego przedstawiciela, dystrybutora końcowego i dostawcę usług realizacji zamówień. Role wytwórcy, importera i dystrybutora definiuje art. 3 PPWR:

• Wytwórca (art. 3 pkt 13 lit. a PPWR) wytwarza opakowanie lub produkt w opakowaniu. Wytwórcą jest też podmiot, który zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym. Wyjątek: gdy zleceniodawca jest mikroprzedsiębiorstwem, a dostawca opakowania znajduje się w tym samym państwie członkowskim, „wytwórcą” jest dostawca opakowania (art. 3 pkt 13 lit. b PPWR).
• Importer (art. 3 pkt 17 PPWR) ma siedzibę w Unii i wprowadza do obrotu opakowanie z państwa trzeciego.
• Dystrybutor (art. 3 pkt 18 PPWR) to podmiot w łańcuchu dostaw inny niż wytwórca i importer, który udostępnia opakowanie na rynku.

Osobną, szerszą kategorią jest producent (art. 3 pkt 15 PPWR). Obejmuje on każdego wytwórcę, importera lub dystrybutora, który po raz pierwszy udostępnia opakowania lub produkty w opakowaniach na terytorium państwa członkowskiego. Dotyczy to także sprzedaży zdalnej i wysyłki z państwa trzeciego bezpośrednio do użytkowników końcowych. Producentem jest również ten, kto rozpakowuje produkty w opakowaniu, nie będąc użytkownikiem końcowym. Producent jest adresatem rejestracji i rozszerzonej odpowiedzialności producenta (art. 44–45 PPWR).

Definicja producenta (art. 3 pkt 15 PPWR) jest szersza niż definicja wytwórcy (art. 3 pkt 13) i szersza niż polskie pojęcie „wprowadzającego produkty w opakowaniach”, więc tych pojęć nie należy utożsamiać, a rolę trzeba ustalać oddzielnie dla każdego z nich.

Jakie kroki przygotowawcze wykonać po kolei?

1. Ustal rolę według art. 3 pkt 13, 15, 17 i 18 PPWR. Importer lub dystrybutor, który wprowadza opakowania do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym albo modyfikuje opakowanie już wprowadzone do obrotu w sposób mogący wpłynąć na jego zgodność, jest uważany za wytwórcę i podlega obowiązkom z art. 15 (art. 21 PPWR), z wyjątkiem mikroprzedsiębiorstwa, którego dostawca znajduje się w Unii (art. 21 akapit drugi).

2. Zinwentaryzuj opakowania: materiały, części z tworzyw sztucznych, opakowania do kontaktu z żywnością, opakowania zbiorcze, transportowe i e-commerce.

3. Sprawdź substancje. Od 12 sierpnia 2026 r. nie wolno wprowadzać do obrotu opakowań do kontaktu z żywnością zawierających PFAS w stężeniu równym lub wyższym niż 25 ppb dla każdego PFAS mierzonego analizą ukierunkowaną, 250 ppb dla sumy PFAS z analizy ukierunkowanej albo 50 ppm dla PFAS łącznie z polimerowymi – w zakresie, w jakim wprowadzenie takiego opakowania nie jest już zakazane innym aktem prawa Unii (art. 5 ust. 5 PPWR). Suma ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniu lub jego częściach składowych nie może przekraczać 100 mg/kg (art. 5 ust. 4 PPWR).

4. Uporządkuj dokumentację. Wytwórca (lub podmiot uważany za wytwórcę na podstawie art. 21) przed wprowadzeniem do obrotu przeprowadza procedurę oceny zgodności (art. 38), sporządza dokumentację techniczną (załącznik VII) i deklarację zgodności UE (art. 39) – art. 15 ust. 2 PPWR. Dokumentację i deklarację przechowuje 5 lat dla opakowań jednorazowych i 10 lat dla opakowań wielokrotnego użytku (art. 15 ust. 3 PPWR). Zgodność z art. 5 ust. 4 i 5 wykazuje w dokumentacji technicznej (art. 5 ust. 6 PPWR).

5. Oznacz opakowania. Wytwórca zapewnia numer typu, partii lub serii albo inny element umożliwiający identyfikację (art. 15 ust. 5 PPWR) oraz nazwę i adres pocztowy – na opakowaniu, w kodzie QR lub innym nośniku danych albo w dokumencie towarzyszącym (art. 15 ust. 6 PPWR).

