Gospodarka odpadami obejmuje wytwarzanie odpadów i gospodarowanie nimi, więc gospodarowanie jest tylko jej częścią (art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o odpadach). Gospodarowanie odpadami to zbieranie, transport lub przetwarzanie odpadów, w tym sortowanie, wraz z nadzorem nad tymi działaniami, późniejszym postępowaniem z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działaniami sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami.
Stan prawny na: 2026-10-14
Co mówią obie definicje z art. 3 ust. 1?
Oba pojęcia zdefiniowano w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach i są ze sobą powiązane. Według pkt 3 gospodarka odpadami to wytwarzanie odpadów oraz gospodarowanie odpadami. Według pkt 2 gospodarowanie odpadami to zbieranie, transport lub przetwarzanie odpadów, w tym sortowanie, wraz z nadzorem nad tymi działaniami, a także późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami.
Z tego wynika prosta zależność: gospodarowanie jest elementem gospodarki. Gospodarka odpadami jest pojęciem szerszym, bo do czynności z pkt 2 dokłada jeszcze wytwarzanie odpadów.
Co należy do którego pojęcia?
| Czynność | Gospodarowanie odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 2) | Gospodarka odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 3) |
|---|---|---|
| Wytwarzanie odpadów | nie wymienione w definicji | tak |
| Zbieranie odpadów | tak | tak |
| Transport odpadów | tak | tak |
| Przetwarzanie odpadów, w tym sortowanie | tak | tak |
| Nadzór nad tymi działaniami | tak | tak |
| Późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów | tak | tak |
| Działania sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami | tak | tak |
Tabela odzwierciedla wyłącznie dosłowne brzmienie obu definicji. Różnica sprowadza się do jednej pozycji: wytwarzanie odpadów mieści się w gospodarce odpadami, a w definicji gospodarowania go nie ma.
Jak to wygląda na przykładzie firmy?
Biuro lub warsztat, który tylko wytwarza odpady w trakcie swojej działalności, w rozumieniu ustawy prowadzi gospodarkę odpadami przez samo wytwarzanie. Takiej firmie przepisy nie przypisują jeszcze gospodarowania odpadami w sensie pkt 2, o ile nie zbiera, nie transportuje ani nie przetwarza odpadów i nie działa jako sprzedawca czy pośrednik.
Firma, która dodatkowo odbiera cudze odpady, przewozi je lub poddaje sortowaniu, wykonuje czynności z pkt 2, czyli gospodarowanie odpadami. Wciąż mieści się przy tym w szerszym pojęciu gospodarki odpadami. Ten sam przedsiębiorca może więc jednocześnie wytwarzać odpady i nimi gospodarować.
Kiedy pojęcia mogą znaczyć coś innego?
- Pojęcia z innych ustaw nie zawsze pokrywają się z tymi definicjami. Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym w art. 4 pkt 1 definiuje odrębnie „decyzje w zakresie gospodarki odpadami”: są to decyzje, o których mowa w art. 41 ustawy o odpadach oraz w wybranych przepisach Prawa ochrony środowiska. To definicja ściśle z tamtej ustawy i dotyczy decyzji, a nie samych czynności.
- Sama nazwa nie przesądza o zakresie. Zwrot „gospodarka odpadami” lub „gospodarowanie odpadami” w dokumencie czy ogłoszeniu warto czytać z uwzględnieniem tego, w jakiej ustawie lub umowie został użyty.
- Nadzór i późniejsze postępowanie są częścią gospodarowania. Definicja obejmuje nie tylko samo zbieranie, transport czy przetwarzanie, ale także nadzór nad nimi i późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów.
Co zrobić teraz?
1. Wypisz czynności, które realnie wykonuje Twoja firma: wytwarzanie, zbieranie, transport, przetwarzanie (w tym sortowanie), działania jako sprzedawca lub pośrednik.
2. Porównaj je z tabelą powyżej. Jeśli firma tylko wytwarza odpady, mieści się w gospodarce odpadami przez wytwarzanie. Jeśli wykonuje którąkolwiek z pozostałych czynności, prowadzi także gospodarowanie odpadami.
3. Przy pytaniu o konkretny obowiązek sprawdź przepis, który go dotyczy, zamiast opierać się na samej nazwie pojęcia. Przepis może ulec zmianie, więc warto sprawdzić aktualne brzmienie.
Więcej o odpadach w systemie BDO znajdziesz w artykułach BDO odpady: sprawna gospodarka i korzyści, Ewidencja odpadów w systemie BDO oraz Numer rejestrowy BDO: klucz do odpowiedzialnej gospodarki odpadami. Jeśli chcesz sprawdzić zgodność własnej ewidencji, zobacz też audyt BDO.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1587) — art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 67
- Ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 573) — art. 4
Najczęściej zadawane pytania
Czy gospodarka odpadami i gospodarowanie odpadami to to samo?
Nie. Gospodarka odpadami to wytwarzanie odpadów oraz gospodarowanie odpadami, więc jest pojęciem szerszym. Gospodarowanie odpadami obejmuje zbieranie, transport lub przetwarzanie odpadów wraz z nadzorem i pozostałymi czynnościami z definicji (art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o odpadach).
Czy wytwarzanie odpadów jest gospodarowaniem odpadami?
Według brzmienia definicji nie: wytwarzanie odpadów nie występuje w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach, ale jest wymienione w definicji gospodarki odpadami w pkt 3 tego samego ustępu.
Czy w dokumentach ewidencji odpadów podaje się rodzaj działalności w zakresie gospodarki odpadami?
Tak, jeśli podmiot jest objęty obowiązkiem ewidencji odpadów. Dokument ewidencji zawiera m.in. rodzaj działalności w zakresie gospodarki odpadami, obok danych posiadacza odpadów, kodu i rodzaju odpadów oraz ich masy. Część pól jest warunkowa i zależy od zakresu prowadzonej działalności, a karty specjalne mają dodatkowe, odrębne pola (art. 67 ustawy o odpadach).
Masz pytania o rejestrację BDO lub aktualizację wpisu? Skontaktuj się z naszym ekspertem — bezpłatnie.
Sprawdź obowiązki BDO →
