Odpady zwolnione z ewidencji 2025 wchodzą w życie

Odpady zwolnione z ewidencji 2025 to katalog rodzajów i ilości odpadów, które na mocy rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska zostały wyłączone z obowiązku prowadzenia ewidencji w systemie BDO — w praktyce oznacza to, że wytwórca takich odpadów nie musi wystawiać kart przekazania odpadu (KPO) ani kart ewidencji odpadu (KEO), choć w wielu przypadkach nadal musi być wpisany do Rejestru BDO. Wbrew nazwie, „zwolnienie z ewidencji” nie jest tożsame ze „zwolnieniem z BDO” — i to właśnie ta różnica generuje najwięcej błędów oraz kar administracyjnych w 2025 i 2026 r.

Czym są odpady zwolnione z ewidencji 2025 i kogo dotyczą?

Odpady zwolnione z ewidencji 2025 to konkretne kody odpadów wymienione w załączniku do rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 23 grudnia 2021 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (Dz.U. 2021 poz. 2425), wraz ze zmianami obowiązującymi w 2025 r. Dotyczą głównie małych wytwórców — biur, gabinetów, warsztatów, gastronomii — którzy generują niewielkie ilości typowych odpadów.

Logika rozporządzenia jest prosta: jeżeli mała firma w ciągu roku wytworzy mniej odpadów danego rodzaju niż określony limit (np. 100 kg, 200 kg, 1 Mg), prowadzenie pełnej ewidencji w BDO byłoby nieproporcjonalne do skali. Ministerstwo wprowadza więc wyjątek — ale wyłącznie od obowiązku ewidencyjnego, a nie od pozostałych obowiązków wynikających z ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2023 poz. 1588 t.j.).

W praktyce z tych zwolnień korzysta blisko 60% mikroprzedsiębiorców — fryzjerzy, kosmetyczki, lekarze rodzinni prowadzący gabinet, kancelarie prawne, biura rachunkowe, drobne punkty usługowe. Pełna lista podmiotów obowiązanych do wpisu w BDO znajduje się w art. 50 ustawy o odpadach, a katalog zwolnień z samego BDO (a nie tylko z ewidencji) — w art. 51 ust. 2.

Jakie odpady zostały zwolnione z ewidencji w 2025 roku?

Katalog odpadów zwolnionych z ewidencji obejmuje kilkadziesiąt pozycji — od zużytych tonerów (08 03 18) przez opakowania z tworzyw sztucznych (15 01 02), po zużyte baterie (16 06 04) i odpady wielkogabarytowe (20 03 07). Każda pozycja ma przypisany roczny limit ilościowy, którego przekroczenie automatycznie uruchamia obowiązek ewidencji.

Poniższa tabela prezentuje najczęściej wykorzystywane zwolnienia, z którymi spotykamy się obsługując ponad 400 000 podmiotów zarejestrowanych w BDO (dane MKiŚ 2024). To są kody, które dotyczą 80% mikrofirm w Polsce.

Warto podkreślić jedno: na liście znajdują się prawie wyłącznie odpady inne niż niebezpieczne. Odpady niebezpieczne — z gwiazdką w katalogu (np. 13 02 08* — przepracowane oleje silnikowe, 18 01 03* — odpady medyczne zakaźne) — niemal zawsze podlegają pełnej ewidencji już od pierwszego kilograma. Szczegóły dotyczące tej kategorii omawiamy w artykule BDO Odpady Niebezpieczne: Klasyfikacja i Zarządzanie.

Czym różni się zwolnienie z ewidencji od zwolnienia z rejestracji w BDO?

Zwolnienie z ewidencji oznacza brak obowiązku wystawiania KPO i KEO oraz brak konieczności sporządzania rocznego sprawozdania o wytwarzanych odpadach. Zwolnienie z rejestracji w BDO (art. 51 ust. 2 ustawy o odpadach) to coś znacznie szerszego — w ogóle nie trzeba mieć numeru rejestrowego.

To rozróżnienie jest kluczowe, bo aż 43% wniosków rejestracyjnych zawiera błąd właśnie na tym etapie — przedsiębiorca zakłada, że skoro jego odpady są na liście zwolnień, to nie musi się rejestrować w BDO. To nieprawda. Najczęstszy scenariusz: salon fryzjerski wytwarza 50 kg odpadów opakowaniowych rocznie (poniżej limitu 100 kg), więc nie prowadzi ewidencji — ale **musi być wpisany do BDO**, bo wprowadza opakowania do obrotu w ramach swojej działalności lub kupuje produkty w opakowaniach jako przedsiębiorca.