6. Zaplanuj rejestrację producenta i obowiązki EPR, jeśli spełniasz definicję producenta (art. 3 pkt 15, art. 44–45 PPWR).

Jakie terminy już obowiązują, a jakie dopiero nadejdą?

Art. 15 ust. 1 PPWR zezwala wytwórcom wprowadzać do obrotu wyłącznie opakowania zgodne z wymogami art. 5–12. Każdy z tych wymogów ma jednak własną datę stosowania, więc z art. 15 nie wynika, że wszystkie obowiązują już dziś.

Limit 50% pustej przestrzeni dotyczy wyłącznie opakowań zbiorczych, transportowych i e-commerce, a nie opakowań jednostkowych (art. 24 ust. 1 PPWR). Termin etykietowania z art. 12 ust. 1 i 2 PPWR to najwcześniejsza możliwa data, a nie pewna – do czasu wejścia w życie aktu wykonawczego z art. 12 ust. 6 lub 7 ostatecznej daty nie da się wskazać.

Jakie progi recyklatu i klasy recyklowalności trzeba zaplanować?

Według art. 7 PPWR każda wykonana z tworzywa sztucznego część opakowania wprowadzanego do obrotu musi zawierać minimalny udział materiału z recyklingu, z progami na 2030 r. i 2040 r. zależnymi od kategorii opakowania. Przykładowo dla jednorazowych butelek z tworzyw sztucznych na napoje próg wynosi 30% od 2030 r. i 65% od 2040 r. (art. 7 ust. 1 lit. c i ust. 2 lit. c). Pierwszy próg stosuje się od 1 stycznia 2030 r. albo później, jeżeli wynika to z terminu powiązanego z aktem wykonawczym z art. 7 ust. 8. Przed planowaniem warto sprawdzić w art. 7 ust. 1–2 PPWR i w tabeli 1 załącznika II, w tekście rozporządzenia w EUR-Lex, próg dla kategorii własnych opakowań.

Wymóg nie dotyczy części z tworzywa stanowiących mniej niż 5% całkowitej masy jednostki opakowania (art. 7 ust. 5 lit. b). Wytwórcy i importerzy wykazują zgodność w dokumentacji technicznej z załącznika VII (art. 7 ust. 6).

Art. 6 PPWR wprowadza trzy klasy recyklowalności według wagi: A (co najmniej 95%), B (co najmniej 80%) i C (co najmniej 70%). Opakowanie poniżej 70% jest technicznie nierecyklowalne. Klasy D ani E nie istnieją. Od 1 stycznia 2030 r. do obrotu w UE mogą trafiać opakowania klasy A, B lub C, a od 1 stycznia 2038 r. minimalną klasą jest B (art. 6). Metodologia obliczania klasy ma zostać ustalona w akcie delegowanym do 1 stycznia 2028 r., więc do tego czasu nie ma jednolitej wiążącej metody.

Co z rejestracją producenta i rozszerzoną odpowiedzialnością producenta?

Producent w rozumieniu art. 3 pkt 15 PPWR ponosi rozszerzoną odpowiedzialność producenta i ma obowiązek rejestracji oraz corocznej sprawozdawczości do rejestru producentów (art. 44–45 PPWR). Rejestracja dotyczy każdego państwa członkowskiego, w którym producent po raz pierwszy udostępnia opakowania lub w którym rozpakowuje produkty w opakowaniach, nie będąc użytkownikiem końcowym (art. 44 ust. 2).

Producent z siedzibą w innym państwie członkowskim wyznacza na podstawie pisemnego upoważnienia upoważnionego przedstawiciela ds. EPR w państwie, w którym udostępnia opakowania. Dla producentów z państw trzecich wyznaczenie jest obowiązkowe tylko wtedy, gdy tak postanowi dane państwo członkowskie (art. 45 ust. 3). Jeśli producent powierzył obowiązki EPR organizacji odpowiedzialności producenta (art. 46 ust. 1), obowiązki rejestrowe z art. 44 wykonuje ta organizacja, o ile państwo członkowskie nie wskaże inaczej (art. 44 ust. 2).

