Czy pojemniki styropianowe na wynos są zakazane?
Piotr Chudeuszekspert ds. BDO, KOBiZE i ISOAktualizacjaCzytanie4 minStan prawny na 15 października 2026Tak, jednorazowe pojemniki styropianowe z polistyrenu ekspandowanego (EPS) są zakazane w obrocie. Zakaz wynika z art. 3i ustawy w zw. z Załącznikiem nr 7, a za wprowadzanie takich produktów do obrotu grozi kara od 10 000 zł do 500 000 zł nakładana przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (art. 40a pkt 7 w zw. z art. 40b ustawy, Dz.U. 2024 poz. 433).
Co dokładnie zakazuje ustawa o opłacie produktowej?
Zakaz wprowadzania do obrotu opisuje art. 3i ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433). Jego zakres określa Załącznik nr 7, na którym obok sztućców, talerzy, słomek, mieszadełek i patyczków znajdują się pojemniki z polistyrenu ekspandowanego (EPS) oraz wyroby z tworzyw oksydegradowalnych. Pojemnik na wynos ze styropianu to właśnie wyrób z EPS, więc nie wolno go wprowadzać do obrotu. Przepisy obowiązują od 24 maja 2023 r. (ustawa z dnia 14 kwietnia 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 877).
Czym zakaz różni się od opłat za opakowania jednorazowe?
Ustawa nie ogranicza się do jednego zakazu. Różne produkty jednorazowe podlegają trzem różnym mechanizmom i łatwo je pomylić:
| Mechanizm | Załącznik | Co obejmuje | Kto ponosi koszt lub ryzyko | Podstawa |
|---|---|---|---|---|
| Zakaz wprowadzania do obrotu | nr 7 | sztućce, talerze, słomki, mieszadełka, patyczki, pojemniki z EPS, wyroby oksydegradowalne | wprowadzający produkt do obrotu (kara administracyjna) | art. 3i |
| Opłata pobierana w punkcie sprzedaży od konsumenta | nr 6 | wyłącznie kubki i pojemniki na żywność | konsument płaci opłatę w punkcie sprzedaży | art. 3b i 3c |
| Opłata roczna producenta lub importera | nr 9 | pojemniki na żywność, opakowania i owijki, pojemniki na napoje, kubki, lekkie torby na zakupy, filtry tytoniowe | producent lub importer, bez pobierania od konsumenta | art. 3k |
Tabela pokazuje, że pojemnik styropianowy trafia do pierwszego wiersza: jest objęty zakazem, a nie opłatą. Opłaty z drugiego i trzeciego wiersza dotyczą pojemników i kubków, których zakaz nie obejmuje.
Jaka kara grozi za wprowadzanie zakazanych produktów do obrotu?
Wprowadzanie do obrotu produktów z zakazanego wykazu podlega karze pieniężnej od 10 000 zł do 500 000 zł. Nakłada ją wojewódzki inspektor ochrony środowiska na podstawie art. 40a pkt 7 w zw. z art. 40b ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433). To wyższy poziom sankcji niż kary za niepobranie opłaty czy brak ewidencji.
| Naruszenie | Kara | Organ | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Wprowadzanie do obrotu produktu z wykazu zakazanych (art. 3i) | od 10 000 zł do 500 000 zł | wojewódzki inspektor ochrony środowiska | art. 40a pkt 7 w zw. z art. 40b ustawy |
Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?
Zakaz dotyczy produktów wymienionych w Załączniku nr 7, a nie każdego jednorazowego opakowania. Pojemnik z innego materiału niż EPS nie jest objęty tym zakazem, chyba że wykonano go z tworzywa oksydegradowalnego: wyroby z tworzyw oksydegradowalnych również są objęte zakazem z art. 3i (Załącznik nr 7). Kubki i pojemniki na żywność podlegają natomiast opłacie z Załącznika nr 6 (art. 3b i 3c) oraz opłacie rocznej producenta z Załącznika nr 9 (art. 3k).
Co zrobić w praktyce z pojemnikami w lokalu?
Przykład: lokal sprzedaje dania na wynos w pojemnikach kupowanych hurtowo. Warto zacząć od karty produktu u dostawcy. Jeśli pojemnik jest z polistyrenu ekspandowanego, trzeba go wycofać z oferty i zamówić zamiennik z innego materiału. Przy zamienniku sprawdź, czy dostawca rozlicza opłatę producenta i czy punkt sprzedaży pobiera opłatę od konsumenta. Obowiązki w zakresie opakowań opisujemy też w poradnikach o opłacie produktowej za opakowania i o sprawozdaniu opakowaniowym w BDO. Jeśli chcesz porównać podobny mechanizm, zobacz opłatę recyklingową za reklamówkę, a o skutkach braku wpisu do rejestru przeczytasz w artykule o karach za brak rejestracji w BDO. Opłatę roczną rejestrową omawia tekst o opłacie rocznej BDO.
Jakie produkty obejmuje zakaz, a jakie opłata?
Zakaz wprowadzania do obrotu obejmuje produkty z Załącznika nr 7, w tym pojemniki z EPS (art. 3i). Opłata pobierana od konsumenta w punkcie sprzedaży dotyczy wyłącznie kubków i pojemników na żywność z Załącznika nr 6 (art. 3b i 3c). Opłata roczna producenta lub importera z Załącznika nr 9 obejmuje m.in. pojemniki, opakowania, owijki, lekkie torby na zakupy i filtry tytoniowe (art. 3k).
Jaka kara grozi za sprzedaż zakazanych pojemników?
Wprowadzanie do obrotu produktów z zakazanego wykazu podlega karze od 10 000 zł do 500 000 zł, nakładanej przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (art. 40a pkt 7 w zw. z art. 40b ustawy).
Czy pojemnik z innego materiału niż styropian też jest zakazany?
Zakaz z art. 3i dotyczy produktów z Załącznika nr 7. Pojemnik z innego materiału niż EPS nie jest nim objęty, chyba że wykonano go z tworzywa oksydegradowalnego, bo takie wyroby również są zakazane. Kubki i pojemniki na żywność podlegają natomiast opłacie konsumenckiej z Załącznika nr 6 (art. 3b i 3c) i opłacie rocznej producenta z Załącznika nr 9 (art. 3k).
Podstawa prawna i źródła
Autor
Piotr Chudeusz
ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.