W praktyce z całkowitego zwolnienia z BDO korzystają wyłącznie podmioty wymienione w art. 51 ust. 2 — m.in. osoby fizyczne nieprowadzące działalności, podmioty wytwarzające wyłącznie odpady komunalne porównywalne z gospodarstwem domowym oraz rolnicy gospodarujący na areale poniżej 75 ha. Pełną listę i sposób weryfikacji opisaliśmy w tekście Jak oddać odpady bez BDO: Proste sposoby.

Jakie warunki trzeba spełnić, żeby korzystać ze zwolnienia w 2025 r.?

Trzeba łącznie spełnić trzy warunki: rodzaj odpadu musi być wymieniony w rozporządzeniu, ilość wytworzona w danym roku kalendarzowym nie może przekraczać limitu, a odpady muszą być przekazywane wyłącznie podmiotom uprawnionym do ich odbioru. Brak choćby jednego warunku = pełna ewidencja.

Pierwszy warunek wydaje się oczywisty, ale w praktyce wymaga prawidłowej klasyfikacji odpadu według Katalogu Odpadów. Salon urody, który źle zaklasyfikuje resztki preparatów chemicznych jako „odpady opakowaniowe” zamiast „chemikalia laboratoryjne” (16 05 06*), może nieświadomie korzystać ze zwolnienia, do którego nie ma prawa — a kontrola WIOŚ to wyłapuje natychmiast.

Drugi warunek — limit ilościowy — jest liczony narastająco od 1 stycznia do 31 grudnia. Jeżeli warsztat samochodowy wytworzy 4,8 Mg gruzu w czerwcu i kolejne 0,3 Mg we wrześniu, to z chwilą przekroczenia 5 Mg w trakcie roku traci zwolnienie i od tego momentu musi prowadzić pełną ewidencję. Co istotne, ewidencja obejmuje wszystkie odpady danego rodzaju wytworzone w roku przekroczenia — nie tylko nadwyżkę.

Trzeci warunek wymaga, aby odbiorca odpadów posiadał stosowne zezwolenia (decyzję na zbieranie, przetwarzanie lub transport odpadów) i był wpisany w BDO. Przekazanie zwolnionych odpadów osobie nieuprawnionej („sąsiad zabierze, bo i tak jedzie na wysypisko”) to wykroczenie z art. 171 ustawy o odpadach, a w skrajnych przypadkach przestępstwo z art. 183 Kodeksu karnego — od roku do 10 lat pozbawienia wolności (gdy postępowanie z odpadami może zagrozić życiu lub zdrowiu ludzi albo środowisku).

Co się dzieje po przekroczeniu limitu odpadów zwolnionych z ewidencji w 2025 r.?

Po przekroczeniu rocznego limitu wytwórca traci prawo do zwolnienia z dniem przekroczenia i ma obowiązek niezwłocznie rozpocząć ewidencję w BDO — wystawić KPO dla każdej kolejnej partii przekazanych odpadów oraz prowadzić KEO. W praktyce: kalendarzowo od daty przekroczenia, ale za cały rok należy złożyć sprawozdanie roczne.

To moment, w którym wielu mikroprzedsiębiorców orientuje się, że nie mają numeru rejestrowego BDO — bo wcześniej zakładali, że są „zwolnieni”. Tymczasem rejestracja przed pierwszym wystawieniem KPO jest obowiązkowa, a wpis wsteczny **nie jest możliwy**. Każdy dzień prowadzenia działalności bez wymaganego wpisu to ryzyko kary z art. 194 ustawy o odpadach.

Sprawozdanie roczne o wytwarzanych odpadach należy złożyć do 15 marca roku następującego po roku sprawozdawczym — i obejmuje ono cały wolumen odpadów, w tym tych wytworzonych jeszcze w okresie „zwolnienia”. Wbrew intuicji, raz przekraczając limit, sprawozdaniem obejmujesz całość, nie tylko nadwyżkę. Praktyczne wsparcie w tym zakresie znajdziesz na stronie Sprawozdania BDO dla firm.

Jakie kary grożą za nieprawidłowe korzystanie ze zwolnienia?

Kara administracyjna za brak ewidencji odpadów lub nieprawidłowe prowadzenie ewidencji wynosi od 1 000 zł do 1 000 000 zł na podstawie art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2023 poz. 1588 t.j.). Wymierza ją Marszałek Województwa lub Główny Inspektor Ochrony Środowiska, a kontrole prowadzi WIOŚ — w 2023 r. przeprowadzono ponad 12 000 takich kontroli.