Format rejestracji i sprawozdawczości określi akt wykonawczy Komisji (art. 44 ust. 14 PPWR), więc moment, od którego rejestracja w Polsce będzie faktycznie możliwa, wynika z prawa krajowego i tego aktu, a nie z samej daty stosowania rozporządzenia. Warto to zweryfikować w krajowych przepisach wdrażających art. 44 PPWR (czy i kiedy Polska ustanowiła krajowy rejestr producentów) oraz u doradcy. Równolegle obowiązują polskie obowiązki opakowaniowe (wpis do BDO, ewidencja, sprawozdanie), które nie zostały uchylone przez PPWR – ustawa z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami; więcej w artykule o sprawozdaniu opakowaniowym w BDO.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• Mikroprzedsiębiorstwo zlecające produkcję pod własną marką: jeśli dostawca opakowania jest w tym samym państwie członkowskim, „wytwórcą” jest dostawca, a nie zleceniodawca (art. 3 pkt 13 lit. b PPWR).
• Mikroprzedsiębiorstwo – importer lub dystrybutor pod własną marką: gdy jego dostawca opakowań znajduje się w Unii, to dostawcę uznaje się za wytwórcę do celów art. 15 (art. 21 akapit drugi PPWR).
• Opakowania wielokrotnego użytku wprowadzone do obrotu przed 11 lutego 2025 r.: obowiązek doprowadzenia do zgodności, wycofania z obrotu lub odzyskania nie dotyczy tych opakowań (art. 15 ust. 9 PPWR).
• Progi recyklatu: nie stosuje się ich m.in. do opakowań leków i wyrobów medycznych w wyliczonych przypadkach, opakowań kompostowalnych, opakowań do transportu towarów niebezpiecznych oraz żywności dla niemowląt i małych dzieci (art. 7 ust. 4 PPWR). Nie stosuje się ich też do opakowań z tworzyw do kontaktu z żywnością, gdy ilość recyklatu stanowi zagrożenie dla zdrowia i powoduje niezgodność z rozporządzeniem (WE) nr 1935/2004 (art. 7 ust. 5 lit. a). Do 1 stycznia 2028 r. Komisja oceni potrzebę odstępstw od progów z art. 7 ust. 1 lit. b i d (art. 7 ust. 12).
• PFAS: gdy całkowita zawartość fluoru przekracza 50 mg/kg, dostawca w rozumieniu REACH dostarcza na wniosek wytwórcy lub importera dowód, czy fluor pochodzi z PFAS, czy z substancji niebędących PFAS (art. 5 ust. 5 lit. c PPWR). Do 12 sierpnia 2030 r. Komisja oceni potrzebę zmiany lub uchylenia tego ustępu (art. 5 ust. 5).
• Etykieta: obowiązek z art. 12 ust. 1 PPWR nie dotyczy opakowań transportowych (z wyjątkiem e-commerce) ani objętych systemem kaucyjnym. Wymogi z art. 12 ust. 2 nie dotyczą systemów ponownego użycia o obiegu otwartym bez operatora systemu (art. 12 ust. 3). Opakowania wytworzone w Unii lub przywiezione przed upływem terminów z art. 12 ust. 1, 2 i 4, które nie spełniają kryteriów z tych ustępów, mogą być udostępniane na rynku maksymalnie 3 lata od wejścia w życie tych wymogów (art. 12 ust. 12).
• Próg 10 ton (art. 44 ust. 8 PPWR) zmniejsza zakres sprawozdawanych informacji, ale nie zwalnia z rejestracji ani z rozszerzonej odpowiedzialności producenta i nie ustala progu objęcia rozporządzeniem; państwo członkowskie może ustalić próg niższy.

Co zrobić teraz?

Zacznij od jednej tabeli: lista opakowań, Twoja rola (wytwórca, importer, dystrybutor, producent według art. 3 PPWR) i status dokumentacji wymaganej od wytwórcy (art. 15 PPWR). Jeśli sprzedajesz przez platformy, sprawdź też zmiany dla sprzedawców e-commerce, bo opakowania e-commerce podlegają limitowi pustej przestrzeni (art. 24 ust. 1 PPWR, od 1.01.2030 lub później) oraz zharmonizowanemu etykietowaniu (art. 12 ust. 1 PPWR, od 12.08.2028 lub później). W razie wątpliwości co do roli lub rejestracji skontaktuj się z doradcą, a zespół może skorzystać z szkoleń BDO.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.