Dlaczego segregacja w firmie wygląda inaczej niż w domu?

Zasada segregacji jest ta sama, ale w firmie to wytwórca odpadów odpowiada za własne odpady i może je przekazać tylko uprawnionemu odbiorcy. Odpady zbiera się selektywnie, a niesegregowanych odpadów komunalnych i bioodpadów co do zasady nie wolno zbierać poza miejscem ich wytworzenia; dalsze ustępy tego artykułu przewidują od tego wyjątki (art. 23 ust. 1-2 ustawy o odpadach). Wytwórca może zlecić gospodarowanie odpadami podmiotom z zezwoleniem albo wpisem do rejestru (art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach).

Sortowanie w biurze, sklepie czy warsztacie często przypomina to z domu: osobne pojemniki na papier, szkło i plastik. Różnica nie leży w samych pojemnikach, tylko w tym, kto odpowiada za odpady i komu wolno je oddać. Poniżej rozbijamy to na trzy pytania: co przepisy mówią o segregacji, czy odpady firmy są „komunalne” i co wynika z tego, że firma jest wytwórcą odpadów.

Czy przepisy o segregacji są w firmie inne niż w domu?

Sama zasada jest wspólna. Odpady są zbierane w sposób selektywny, a zakazane jest zbieranie poza miejscem wytwarzania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych oraz bioodpadów stanowiących odpady komunalne (art. 23 ust. 1-2 ustawy o odpadach). Przepis nie dzieli adresatów na „domowych” i „firmowych”, więc firma nie może uznać, że segregacja jej nie dotyczy.

Czy odpady z firmy to też odpady komunalne?

Często tak, ale pod warunkiem. Ustawa określa odpady komunalne szeroko: to odpady z gospodarstw domowych oraz odpady od innych wytwórców, jeżeli ze względu na charakter i skład są podobne do domowych (art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach). Obejmuje to zarówno niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne, jak i odpady zebrane selektywnie, na przykład papier i tekturę, szkło, metale, tworzywa sztuczne, bioodpady, opakowania czy zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny.

Nie wszystko, co powstaje w firmie, trafia do tej kategorii. Odpady komunalne nie obejmują odpadów z produkcji, rolnictwa, leśnictwa i rybołówstwa, zbiorników bezodpływowych, sieci kanalizacyjnej i oczyszczalni ścieków (w tym osadów ściekowych), pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz odpadów budowlanych i rozbiórkowych. Zmieszane odpady komunalne pozostają zmieszanymi, nawet jeśli je przetworzono, o ile przetwarzanie nie zmieniło znacząco ich właściwości. Jeśli nie wiesz, do której grupy należy dany odpad, pomaga dobór właściwego kodu odpadu.

Co naprawdę odróżnia firmę od gospodarstwa domowego?

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada na gminę obowiązek tworzenia łatwo dostępnych dla mieszkańców punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych (PSZOK). Punkty te przyjmują co najmniej m.in. odpady niebezpieczne, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyte opony, tekstylia i odzież oraz odpady budowlane i rozbiórkowe z gospodarstw domowych (art. 3 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Przepis mówi o mieszkańcach i odpadach z gospodarstw domowych, dlatego firma nie powinna zakładać, że taki punkt przyjmie jej odpady. Przed wywózką większych ilości warto sprawdzić w urzędzie gminy, czy i na jakich zasadach punkt przyjmuje odpady od firm.

Firma ma inną rolę: jest wytwórcą odpadów. Wytwórca jest obowiązany gospodarować wytworzonymi przez siebie odpadami. Może zlecić to wykonanie wyłącznie podmiotom, które mają:

• zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów,
• albo jedno z pozostałych uprawnień wymienionych w przepisie: koncesję na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych lub wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych,
• albo wpis do rejestru BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach.

Wyjątek: ten katalog nie ma zastosowania, gdy działalność odbiorcy nie wymaga decyzji ani wpisu do rejestru (art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach). Więcej o roli wytwórcy znajdziesz w artykule BDO dla wytwórców odpadów.

Dom a firma: porównanie

Przykład i co zrobić teraz

Przykład: biuro segreguje papier, szkło i plastik do osobnych pojemników, tak jak w domu. Sortowanie jest zgodne z zasadą z art. 23. Pytanie, które dla firmy dochodzi dodatkowo, brzmi: kto odbiera te odpady i czy ma do tego uprawnienie z art. 27.

1. Wypisz rodzaje odpadów, które powstają w firmie, i oddziel te podobne do domowych od odpadów z produkcji czy budowy.

2. Sprawdź, komu je przekazujesz, i poproś odbiorcę o dokument potwierdzający uprawnienie: zezwolenie albo wpis do rejestru BDO.

3. Zanim zlecisz odbiór nietypowych odpadów, warto zweryfikować u odbiorcy, czy jego uprawnienie obejmuje właśnie ten rodzaj odpadu.

4. Jeśli nie masz pewności co do obowiązków firmy, zacznij od artykułu czym jest BDO.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.