Wymiar kary nie jest dowolny — organ kieruje się skalą naruszenia, czasem trwania, korzyściami majątkowymi sprawcy oraz tym, czy podmiot dobrowolnie zgłosił nieprawidłowość. Dobrowolna rejestracja PRZED kontrolą stanowi okoliczność łagodzącą i często redukuje karę do dolnego progu.

Jak zorganizować dokumentację, gdy korzystasz ze zwolnienia?

Mimo zwolnienia z formalnej ewidencji w BDO, wytwórca powinien prowadzić wewnętrzną dokumentację potwierdzającą, że nie przekroczył limitów — to jego dowód w razie kontroli WIOŚ. Najprostsza forma: zeszyt lub plik Excel z datą przekazania, kodem odpadu, masą i danymi odbiorcy.

Inspektorzy WIOŚ podczas kontroli nie pytają „czy prowadzi pan ewidencję BDO”, tylko „proszę udowodnić, że pan się mieści w limicie zwolnienia”. Brak dowodu = domniemanie naruszenia. Praktyczne minimum dokumentacyjne to przechowywanie:

• kopii umów lub potwierdzeń odbioru od firmy gospodarującej odpadami (wraz z jej numerem BDO),
• paragonów/faktur za usługę odbioru z wpisaną masą,
• wewnętrznego zestawienia rocznego — sumy wytworzonych ilości na każdy kod,
• kopii decyzji środowiskowych odbiorcy (lub linku do rejestru BDO odbiorcy).

Dokumentację przechowuje się przez 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, którego dotyczy (analogicznie do KEO). To ten sam okres, w którym organ może wszcząć postępowanie o nałożenie kary administracyjnej.

Branże najczęściej korzystające ze zwolnień w 2025 r.

Najczęściej ze zwolnień korzystają gabinety usługowe, biura, gastronomia, handel detaliczny i drobne warsztaty. Wspólny mianownik: niewielki wolumen, brak odpadów niebezpiecznych, regularny odbiór przez gminną firmę komunalną lub wyspecjalizowanego przewoźnika.

Salony fryzjerskie i kosmetyczne typowo mieszczą się w limitach dla kodów 15 01 02 (opakowania z tworzyw) i 18 01 04 (odpady niezakaźne — gdy nie wykonują zabiegów inwazyjnych). Gabinety lekarskie i stomatologiczne — uwaga: większość ich odpadów (18 01 03*, 18 01 06*) **nie korzysta** ze zwolnień, bo to odpady niebezpieczne. Szczegóły w tekście BDO Odpady Medyczne: Klucz do Bezpiecznego Zarządzania.

Restauracje i punkty gastronomiczne często mieszczą się w limicie 200 kg dla papieru i tworzyw, ale przekraczają go w zakresie zużytych olejów spożywczych (20 01 25 — limit zerowy, pełna ewidencja zawsze). Firmy eventowe to z kolei kategoria szczególnie ryzykowna — wytwarzają duże, jednorazowe wolumeny odpadów wielkogabarytowych i opakowaniowych podczas pojedynczego eventu, co momentalnie wyczerpuje roczny limit. Więcej w artykule Firma eventowa i odpady: Nowe wyzwania BDO.

Sklepy stacjonarne i e-commerce, które przyjmują zwroty elektroniki lub baterii, automatycznie podlegają pełnej ewidencji jako zbierający — niezależnie od ilości. Tę specyfikę omawia poradnik o odpadach elektronicznych.

Czy zwolnienia z ewidencji obejmują transport odpadów?

Nie — transport odpadów to odrębna kategoria działalności i nie podlega zwolnieniom z ewidencji. Każdy podmiot wykonujący transport odpadów (także własnych, w ramach przewozu do punktu zbierania) musi być wpisany do BDO w dziale VII jako transportujący odpady.

Wytwórca, który sam wozi swoje odpady do PSZOK-u lub do firmy odbierającej, formalnie wykonuje dwie role: wytwórcy (potencjalnie zwolnionego z ewidencji) i transportującego (zawsze wymagającego wpisu BDO). To pułapka, w którą wpada wielu właścicieli małych zakładów rzemieślniczych. Pełne wyjaśnienie znajdziesz w artykule Czy Transportujący Odpady Musi Mieć BDO Rejestrację?.

Wyjątek: osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, d

O autorze

Redakcja RejestracjaBDO

Zespół ekspertów ds. BDO i środowiska

Specjaliści rejestracji, ewidencji i sprawozdawczości BDO z wieloletnim doświadczeniem. Tworzymy praktyczne poradniki o obowiązkach środowiskowych polskich przedsiębiorców.

BDO · KOBiZE · ISO 14001Weryfikacja merytorycznaWeryfikacja: październik 2026